Nhiệt thủy trị liệu: Khi tắm nước ấm đúng cách là bí quyết thư giãn thân - tâm - trí tại nhà

Phần 2: Nhiệt thủy trị liệu: Khi tắm nước ấm đúng cách là bí quyết thư giãn thân - tâm - trí tại nhà. 

1. Những lợi ích sức khỏe khi tắm nước ấm

Như bác sĩ đã đề cập, các hoạt động thư giãn như thiền, tắm nước ấm... có thể hỗ trợ giảm stress hiệu quả. Dưới góc độ y học, bác sĩ đánh giá thế nào về việc tắm nước nóng như một liệu pháp cải thiện sức khỏe tinh thần?

BS Nguyễn Trung Nguyên - Chuyên gia Tâm lý Thần kinh trả lời: Tắm nước ấm là một liệu pháp đã được chứng minh bằng các bằng chứng khoa học. Dưới tác động của nước ấm, các mao mạch dưới da giãn nở, giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm áp lực máu dồn về tim và từ đó giúp hạ huyết áp. Đồng thời, các nhóm cơ được thư giãn, mang lại cảm giác nhẹ nhàng, khỏe khoắn cho cơ thể. Đây chính là những hiệu quả tích cực đã được ghi nhận khi áp dụng liệu pháp tắm nước ấm.

Bên cạnh đó, quá trình tắm nước ấm còn kích thích cơ thể sản sinh hormone endorphin, một loại hormone có tác dụng giảm đau tự nhiên, giúp cải thiện tâm trạng, mang lại cảm giác thư giãn và thoải mái.

2. Những điều cần biết về nhiệt thủy trị liệu 

Thưa bác sĩ, nhiều người vẫn nghĩ tắm nước ấm chỉ là thói quen vệ sinh đơn giản, nhưng gần đây có khái niệm “nhiệt thủy trị liệu” được nhắc đến như một liệu pháp chăm sóc sức khỏe. Vậy “nhiệt thủy trị liệu” và tắm nước ấm có phải là một? 

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Nhiệt thủy trị liệu là phương pháp sử dụng nước tác động lên da nhằm mục đích điều trị. Phương pháp này dựa trên các đặc tính vật lý của nước ở nhiều trạng thái khác nhau, như thể rắn hoặc thể lỏng, để tạo ra tác động trị liệu. Nhờ sự tác động này, cơ thể có thể đạt được trạng thái thư giãn, hỗ trợ giảm stress và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

- Và vì sao phương pháp này lại được đánh giá là hiệu quả trong việc thư giãn thân - tâm - trí ngay tại nhà?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Hiệu quả của phương pháp nhiệt thủy trị liệu trước hết nằm ở tính đơn giản và chi phí thấp. Hầu hết mọi người đều có thể áp dụng ngay tại nhà mà không cần đầu tư tốn kém. Ví dụ như sử dụng một thau nước ấm để ngâm chân, hoặc tắm dưới vòi nước ấm, đều là những cách dễ thực hiện, không cần mua sắm thiết bị chuyên dụng.

Sau khi tắm hoặc ngâm chân với nước ấm, cơ thể thường cảm thấy thư giãn rõ rệt. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc sử dụng nước ấm mà không chú ý đến các yếu tố xung quanh thì hiệu quả sẽ không được tối ưu.

Trong quá trình thực hiện, người bệnh nên tắt các thiết bị điện tử, giảm tiếng ồn, và tránh để đầu óc bị phân tâm bởi công việc hay các yếu tố gây căng thẳng khác. Việc kết hợp môi trường yên tĩnh và thư giãn cùng với tác động vật lý của nước ấm sẽ giúp phương pháp này phát huy hiệu quả tối đa.

- Như vậy tắm nước ấm và nhiệt thủy trị liệu có giống nhau, thưa BS?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Tắm nước ấm chỉ là một phần trong phương pháp nhiệt thủy trị liệu. Trên thực tế, phương pháp này không chỉ giới hạn ở việc tắm mà còn bao gồm nhiều hình thức khác như ngâm chân, rửa mặt bằng nước ấm, xông hơi,…

- Thông thường chỉ khi trời lạnh mới tắm nước ấm, theo BS quan điểm này có hợp lý hay không? Nhiệt độ thời tiết bên ngoài thế nào sẽ phù hợp để tắm nước ấm ạ? 

