Lạm dụng thuốc xịt cắt cơn hen có nguy cơ tử vong

Theo PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan - Chủ tịch Hội Hen Dị ứng Miễn dịch lâm sàng TPHCM, GINA (Chiến lược Toàn cầu về Quản lý và Phòng ngừa Hen) đã dành tới 12 năm nghiên cứu về tác dụng phụ nguy hại của thuốc cắt cơn. Tuy nhiên trên thực tế, người bệnh lại rất "mê" nhóm thuốc này vì hai lý do: xịt vào thấy dễ thở ngay lập tức và giá thành rẻ hơn thuốc ngừa cơn chứa corticosteroid.

Bác sĩ dặn dò rất kỹ đâu là thuốc ngừa cơn phải dùng đều đặn mỗi ngày, đâu là thuốc cắt cơn chỉ dùng khi có triệu chứng, nhưng chỉ sau một thời gian, nhiều người bệnh tự ý bỏ hẳn thuốc ngừa cơn, trong túi lúc nào cũng chỉ mang theo duy nhất bình xịt cắt cơn.

Lờn thụ thể, mất ngủ, rối loạn nhịp tim vì lạm dụng thuốc cắt cơn

Chuyên gia chỉ rõ, việc phụ thuộc vào thuốc cắt cơn gây ra chuỗi hệ lụy nghiêm trọng:

- Lờn thụ thể: Dùng liên tục khiến các cảm thụ thể của thuốc bị trơ (lờn thuốc), dùng một thời gian sau thuốc sẽ mất hoàn toàn tác dụng giãn phế quản.

- Gây tác dụng phụ nặng nề: Lạm dụng quá nhiều sẽ dẫn đến mất ngủ, nhịp tim tăng nhanh, thậm chí có những trường hợp bị rối loạn tâm thần.

- Làm bệnh tiến triển nặng hơn: Đường thở không được bảo vệ nền viêm sẽ ngày càng tổn thương sâu sắc.

Chính vì vậy, tiêu chí điều trị chuẩn mực tại Phòng khám Hen của Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM là bệnh nhân quay lại tái khám phải nói được câu: "Cảm ơn bác sĩ, từ khi điều trị tôi không còn lên cơn, không có triệu chứng, không ho, ngủ rất ngon nên không hề dùng tới thuốc cắt cơn. Bình thuốc cắt cơn bác sĩ cho tôi cứ để bên người, đến khi hết hạn thì mua bình mới chứ không phải dùng đến". Bác sĩ Lan nhấn mạnh đây là thước đo bắt buộc để khẳng định một ca bệnh hen được điều trị thực sự tốt.

1 năm dùng từ 3 bình cắt cơn, nguy cơ tử vong cận kề

Chuyên gia dẫn chứng số liệu tổng kết toàn cầu để cảnh tỉnh người bệnh về tần suất sử dụng bình thuốc cắt cơn:

- Dùng từ 3 bình/năm: Nguy cơ bùng phát đợt cấp rất nặng.

- Dùng 1 bình/tháng (12 bình/năm): Nguy cơ tử vong rất cao.

Dấu hiệu một người bệnh liên tục "ôm" bình thuốc cắt cơn phản ánh bệnh hen hoàn toàn chưa được kiểm soát và tính mạng đang bị đe dọa.

Tích hợp ngừa cơn và cắt cơn trong một bình hít

Để giải quyết tình trạng bệnh nhân lười dùng thuốc ngừa cơn, GINA hiện nay đánh giá giải pháp số một được ưa chuộng trên toàn cầu là sử dụng một bình thuốc tích hợp "2 trong 1" (vừa ngừa cơn vừa cắt cơn). Loại thuốc này chứa thành phần giãn phế quản tác dụng cực nhanh (chỉ sau 3 phút đã mở rộng đường thở), đồng thời có sẵn corticosteroid dạng hít để bảo vệ nền viêm.

Người bệnh chỉ cần dùng một bình duy nhất hàng ngày hoặc theo khoảng cách bác sĩ chỉ định (cách ngày, cách tuần) là đã kiểm soát tốt bệnh mà không cần phải dùng thêm thuốc cắt cơn riêng lẻ.

Nhân đây, giải tỏa mối lo của nhiều phụ huynh về việc dùng thuốc điều trị hen lâu dài có ảnh hưởng đến trí tuệ của trẻ hay không, PGS Tuyết Lan khẳng định thuốc không làm ảnh hưởng phát triển tinh thần. Thực tế điều trị cho thấy rất nhiều trẻ mắc hen tuân thủ thuốc phát triển học lực xuất sắc, thi đỗ trường chuyên lớp chọn và tiếp thu bài rất dễ dàng, vì vậy gia đình hoàn toàn có thể an tâm điều trị cho con.