Phòng ngừa nguy cơ tim phổi ở bệnh nhân COPD: Bảo vệ trái tim từ lá phổi

COPD và bệnh tim mạch - Hai mặt của cùng một cơ chế bệnh sinh

Theo BS.CK2 Ngô Thế Hoàng - Trưởng khoa Nội Hô hấp, Bệnh viện Thống Nhất, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) không chỉ gây tổn thương hệ hô hấp, mà còn là “chìa khóa” kích hoạt hàng loạt rủi ro tim mạch.

Cả hai nhóm bệnh này chia sẻ cùng một cơ chế bệnh sinh, thường gặp ở người lớn tuổi hút thuốc lá lâu năm - yếu tố làm tổn thương mạch máu, gây viêm toàn thân và dẫn đến tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, loạn nhịp, rung nhĩ.

Tại Việt Nam, 44% người bệnh COPD có tăng huyết áp đi kèm, tiếp theo là bệnh tim thiếu máu cục bộ, đái tháo đường và suy tim. Theo báo cáo cập nhật của GOLD 2025, phần lớn bệnh nhân COPD đồng mắc các bệnh lý tim mạch và ngược lại, các bệnh nhân tim mạch có nguy cơ cao mắc COPD.

Việc đồng mắc COPD và bệnh tim mạch khiến tình trạng khó thở tăng nặng, giảm chất lượng cuộc sống và tăng tần suất nhập viện. Đặc biệt, khi COPD kết hợp với thiếu máu cục bộ cơ tim, nguy cơ tử vong tăng 27 - 50%; nếu có rung nhĩ, tăng trên 50%; đồng mắc đái tháo đường có thể tăng 50 - 70%; và suy tim có thể khiến nguy cơ tử vong lên đến 90%.

Đợt cấp COPD - “Cú đánh kép” lên tim và phổi

Theo BS.CK2 Ngô Thế Hoàng, các đợt cấp COPD không chỉ làm xấu đi chức năng hô hấp mà còn kích hoạt chuỗi phản ứng viêm toàn thân, gây thiếu oxy máu, tăng áp lực phổi và tổn thương mạch vành. Theo dữ liệu thống kê, chỉ 50% bệnh nhân sống sót sau 3,6 năm kể từ đợt cấp nặng đầu tiên.

Ngay cả một đợt cấp trung bình cũng đủ để tăng nguy cơ tử vong tim mạch lên đến 23% và tử vong do COPD thêm 17%.

Các biến cố tim mạch có thể xảy ra sớm trong vòng 10 ngày đầu sau đợt cấp, với nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng trong 5 ngày đầu, đột quỵ tăng trong 10 ngày tiếp theo, và duy trì cao đến 1 năm sau đó.

Việc ngăn ngừa và xử trí đợt cấp sớm vì thế không chỉ giúp bệnh nhân thở dễ hơn, mà còn là cách cứu lấy trái tim.

Điều trị sớm bằng bộ ba ICS/LABA/LAMA để bảo vệ tim và phổi

Theo khuyến cáo GOLD 2025, điều trị sớm bằng bộ ba thuốc ICS/LABA/LAMA (corticosteroid dạng hít - thuốc giãn phế quản tác dụng dài - thuốc kháng muscarinic tác dụng dài) là giải pháp tối ưu giúp giảm viêm, giảm giãn phổi quá mức và cải thiện thông khí, qua đó giảm biến cố tim phổi và giảm tỷ lệ tử vong.

Kết quả từ nghiên cứu cho thấy, nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân giảm 49% khi sử dụng Budesonide/Glycopyrronium/Formoterol so với LABA/LAMA, trong đó, giảm tử vong chủ yếu đến từ nguyên nhân tim mạch. 70% bệnh nhân trong nghiên cứu có ít nhất một yếu tố nguy cơ tim mạch ban đầu, chứng minh hiệu quả bảo vệ hệ tim mạch rõ rệt của phác đồ bộ ba này.

Đặc biệt, khởi trị sớm trong 30 ngày đầu tiên sau đợt cấp giúp giảm nguy cơ đợt cấp tiếp theo 24 - 34% so với khởi trị muộn. Điều này củng cố thông điệp quan trọng: điều trị sớm COPD không chỉ để cải thiện phổi, mà còn là biện pháp phòng ngừa tim mạch hiệu quả.

COPD vẫn là gánh nặng y tế toàn cầu và là nguyên nhân tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Theo BS.CK2 Ngô Thế Hoàng, mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở cải thiện hô hấp, mà còn bảo vệ tim mạch, giảm biến chứng và kéo dài tuổi thọ cho bệnh nhân.

>>> Hình ảnh học nội mạch - “Ánh sáng” của can thiệp mạch vành hiện đại

>>> Đề kháng insulin - Mắt xích trung tâm trong bệnh sinh và điều trị đái tháo đường type 2