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Từ xưa đến nay, nhiều người vẫn giữ quan điểm rằng chỉ nên tắm nước ấm khi trời lạnh, còn khi trời nóng thì nên tắm nước lạnh để cảm thấy “đã” và mát mẻ hơn. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa thật sự chính xác.

Việc tắm nước ấm trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe không nhằm mục đích ứng phó với thời tiết, mà là một phương pháp giúp cơ thể thư giãn, tăng cường lưu thông máu, tạo điều kiện để cơ bắp được thả lỏng và hồi phục.

Quan trọng hơn, tắm nước ấm còn giúp não bộ nhận biết rằng cơ thể đang chuẩn bị bước vào trạng thái nghỉ ngơi, từ đó kích thích sản sinh các hormone hỗ trợ giấc ngủ như melatonin. Nhờ đó, chất lượng giấc ngủ được cải thiện cả về độ sâu lẫn thời gian.

Do đó, cần thay đổi góc nhìn, tắm nước ấm không chỉ là phản ứng với thời tiết, mà là một hành động chủ động để chăm sóc sức khỏe tinh thần, thể chất, giúp cơ thể thư giãn và hoạt hóa các hormone có lợi.

3. Chất lượng của giờ tắm ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe tinh thần? 

Theo bác sĩ, chất lượng của giờ tắm - đặc biệt là vào buổi tối - ảnh hưởng như thế nào đến giấc ngủ và sức khỏe tinh thần của mỗi người?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Vào buổi tối, để có một giấc ngủ ngon, việc tắm nước ấm trước khi đi ngủ khoảng 1 giờ là một thói quen rất có lợi. Hoạt động này không chỉ giúp cơ bắp được thư giãn, mà còn kích thích cơ thể sản sinh hormone endorphin, mang lại cảm giác dễ chịu và thoải mái. Lúc này, não bộ sẽ nhận tín hiệu rằng cơ thể đang cần nghỉ ngơi.

Ngoài ra, trong môi trường hạn chế ánh sáng và thiết bị điện tử, cơ thể dễ dàng bước vào trạng thái thư giãn. Đây cũng là điều kiện lý tưởng để kích thích não bộ tiết ra hormone melatonin - một loại hormone có tác dụng an dịu hệ thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn.

Vì vậy, nếu tắm nước ấm đúng thời điểm và kết hợp với một môi trường yên tĩnh, tránh bị kích thích bởi tivi, điện thoại hay những yếu tố gây phân tâm, bạn sẽ dễ dàng có được một giấc ngủ tốt và chất lượng hơn.

Trong tập 1 của series Nhiệt Thủy Trị Liệu: Khám phá y học từ dòng nước ấm, AloBacsi giới thiệu câu chuyện của chị Ánh Phương - một nhân viên văn phòng và cũng là mẹ bỉm - người đã vượt qua stress nhờ nhận diện sớm các dấu hiệu và áp dụng những biện pháp đơn giản tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Hành trình thực tế, gần gũi này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về sức mạnh phục hồi tinh thần từ những thay đổi nhỏ trong lối sống.

4. Kinh nghiệm thực tế của mẹ bỉm vượt qua stress nhờ nước ấm 

Xin chào chị Ánh Phương. Khi vừa trở thành mẹ, nhiều người thường trải qua những thay đổi rất lớn cả về thể chất lẫn tinh thần. Với chị, điều gì đã khiến chị cảm thấy áp lực hay từng rơi vào stress trong giai đoạn ấy?

Chị Ánh Phương - Người tiêu dùng chia sẻ: Trong cuộc sống với biết bao bộn bề, lo toan và áp lực, việc rơi vào trạng thái stress là điều khó tránh khỏi. Với em, điều này càng rõ rệt hơn trong giai đoạn gần đây, khi bước vào hành trình mới đầy thiêng liêng là làm mẹ.

Hành trình làm mẹ mang đến cho em rất nhiều niềm vui, nhưng cũng đi kèm với không ít bỡ ngỡ, áp lực. Việc ôm con liên tục cả ngày, cả đêm khiến em cảm thấy căng thẳng và mệt mỏi. Trước đây, em không chú ý đến việc tắm như thế nào, càng không nghĩ rằng tắm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Nhưng khi bắt đầu hành trình chăm con, đối mặt với stress và tình trạng mất ngủ, em nhận ra giấc ngủ không trọn vẹn khiến mỗi buổi sáng thức dậy đầu óc nặng trĩu, uể oải.

