Nhỏ mũi bằng nước muối đậm đặc, dầu khuynh diệp, dầu mè có giúp "đánh bại" SARS-CoV-2?

1. Thời gian tồn tại của virus SARS-CoV-2 trong không khí và các bề mặt là bao lâu?

BS có thể cho biết thời gian tồn tại của virus SARS-CoV-2 trong không khí và trên bề mặt là bao lâu? Xin cảm ơn.

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: Virus SARS-CoV-2 tồn tại trên các bề mặt không lâu đâu các bạn. Đối với tình trạng nắng nóng, ẩm ướt thì virus có thể tồn tại khoảng 3 tiếng. Nếu trong điều kiện thuận lợi thì virus có thể tồn tại trong vài ngày. Do vậy, nếu cẩn thận, chúng ta nên sử dụng chất tẩy trùng hoặc cồn 70 độ để lau bề mặt thì như vậy có thể đảm bảo được việc lây nhiễm virus.

Hiện nay theo nghiên cứu, việc lây nhiễm qua các bề mặt rất ít. Chủ yếu việc lây nhiễm virus giữa người với người qua việc hô hấp như ho, hắt xì. Theo đó, virus sẽ theo những giọt bắn lơ lửng trong không khí, đặt biệt là trong phòng kín, khiến những người khác khi tiếp xúc sẽ lây nhiễm dễ dàng hơn.

Do vậy, trong thời gian đầu, người ta còn cấm việc ăn ở trong nhà ở một số nhà hàng nhưng không cấm mua như ở Việt Nam. Đến khi dịch đã giảm thì họ đã giảm khuyến cáo và cho ăn ở nhà hàng nhưng phải ngồi ở ngoài vỉa hè để thoáng gió.

Phần lớn những người nhập viện và tử vong do COVID-19 ở Mỹ thường là những người chưa chích vắc xin. Thực tế, tại bang California, tỷ lệ người chích đủ liều vắc xin chỉ chiếm khoảng 51% dù lượng vắc xin khá dư giả. Vì tỷ lệ người anti vắc xin cũng khá cao và trường hợp sợ chích vắc xin cũng nhiều. Nên đây không chỉ là cuộc chiến giữa những con virus này mà còn là về tư duy của con người.

TS Nguyễn Hồng Vũ - Viện Nghiên cứu ung thư, City of Hope, California, Mỹ

2. Virus SARS-CoV-2 sẽ bị “tiêu diệt” khi nhiệt độ môi trường tăng cao?

Sự phát triển của virus phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, nhiệt độ càng cao thì virus càng nhanh chết, vào mùa hè số ca nhiễm COVID-19 sẽ giảm có đúng không thưa BS?

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: BS cũng công nhận nhận định về thời tiết, môi trường ảnh hưởng đến sự tồn tại ngoài môi trường của virus SARS-CoV-2 là đúng.

Tuy nhiên, như BS đã nói, hầu hết các trường hợp lây nhiễm chủ yếu qua những giọt bắn từ những người bị nhiễm virus và hầu hết điều này xảy ra trong không gian kín. Những môi trường đó không phải là tự nhiên nên cũng ít bị ảnh hưởng bởi sự nóng lạnh.

Hầu hết hiện nay, các tòa nhà đều có máy điều hòa, với nhiệt độ đó sẽ rất thích hợp cho virus tồn tại. Do vậy, chúng ta cũng không nên trông đợi vào việc thay đổi nhiệt độ môi trường mà nên thực hiện những việc như giãn cách, đeo khẩu trang, rửa tay cẩn thận hơn thì sẽ hạn chế được việc lây nhiễm virus.

3. Xịt khử khuẩn ngoài trời có giúp “tiêu diệt” SARS-CoV-2?

Xin hỏi BS, việc xịt khử khuẩn ngoài trời liệu có hiệu quả trong việc “tiêu diệt” virus?

