Phân biệt gout mãn tính và cấp tính

1. Sơ lược về bệnh gout

Bệnh gout là căn bệnh gây ra do rối loạn chuyển hóa chất, từ đó dẫn đến tình trạng tăng acid uric máu quá mức. Cụ thể hơn đó là sự lắng đọng vi tinh thể muối urat natri ở các cơ quan trong cơ thể tại: các khớp, tim, thận,… 

Căn bệnh này gây ra cảm giác đau đớn, khó chịu cho người mắc. Đặc biệt khi có hiện tượng sưng đau ở các khớp chân, nhất là ngón chân cái. Các cơn đau xảy ra dữ dội, đột ngột, nên người bệnh thường có giác như kim đang đâm vào các khớp.

2. Phân loại các giai đoạn của gout

a. Giai đoạn đầu: Tăng Axit Uric máu

Trong giai đoạn này sẽ chưa xuất hiện các triệu chứng. Tuy nhiên, nồng độ Axit Uric cao hơn bình thường (trên 420µmol/l với nam và 360µmol/l với nữ). Trong giai đoạn này việc yêu cầu điều trị chưa thực sự cần thiết mà người bệnh nên kiểm soát bệnh bằng chế độ ăn uống và tập luyện khoa học.

b. Giai đoạn 2: Bệnh gout cấp tính

Vào giai đoạn thứ 2 này các tinh thể Urat đã tích tụ tại các khớp và lắng đọng thành mảng gây nên những cơn đau. Bên cạnh đó sẽ thấy đi kèm theo hiện tượng sưng khớp và nóng đỏ ở các khớp. Chủ yếu tập trung phổ biến ở ngón chân cái, mắt cá chân, khớp bàn chân, khớp đầu gối, cổ tay…

c. Giai đoạn 3: Ngủ đông

Kể từ khi bước vào giai đoạn bệnh gout cấp tính cho đến giai đoạn bệnh này sẽ mất một khoảng thời gian 5-10 năm tuỳ vào thể trạng cũng như chế độ ăn uống của từng người. Trong thời gian này, các cơn đau không xuất hiện thường xuyên mà theo chu kỳ. Bệnh nhận sẽ không phải chịu các cơn đau do bệnh gout cấp gây ra.

Tuy nhiên, các tinh thể muối Urat vẫn tiếp tục hình thành và lắng đọng ở vị trí các khớp. Để có thể kiểm soát các cơn đau do gout gây ra thì người bệnh cần duy trì hàm lượng Axit Uric trong máu ở mức 6.0mg/dl.

d. Giai đoạn 4: Gout mạn có tophi

Đây là giai đoạn cuối của bệnh gout. Lúc này các tinh thể muối Urat bám chắc vào tổ chức khớp tạo thành các hạt tophi trồi lên bề mặt dưới da gây biến dạng tay chân, làm suy giảm chức năng vận động. Người bị gout một khi đã đến giai đoạn này sẽ rất khó điều trị.

Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết bệnh gout ở tay

3. Phân biệt gout mãn tính và gout cấp tính

Để phân biệt được 2 loại bệnh gout này, cần tìm hiểu từng loại bệnh một, để từ đó có được cái nhìn chính xác hơn:

a. Bệnh gout cấp tính

- Thời gian:

+ Bệnh xảy ra đột ngột, trong thời gian ngắn, điều trị nhanh, đây là giai đoạn các tinh thể

+ Muối ura bắt đầu kết tủa tạo ra cơn đau đầu tiên.

+ Ban đêm là lúc xuất hiện nhiều, đột ngột.

+ Tự phát ngay sau một khi ăn nhiều quá chất đạm.

+ Do việc uống qua nhiều chất có cồn.

+ Hay cũng có thể là do một chấn thương, một cuộc phẫu thuật,  hoặc một đợt dùng thuốc aspirin, lợi tiểu…

Thời gian các đợt viêm khớp có thể kéo dài từ 1-2 tuần rồi khỏi, tuy không để lại những di chứng nghiêm trọng nhưng nó rất dễ tái phát, kèm theo những triệu chứng viêm khớp mới.

- Vị trí: Thường xuất hiện ở khớp chi dưới, như ở khớp bàn ngón chân cái, khớp gối…

- Tính chất cơn đau: Cơn đau khớp dữ dội, đau nhiều về ban đêm, ban ngày hiện tượng xuất hiện cơn đau ít hơn , kèm theo các triệu chứng sưng, nóng, nổi đỏ, cản trở vận động các khớp. Đặc biệt, các triệu chứng viêm  này rất nhạy cảm với colchicin, nhưng nó cũng có thể thuyên giảm hoàn toàn sau 48 tiếng.

- Các triệu kèm theo: Mệt mỏi, đôi khi lên cơn sốt 38 - 38,5 độ C.

b. Bệnh gout mãn tính

- Các đợt gout cấp tính khi kết thúc, có một số người vẫn hiểu lầm rằng bệnh đã khỏi hẳn vì đa số không thấy xuất hiện thêm những triệu chứng mới, tuy nhiên đây mới chính là lúc mà các tinh thể urat đang tiếp tục lắng đọng.