Từ đó, em bắt đầu lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn, lắng nghe lời khuyên của bác sĩ và thử áp dụng những bí quyết nhỏ ngay tại nhà để hỗ trợ tinh thần và cảm xúc.

Trước tiên, em giảm bớt sự cầu toàn, tập chăm con một cách tự nhiên hơn. Thứ hai, em không ngắt kết nối với thế giới xung quanh, vẫn giữ thói quen trò chuyện cùng bạn bè, đồng nghiệp, chia sẻ tâm trạng với người thân.

Và dù có bận rộn đến đâu, em vẫn cố gắng dành 10-20 phút mỗi ngày để thư giãn dưới dòng nước ấm, có thể là ngâm chân, rửa mặt, xông hơi… như bác sĩ đã chia sẻ. Nhưng điều em tâm đắc nhất vẫn là duy trì thói quen tắm nước ấm mỗi tối, một khoảng thời gian ngắn nhưng mang lại cảm giác dễ chịu và nhẹ lòng, giúp em ngủ ngon hơn, tinh thần cũng tích cực hơn.

5. Máy nước nóng Ariston nổi bật với tính năng chống bỏng thông minh, ghi nhớ nhiệt độ và có ion kháng khuẩn

Vậy bác sĩ có lời khuyên nào dành cho người xem về một “giờ tắm chất lượng” nên hội tụ những yếu tố nào?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Tắm nước ấm là một giải pháp hỗ trợ hiệu quả để có được một giấc ngủ chất lượng. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối ưu, người thực hiện cần lưu ý đến nhiều yếu tố xung quanh quá trình này.

Trước hết là thời gian tắm. Không ít người có thói quen tắm rất nhanh hoặc quá lâu. Tuy nhiên, theo khuyến cáo từ các nghiên cứu, thời gian tắm nước ấm lý tưởng chỉ nên kéo dài từ 5-10 phút. Nếu tắm quá 15 phút, da sẽ tiếp xúc với nước quá lâu, dễ gây khô da hoặc kích ứng, và khi đó lợi ích có thể không còn rõ rệt.

Thứ hai là môi trường tắm liệu có đảm bảo sự riêng tư và an toàn hay không? Ví dụ, nếu đang tắm mà con cái bất ngờ mở cửa chạy vào, cảm giác an toàn sẽ bị gián đoạn. Khi đó, cơ thể sẽ giảm sản sinh các hormone thư giãn và thay vào đó tiết ra cortisol để ứng phó với tình huống bất ngờ, làm giảm hiệu quả sinh học của việc thư giãn.

Ánh sáng trong phòng tắm cũng là yếu tố cần lưu tâm. Không gian có ánh sáng dịu, không quá chói sẽ hỗ trợ tâm trí thư giãn tốt hơn. Diện tích phòng tắm thoáng có thể mang lại cảm giác dễ chịu, những điều này phụ thuộc vào điều kiện sống của từng gia đình, không phải ai cũng có thể chủ động thay đổi.

Ngoài ra, sự sạch sẽ, gọn gàng trong phòng tắm cũng có tác động đến tinh thần. Một không gian vệ sinh tươm tất chắc chắn sẽ dễ chịu và thư thái hơn so với phòng tắm bừa bộn, kém vệ sinh.

Mục tiêu cuối cùng của việc tắm nước ấm là giúp cơ thể thư giãn, để từ đó não bộ tiết ra hormone melatonin, hỗ trợ giấc ngủ đến nhanh hơn và sâu hơn.

Tóm lại, một lần tắm chất lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố: thời gian tắm, không gian tắm, cảm giác an toàn, mức độ sạch sẽ, gọn gàng, và nhiệt độ nước. Nếu nước quá nóng hoặc quá lạnh, cơ thể sẽ phản ứng mạnh để thích nghi, dẫn đến tiết cortisol, phản ứng stress cấp tính. Thậm chí, nhiệt độ nước thay đổi đột ngột cũng có thể làm gián đoạn quá trình thư giãn, khiến trải nghiệm tắm trở nên kém hiệu quả.

