Hotline 24/7
08983-08983

Mang thai tăng bao nhiêu cân là chuẩn?

Mẹ tăng cân nhiều chưa chắc thai nhi đã phát triển tốt, thậm chí dễ dẫn đến đái tháo đường thai kỳ hoặc sinh mổ. BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ và BS.CK2 Ngô Trần Minh Thiện - Bệnh viện Hùng Vương sẽ chỉ rõ mức tăng cân chuẩn theo chỉ số BMI, cách theo dõi biểu đồ tăng trưởng và mẹo ăn uống từng giai đoạn để vào con, không vào mẹ trong bài viết sau.

1. Mức tăng cân trong thai kỳ phụ thuộc vào BMI trước khi mang thai

Thưa BS, hầu hết mẹ bầu đều mong em bé tăng cân tốt nhưng lại rất lo mình tăng cân quá nhiều. Theo khuyến cáo hiện nay, thế nào được xem là mức tăng cân hợp lý trong thai kỳ và vì sao việc kiểm soát cân nặng của mẹ lại quan trọng?

BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ - Phó Trưởng khoa Sản bệnh, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Trước đây, các sách thường ghi mức tăng cân trong cả thai kỳ khoảng 10-14 kg. Hiện nay, mức tăng cân được xác định dựa trên cân nặng trước khi mang thai, cụ thể là chỉ số khối cơ thể (BMI). Chỉ số này được tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m²).

BMI trước khi mang thai

Mức tăng cân trong cả thai kỳ

Mức tăng cân mỗi tuần, làm tròn

Dưới 18

Khoảng 12-18 kg

Khoảng 0,5 kg

Từ 18 đến 25

Khoảng 12-16 kg

Khoảng 0,4 kg

Từ 25 đến khoảng 29

Khoảng 7-12 kg

Khoảng 0,3 kg

Trên 30 (béo phì)

Khoảng 5-9 kg

Khoảng 0,2 kg

Kiểm soát cân nặng trong thai kỳ rất quan trọng. Nếu cân nặng không được kiểm soát tốt, thai kỳ có thể diễn tiến bất lợi. Những vấn đề sức khỏe của mẹ được đề cập gồm đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp và các bệnh lý nội tiết, chuyển hóa như bệnh lý tuyến giáp.

Về phía thai nhi, kiểm soát cân nặng kém có thể đi kèm tình trạng thai giới hạn tăng trưởng trong tử cung. Trước đây, tình trạng này thường được gọi là thai suy dinh dưỡng trong tử cung. Hiện nay, thuật ngữ được sử dụng thống nhất là thai giới hạn tăng trưởng trong tử cung.

2. Mẹ tăng cân nhiều chưa chắc thai nhi phát triển tốt hơn

Có phải cứ mẹ tăng nhiều cân thì em bé cũng sẽ phát triển tốt hơn? Cân nặng của mẹ và cân nặng thai nhi thực sự có mối liên hệ như thế nào, và ngoài cân nặng của mẹ thì còn những yếu tố nào quyết định sự phát triển của em bé?

BS.CK2 Ngô Trần Minh Thiện - Phó Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Mức tăng cân của mẹ chỉ phản ánh một phần cân nặng của thai nhi. Chẳng hạn, nếu mẹ tăng khoảng 11,5-16 kg trong thai kỳ, cân nặng của em bé chỉ chiếm khoảng 3-3,5 kg, còn bánh nhau và nước ối chiếm khoảng 1,5-2 kg. Phần lớn số cân còn lại thuộc về cơ thể mẹ, bao gồm mô mỡ, phần cơ tử cung và thể tích máu tăng lên trong thai kỳ.

Mẹ tăng cân quá mức có thể làm tăng nguy cơ cho cả mẹ lẫn thai nhi. Về phía mẹ, rối loạn chuyển hóa dễ xảy ra hơn và việc giảm cân sau sinh cũng khó hơn. Về phía thai nhi, em bé có thể phát triển quá to, dẫn đến khó sinh hoặc phải sinh mổ. Về lâu dài, trẻ sinh ra quá to cũng có thể gặp các vấn đề rối loạn chuyển hóa khi trưởng thành.

Cân nặng là một phần trong quá trình phát triển của thai nhi. Chất lượng dinh dưỡng cũng cần được ưu tiên. Bên cạnh việc nạp năng lượng, mẹ cần bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng trong thai kỳ như đạm, vitamin, chất xơ và các nguyên tố vi lượng.

Hoạt động của bánh nhau cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Suốt thai kỳ, em bé nhận chất dinh dưỡng từ mẹ qua bánh nhau. Bánh nhau hoạt động tốt sẽ giúp cung cấp chất dinh dưỡng cho thai nhi tốt hơn.

Yếu tố di truyền và thể trạng của cả cha lẫn mẹ cũng có ảnh hưởng. Nếu cha mẹ đều có thể trạng to lớn, cân nặng của em bé có xu hướng cao hơn. Nếu cha mẹ có vóc dáng thấp bé, em bé cũng có xu hướng nhỏ hơn.

Quan trọng nhất là sức khỏe của mẹ trong suốt thai kỳ. Các bệnh lý của mẹ cần được theo dõi vì có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thai nhi.