- Thời gian: Sau khoảng thời gian dài có thể lên đến từ 10 đến 20 năm tính từ đợt gout cấp tính khởi phát. Lúc này, bệnh sẽ tiến triển một cách nhanh chóng, trở thành gout mãn tính với những biểu hiện như hình thành các hạt tophi, xuất hiện ở khá nhiều những vị trí khác nhau, ví dụ như: khớp bàn tay, bàn chân, hay vành tai,…

- Bệnh gout mãn tính có thể gây ra những tổn thương vĩnh viễn ở vị trí khớp xương, biến dạng khớp sụn,…

- Ngoài ra, lượng acid uric dư thừa có thể làm suy giảm chức năng thận, thậm chí dẫn đến suy thận,…

4. So sánh gout cấp tính và gout mãn tính

“Cấp tính” lẫn “Mãn tính” được xem là hai thuộc tính nói lên tính chất bệnh. Thông qua thời gian ủ bệnh đến khi phát bệnh, mức độ bệnh và quá trình điều trị mà ta có thể xác định bệnh gout thuộc cấp tính hay mạn tính. Cụ thể:

- Bệnh gout cấp tính: Thời gian bộc phát nhanh, cường độ cao, thường xảy ra rất đột ngột. Nếu chữa trị kịp thời thì có thể đảm bảo chữa dứt bệnh, an toàn về sức khỏe.

- Bệnh gout mạn tính: Bệnh tiến triển và kéo dài, thời gian ủ bệnh thường từ 3 tháng trở lên. Chính vì vậy thời gian điều trị cũng dài hơn, mất nhiều công sức và nguy hiểm hơn, khó chữa dứt bệnh hơn nhiều so với bệnh gout cấp tính. Người bệnh chỉ có thể phát hiện bệnh khi đã vào giai đoạn nặng.

- Mối quan hệ giữa bệnh gout cấp tính và mạn tính: Bệnh gout cấp tính sau thời gian đột ngột bộc phát thì có thể khỏi nhờ điều trị hoặc tiến triển thành mãn tính hoặc trở thành biến chứng nguy hiểm. Trường hợp kéo dài điều trị, điều trị sai cách cũng có thể khiến bệnh cấp tính trở thành bệnh mạn tính.

Xem thêm: Những biến chứng nguy hiểm của bệnh gout

5. Cách điều trị gout cấp và mạn tính

Dù là xuất hiện cơn đau gout cấp hay tìm ra gout mãn tính trong quá trình thăm khám thì người bệnh đều không được chủ quan. Bệnh nhân cần phối hợp cùng bác sĩ để theo dõi và tiến hành chữa trị bệnh gout ngay lập tức.

a. Gout cấp tính

- Mục tiêu điều trị: Giảm nhanh cơn đau và loại bỏ viêm sưng ở khớp nhanh chóng.

- Dùng thuốc: Các nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như: meloxicam, naproxen, aspirin, ibuprofen,… hoặc thuốc Colchicine ở dạng liều cao, thuốc chứa corticosteroid .

- Chế độ dinh dưỡng: Ngay lập tức thay đổi khẩu phần ăn uống và lập kế hoạch vận động để duy trì bệnh không trở nặng. Phải loại bỏ hoàn toàn các loại thực phẩm chứa nhiều nhân purin sinh đạm (thịt đỏ, hải sản, nội tạng,…), rượu bia, thực phẩm nhiều đường tổng hợp,… và kết hợp thể dục thể thao nhẹ nhàng (yoga, bơi lội, dưỡng sinh,…) 30-45 phút/ngày trong suốt thời gian về sau.

- Theo dõi: Thường xuyên tái khám và làm kiểm tra định kỳ với lịch hẹn của bác sĩ chuyên môn. Việc này sẽ giảm thiểu các cơn đau gout cấp tái phát và giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả cao.

b. Gout mạn tính

- Dùng thuốc: Các nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như: meloxicam, naproxen, aspirin, ibuprofen,… hoặc thuốc Colchicine, thuốc chứa corticosteroid kết hợp với kháng sinh để chữa viêm. Đồng thời sử dụng các loại thuốc như allopurinol, probenecid để kiểm soát nồng độ acid uric trong máu hàng ngày.

- Phẫu thuật: Sau nhiều kiểm tra và xét nghiệm, có thể người bệnh sẽ được đề nghị làm phẫu thuật để cắt bỏ các khớp bị hư hại, các hạt tophi,… để giảm đau đớn.

- Chế độ dinh dưỡng: Tham khảo ý kiến của các chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ điều trị để thực hiện khẩu phần ăn thanh đạm, ít dầu mỡ, ít chất đạm mà vẫn đảm bảo được sức khỏe. Đừng quên uống thật nhiều nước để giúp đào thải acid uric ra ngoài bằng đường tiết niệu.

- Chế độ sinh hoạt: Người bệnh nên rèn luyện nhẹ nhàng với các bộ môn như yoga, tập dưỡng sinh, đi bộ, bơi lội,… để điều hòa acid uric và tăng phối hợp cơ khớp, ngừa lắng đọng urate tinh thể tại mô sụn.

- Điều trị: Luôn tuân theo chỉ định và hướng dẫn của các chuyên gia y tế để việc chữa trị gout diễn ra tốt hơn. Không được tự ý dùng thuốc hoặc tự ý ngừng điều trị khi chưa có sự đồng ý của chuyên gia y tế.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Trịnh Ngọc Bình - Phó ban AloBacsi Cộng đồng