Sau khi nghe bác sĩ chia sẻ, chị có điều gì tâm đắc từ trải nghiệm thực tế không ạ?

Chị Ánh Phương - Người tiêu dùng chia sẻ: Những chia sẻ từ bác sĩ thực sự rất đúng. Khi được tắm ở mức nhiệt độ phù hợp, em cảm thấy cơ thể nhẹ nhàng và thư giãn rõ rệt. Trước khi gia đình có thêm thành viên, em đã quyết định đầu tư máy nước nóng với các tiêu chí: ưu tiên hàng đầu là an toàn, đồng thời có các tiện ích đi kèm như khả năng duy trì nhiệt độ ổn định và không xảy ra hiện tượng nóng bất ngờ trong quá trình sử dụng.

Dựa trên những tiêu chí đó, em lựa chọn máy nước nóng Ariston, một thương hiệu đã có mặt tại thị trường Việt Nam suốt 37 năm, nên em hoàn toàn yên tâm khi sử dụng cho gia đình mình.

Điểm em ấn tượng nhất là máy có thể ghi nhớ mức nhiệt độ yêu thích của các thành viên, nên mỗi lần bước vào phòng tắm, chỉ cần mở máy là có thể sử dụng ngay, không cần điều chỉnh lại nhiều lần, điều này đặc biệt hữu ích khi em đang chăm con nhỏ và cần tận dụng từng khoảng thời gian ngắn trong ngày.

Thưa bác sĩ, xưa nay nhiều người có thói quen đun nước nóng rồi hòa với nước lạnh để tạo thành nước ấm để tắm - như một cách thư giãn đơn giản tại nhà. Vậy theo bác sĩ, liệu thói quen này có thể mang lại hiệu quả cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất tương tự như các liệu pháp nhiệt - thủy trị liệu mà bác sĩ vừa đề cập không ạ?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Để đánh giá một lần tắm có “chất lượng” hay không, cần đặt trong từng bối cảnh xã hội cụ thể. Trước đây, khi chưa có máy nước nóng, ông bà ta thường đun nước sôi rồi pha thành nước ấm để tắm. Nếu cho rằng phương pháp này không chất lượng thì không hoàn toàn đúng, bởi ở mỗi giai đoạn, tiêu chuẩn chất lượng phụ thuộc vào điều kiện sống và khả năng tiếp cận công nghệ.

Trong thời kỳ đó, việc pha nước để tắm được xem là giải pháp phù hợp và hiệu quả. Tuy nhiên, ngày nay, khi công nghệ phát triển, thiết bị hiện đại và dễ tiếp cận hơn, yêu cầu của người dùng cũng cao hơn. Ví dụ, nếu đang tắm mà nước nguội, phải pha thêm nước sôi sẽ khiến quá trình tắm bị gián đoạn. Dù vẫn duy trì được nước ấm, nhưng không liên tục.

Hiện nay, người dùng mong muốn nhiệt độ nước được duy trì ổn định ở mức 37-40°C trong suốt 5-10 phút tắm mà không phải điều chỉnh. Khi đó, quá trình thư giãn mới thực sự trọn vẹn.

Tóm lại, tiêu chí của một lần tắm chất lượng hiện nay không chỉ là có nước ấm, mà còn là duy trì trạng thái thư giãn liên tục, không bị ngắt quãng, giúp cơ thể và não bộ thực sự được nghỉ ngơi. Nếu quá trình bị gián đoạn, hiệu quả thư giãn sẽ giảm đi đáng kể.

Chị Ánh Phương - Người tiêu dùng chia sẻ: Đúng như bác sĩ chia sẻ, trước đây khi gia đình em chưa có điều kiện lắp máy nước nóng, ông bà thường đun một bình nước nóng để pha vào nước tắm. Có lúc sờ vào xem nước đã nóng hay chỉ ấm, em giật mình thụt tay lại vì nước quá nóng.

Cũng từ câu chuyện đó, em nhớ lại lần đầu tiên trải nghiệm máy nước nóng Ariston. Máy có tính năng chống bỏng thông minh, nghĩa là khi tắt rồi bật lại, nước không bị "nóng hỗn", mà nhiệt độ ổn định được duy trì suốt thời gian tắm, giúp cảm giác thư giãn được trọn vẹn hơn.