3. Đánh giá thai nhi qua siêu âm và biểu đồ tăng trưởng

Trong quá trình khám thai, bác sĩ sẽ dựa vào những chỉ số nào để đánh giá thai nhi đang phát triển phù hợp hay mẹ đang tăng cân quá mức hoặc chưa đủ?

BS.CK2 Nguyễn Xuân Vũ trả lời: Có nhiều cách đánh giá sự phát triển của thai nhi. Hai phương pháp thường dùng nhất là đo bề cao tử cung, chu vi vòng bụng của mẹ và đo các chỉ số của thai nhi trên siêu âm.

Khi khám thai, bác sĩ đo bề cao tử cung và chu vi vòng bụng của mẹ để ước lượng sự phát triển của thai nhi. Phương pháp này có thể có sai số khá lớn. Chẳng hạn, khi mẹ có cân nặng cao hoặc lượng nước ối nhiều, số đo có thể cao hơn mức tương ứng với sự phát triển thực tế của thai nhi.

Siêu âm là phương pháp đánh giá khách quan hơn. Bác sĩ đo các chỉ số vùng đầu, chu vi bụng và chiều dài xương đùi của thai nhi để ước lượng cân nặng. Kết quả này phản ánh cân nặng ước tính tại một thời điểm. Qua các lần khám thai định kỳ, bác sĩ đưa kết quả đo lên biểu đồ tăng trưởng để xem thai nhi có phát triển đều đặn hay có dấu hiệu bất thường.

Biểu đồ tăng trưởng có thể diễn tiến theo ba hướng. Đường biểu đồ đi lên đều đặn cho thấy thai nhi tiếp tục phát triển. Đường biểu đồ đi lên một thời gian rồi đi ngang là diễn tiến kém thuận lợi hơn. Đáng lo hơn là khi đường biểu đồ đi lên rồi đi xuống, gợi ý tình trạng thai giới hạn tăng trưởng trong tử cung. Những trường hợp này cần được theo dõi chặt chẽ.

4. Mẹ bầu nên ăn đủ chất, tăng khẩu phần theo từng giai đoạn thai kỳ

Nhiều gia đình vẫn quan niệm "ăn cho hai người". Theo BS, điều quan trọng trong thai kỳ là ăn nhiều hơn hay ăn đúng? Một chế độ dinh dưỡng như thế nào vừa giúp thai nhi phát triển tốt, vừa giúp mẹ kiểm soát cân nặng hợp lý?

BS.CK2 Ngô Trần Minh Thiện trả lời: Mức tăng cân trong thai kỳ liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn. Bên cạnh số cân tăng thêm, cần bảo đảm khẩu phần cân đối và cung cấp đủ chất đạm, chất béo, vitamin, khoáng chất và các vi chất cần thiết.

Quan niệm “ăn cho hai người” cần được xem xét theo từng giai đoạn của thai kỳ. Trong 3 tháng đầu, nhu cầu dinh dưỡng của mẹ gần như không thay đổi nhiều so với trước khi mang thai. Từ 3 tháng giữa đến 3 tháng cuối, nhu cầu này mới tăng dần vì thai nhi phát triển nhanh và cần được cung cấp thêm dinh dưỡng.

Trong mỗi bữa, có thể ưu tiên ăn thực phẩm giàu đạm trước, tiếp đến là thực phẩm giàu chất xơ, rồi mới ăn tinh bột. Cách ăn này giúp tránh ăn quá no hoặc nạp quá nhiều tinh bột.

- Ví dụ đối với 3 tháng đầu thai kỳ, bình thường các mẹ ăn 1 chén cơm thì giai đoạn này cần ăn thêm bao nhiêu ạ?

BS.CK2 Ngô Trần Minh Thiện trả lời: Nếu trước khi mang thai thường ăn một chén cơm mỗi bữa, mẹ chưa cần ăn thêm cơm chỉ vì đang ở 3 tháng đầu thai kỳ. Ở giai đoạn này, phôi thai còn rất nhỏ, nhu cầu dinh dưỡng chưa đáng kể và lượng dinh dưỡng dự trữ trong cơ thể mẹ có thể đáp ứng nhu cầu phát triển của thai.

Hoạt động của bánh nhau và những thay đổi nội tiết trong 3 tháng đầu có thể khiến mẹ bị nghén, đôi khi nghén nhiều. Có trường hợp mẹ chưa tăng cân, thậm chí sụt cân, nhưng thai nhi vẫn phát triển tốt. Vì nhu cầu dinh dưỡng trong giai đoạn này chưa tăng nhiều, mức tăng cân của mẹ chưa phải là vấn đề quá quan trọng trong 3 tháng đầu.

>>> Đọc thêm phần 2: 80-90% mẹ bầu đái tháo đường thai kỳ ổn định nhờ chỉnh chế độ ăn

>> Đọc thêm phần 3: Từng đái tháo đường thai kỳ: 50% nguy cơ tiến triển tiểu đường type 2

Trân trọng cảm ơn sự đồng hành của Chương trình Dinh dưỡng Bà mẹ và Trẻ em - Công ty Ajinomoto Việt Nam cùng radar Sản Phụ khoa kỳ 67.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 14:55, 20/11/2026Cập nhật: 15:13, 20/11/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X