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: Theo BS nghĩ, việc khử khuẩn ở ngoài đường không có tác dụng nhiều bởi vì hiện nay người dân cũng ít ra ngoài đường. Hầu hết việc nhiễm virus xảy ra trong phòng kín, trong tòa nhà nên việc khử khuẩn này đem lại hiệu quả rất là thấp. Việc khử khuẩn như vậy cũng khá tốn kém và cũng có thể ảnh hưởng sức khỏe những người xung quanh khi họ hít phải khí khử trùng này.

BS thấy chúng ta nên tập trung vào việc lau chùi các bề mặt, khử khuẩn trong phòng và tạo cho không gian thông thoáng để giảm thiểu sự tồn tại của các hạt chứa virus trong phòng kín.

4. Nếu triển khai tiêm vắc xin COVID-19 dịch vụ, cần lưu ý gì để đạt hiệu quả cao?

Theo BS có nên cho chuyển bớt cho tư nhân làm vắc xin COVID-19 dịch vụ hay không?

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: Việc này cũng tùy thuộc vào khả năng của từng quốc gia. Nếu như khả năng của quốc gia đó có thể bảo hộ cho tất cả dân số của mình chích vắc xin tốt thì đó là chuyện nên làm.

Nhưng nếu trong tình hình một quốc gia không thể bảo hộ cho tất cả người dân đều được chích vắc xin thì BS nghĩ việc đưa ra dịch vụ vẫn là cần thiết vì điều này sẽ giảm đi gánh nặng của nhà nước rất nhiều.

Việc chích vắc xin hiện nay rất quan trọng và đây là một trong những “chìa khóa” giúp chúng ta thoát khỏi đại dịch này. Nếu lượng vắc xin mình chích không đủ sẽ không tạo nên phản ứng miễn dịch cộng đồng, virus vẫn sẽ tồn tại và tiếp tục tạo ra biến chủng mới nguy hiểm. Khi đó, đại dịch sẽ trở nên trầm trọng hơn.

Vì vậy, BS nghĩ chích vắc xin dịch vụ cũng nên làm, đặc biệt là cho những doanh nghiệp có thể tự bỏ tiền ra và xử lý được. Tuy nhiên, dù là tiêm vắc xin dịch vụ hay vắc xin đại trà như hiện nay thì điều quan trọng là vắc xin phải có đánh giá khoa học tốt, rõ ràng về tính an toàn, hiệu quả. Bởi vì nếu không coi trọng việc này thì sẽ rất khó trong việc tạo miễn dịch cộng động, khi đó việc tiêm vắc xin dịch vụ cũng trở nên vô nghĩa.

5. Rửa mũi bằng nước muối đậm đặc có giúp phòng ngừa COVID-19?

Nước muối đậm đặc có giúp phòng ngừa COVID-19 không thưa BS?

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: Mình thấy phương án này không khả thi, thậm chí là nguy hiểm hơn. Bởi vì nước muối thường dùng để rửa mũi, để pha với vắc xin hoặc thuốc chích là nước muối sinh lý.

Nước muối sinh lý thường có nồng độ muối tương đương với nồng độ trong cơ thể để không gây sốc cho tế bào. Khi chúng ta sử dụng muối ở nồng độ quá cao sẽ làm hại cho tế bào vì chúng sẽ hút nước trong cơ thể.

Nếu dùng nước muối đậm đặc để rửa mũi thì nó có thể làm hại cho tế bào ở trên hệ thống hô hấp. Đặc biệt, nếu những tế bào đó bị chết đi thì sẽ khá nguy hiểm. Vì trên lý thuyết, những tế bào đó có nhiều thụ thể ACE2 (nơi mà virus bám vào và xâm nhiễm), khi mình giết tế bào đó thì virus không có đường nào để xâm nhiễm được. Tuy nhiên, những tế bào đó tồn tại để bảo vệ cơ thể, nó là tấm chắn đầu tiên ngăn ngừa những tác nhân khác xâm nhiễm vào cơ thể.