- Bác sĩ thấy sao về tác dụng của dòng nước ấm lên vai gáy và hệ tuần hoàn ạ?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Tuyệt vời nhất là khi được tắm nước ấm với nhiệt độ ổn định, kết hợp cùng chế độ massage từ vòi sen. Sự kết hợp này giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu, thư giãn rõ rệt. Nước ấm cùng tác động massage sẽ giúp giãn nở mạch máu, cải thiện tuần hoàn, từ đó hỗ trợ giảm đau vùng cổ, vai, gáy, một trong những lợi ích thiết thực mà massage mang lại trong quá trình tắm.

Tuy nhiên, cần lưu ý: áp lực nước từ vòi massage cần được kiểm soát tốt. Nếu áp lực không ổn định, lúc mạnh quá, lúc yếu quá, sẽ làm gián đoạn cảm giác thư giãn, khiến quá trình tắm không còn trọn vẹn như mong muốn.

- Từ câu chuyện của bác sĩ, chị Phương có thấy mình trong câu chuyện sử dụng vòi sen để massage vai gáy không ạ? 

Ánh Phương - Người tiêu dùng chia sẻ: Tình trạng này xảy ra khá thường xuyên với em, bởi vì em đang chăm con nhỏ, cả ngày phải bồng bế, ru ngủ, nên rất dễ bị đau mỏi vai gáy. Vì vậy, buổi tối khi bước vào phòng tắm, em thường chỉnh tia nước mạnh hơn, xịt trực tiếp vào vùng cổ, vai, gáy, giống như một hình thức massage mini ngay tại nhà, mang lại cảm giác rất dễ chịu và thư giãn.

- Bên cạnh những yếu tố nói trên, một điều nhỏ nữa nhưng quan trọng không kém, đó chính là chất lượng nguồn nước tắm. Bác sĩ có lời khuyên nào không ạ?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Chất lượng nước tắm là yếu tố khó kiểm soát, bởi hiện nay có nhiều nguồn nước được sử dụng khác nhau. Một số gia đình lấy nước trực tiếp từ hệ thống cấp nước, trong khi các hộ ở nhà phố thường bơm nước lên bồn chứa lớn rồi mới sử dụng.

Việc sử dụng nước từ bồn chứa phụ thuộc vào thói quen của từng gia đình, có gia đình vệ sinh bồn thường xuyên, có nơi lại để lâu ngày không kiểm tra. Trong thời gian lưu trữ, nước trong bồn có thể biến đổi về chất lượng, không còn tinh khiết như lúc mới được cấp vào. Điều này tiềm ẩn nguy cơ với sức khỏe, nhất là với những người đang có bệnh lý về da, vết trầy xước hoặc tổn thương da liễu. Khi sử dụng nguồn nước nhiễm khuẩn, vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua các vết thương hở.

Vì vậy, khi nhắc đến một giờ tắm chất lượng, không chỉ dừng lại ở việc sử dụng nguồn nước như thế nào, mà còn cần chú ý đến chất lượng thực tế của nước. Một số gia đình có điều kiện có thể lắp đặt máy lọc nước để cải thiện chất lượng nguồn nước sử dụng. Tuy nhiên, chi phí đầu tư cho thiết bị này khá cao, không phải gia đình nào cũng có điều kiện trang bị.

Ánh Phương - Người tiêu dùng chia sẻ: Những chia sẻ của bác sĩ cũng là điều mà em từng cân nhắc khi lựa chọn máy nước nóng cho gia đình. Em đã chọn Ariston Aures, vì dòng máy này có thêm tính năng Ag+ kháng khuẩn, giúp bảo vệ làn da, đặc biệt là trong thời tiết thất thường, dễ gây kích ứng như hiện nay.

Với một thiết bị vừa đảm bảo tính an toàn, vừa tích hợp nhiều tiện ích thông minh, em cảm thấy đây là một khoản đầu tư rất xứng đáng. Chỉ sau hơn một năm sử dụng, em đã phải nói rằng: “Đây chính là chân ái của gia đình mình rồi!”.

Đọc thêm phần 1: Nhiệt thủy trị liệu: Stress và mất ngủ - Vòng xoáy âm thầm hủy hoại sức khỏe

Trân trọng cảm ơn BS Nguyễn Trung Nguyên và Ariston Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.