Vì vậy, khi chúng ta tiêu diệt lớp niêm mạc đó thì sẽ lợi bất cập hại. Và nước muối đậm cũng không thể vô hiệu hóa hoàn toàn con đường SARS-CoV-2 xâm nhập vào cơ thể của bạn. Vì các tế bào mang thụ thể ACE2 không chỉ nằm ở niêm mạc mũi mà chúng trải dài ở trong hệ thống hô hấp. Khi chúng ta hít phải các hạt nước li ti chứa virus vào thì sâu trong khí quản virus vẫn có điều kiện xâm nhập vào cơ thể. Do vậy, phương pháp hiệu quả và an toàn nhất để phòng ngừa lây nhiễm vẫn là thực hiện theo khuyến cáo 5K của Bộ Y tế.

>>> Chuyên gia hướng dẫn cách vệ sinh mũi, họng, miệng phòng chống COVID-19

6. Nhỏ dầu mè, dầu khuynh diệp, dầu dừa có thể “đánh bại” SARS-CoV-2?

Nhỏ dầu mè vô mũi có thể giết virus SARS-CoV-2 không thưa BS?

TS Nguyễn Hồng Vũ trả lời: Mình có đọc một số nghiên cứu ngoài dầu mè người ta còn sử dụng một số dầu khác như dầu khuynh diệp, dầu dừa.

Một số nghiên cứu khoa học người ta cho thấy trong những loại dầu này có chứa một số chất có thể ảnh hưởng lêm một số enzym mà virus sử dụng trong con đường xâm nhiễm của nó.

Tuy nhiên đó chỉ là những nghiên cứu mới trên phòng thí nghiệm hoặc thậm chí chỉ là những nghiên cứu dựa trên tính toán giữa sự tương tác của các phân tử và họ hi vọng là có tác dụng. Nhưng những nghiên cứu này hiện giờ chưa đi xa vì vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, khi nghe những thông tin như vậy chúng ta nên kiểm tra xem nó đã thành công hay chưa. Và cho tới nay, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh dầu mè có thể giết virus.

>>> Chuyên gia giải đáp 18 thắc mắc thường gặp khi tiêm vắc xin COVID-19

>>> Những điều cần biết về virus SARS-CoV-2, bệnh COVID-19 và tính hiệu quả của vắc xin

Nội dung trích trong livestream Virus SARS-CoV-2, Bệnh COVID-19 và Vaccine ngày 25/7/2021 của TS Nguyễn Hồng Vũ - Viện nghiên cứu ung thư, City of Hope, California, Mỹ.

[DAP]

TS Nguyễn Hồng Vũ sinh năm 1982 tại TP Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh.

Năm 2000 - 2004: Học Trường Đại học Khoa học tự nhiên TPHCM, cử nhân ngành công nghệ sinh học.

2006 - 2012: Học Đại học quốc gia Chonnam, Hàn Quốc, lấy bằng thạc sĩ và bằng tiến sĩ sinh học phân tử trong y học.

2012 - 2015: Nghiên cứu sau tiến sĩ tại Khoa Y học hạt nhân, Bệnh viện Trường Đại học quốc gia Chonnam, Hàn Quốc.

2016 - nay: Nghiên cứu sau tiến sĩ, tại Khoa Huyết học, Viện Nghiên cứu ung thư quốc gia City of Hope, California, Mỹ.

TS Nguyễn Hồng Vũ có hàng chục công trình nghiên cứu đăng trên các tạp chí chuyên ngành quốc tế và được trao nhiều giải thưởng về sử dụng vi khuẩn trong điều trị ung thư.

Vị chuyên gia còn là cố vấn khoa học cho nhóm Ruy Băng Tím - Tổ chức phi lợi nhuận về phòng chống ung thư tại Việt Nam.

[/DAP]