Hướng đến điều trị cá thể hóa, giảm gánh nặng bệnh gan tại Việt Nam

Gánh nặng bệnh gan tại Việt Nam: Khi mối nguy vẫn âm thầm gia tăng

Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh gan cao nhất khu vực Tây Thái Bình Dương. Theo ước tính của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 10 - 12 triệu người đang sống chung với viêm gan B và hơn 1 triệu người mắc viêm gan C. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan, loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới Việt Nam.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết: “Viêm gan B và C là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan. Dù vắc xin phòng ngừa viêm gan B đã phổ biến, nhưng độ bao phủ vẫn chưa đồng đều. Hàng triệu người vẫn có nguy cơ tiến triển âm thầm thành xơ gan hoặc ung thư gan”.

Dù các thuốc kháng virus hiện nay có thể kiểm soát tốt viêm gan B và điều trị khỏi viêm gan C, song thách thức lớn nhất vẫn là phát hiện muộn. Theo khảo sát, chỉ khoảng 10 - 20% người nhiễm viêm gan B được chẩn đoán, và trong số đó chỉ 30% đang được điều trị. Phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi đã có biến chứng nặng như vàng da, cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa hoặc ung thư gan.

Không chỉ dừng ở bệnh lý virus, bệnh gan do rượu và gan nhiễm mỡ liên quan chuyển hóa (MAFLD) cũng đang trở thành “dịch bệnh không lây” mới tại Việt Nam. Lối sống hiện đại: lạm dụng rượu bia, ăn uống dư thừa năng lượng, ít vận động... khiến tỷ lệ mắc MAFLD tăng nhanh.

Những con số này cho thấy gánh nặng bệnh gan đang âm thầm đè nặng lên hệ thống y tế, trong khi nhận thức của cộng đồng về tầm soát và điều trị sớm vẫn còn hạn chế. Trước thực tế đó, cộng đồng y khoa đang tìm kiếm chiến lược điều trị toàn diện và cá thể hóa hơn, nơi người bệnh được quản lý, theo dõi và điều trị phù hợp với từng giai đoạn.

Hội nghị Khoa học thường niên Hội Gan Mật TPHCM 2025 chính là diễn đàn để chia sẻ những cập nhật mới nhất, hướng đến mục tiêu này.

Hội nghị Gan Mật TPHCM 2025: Định hướng mới trong điều trị gan mật hiện đại

Phát biểu khai mạc, PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng - Chủ tịch Hội Gan Mật TPHCM chia sẻ, 28 năm qua, Hội Gan Mật TPHCM không ngừng nỗ lực cập nhật tri thức, kết nối đa chuyên khoa và lan tỏa tinh thần học hỏi đến từng bác sĩ. Trong kỷ nguyên đổi mới, việc điều trị gan mật cần hướng đến sự cá thể hóa, hiểu người bệnh hơn để chữa bệnh hiệu quả hơn.

Hội nghị năm nay tập trung vào hai nhóm chủ đề trọng tâm. Về viêm gan virus, các chuyên gia liên tục cập nhật các xét nghiệm mới giúp tiên lượng bệnh, mở rộng chỉ định điều trị sớm để ngăn ngừa ung thư gan, đồng thời thảo luận về các tình huống lâm sàng phức tạp như tái hoạt virus, xơ gan mất bù hoặc bệnh nhân suy thận.

Đối với các vấn đề gan mật đặc biệt, chương trình tập trung vào quản lý gan do rượu, gan nhiễm mỡ chuyển hóa, bệnh gan ứ mật, bệnh não gan, và tổn thương gan do thuốc hóa trị ung thư - những vấn đề thực tiễn nhưng ít được đề cập trước đây.

Theo PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng, Hội Gan Mật TPHCM đang đẩy mạnh chuẩn hóa chương trình đào tạo liên tục (CME), khuyến khích nghiên cứu ứng dụng và thúc đẩy hợp tác với các chuyên khoa nội tiết, tim mạch, dinh dưỡng nhằm nâng cao chất lượng điều trị bệnh gan trong cộng đồng.

Góc nhìn chuyên gia: Giải mã xu hướng điều trị cá thể hóa trong bệnh gan

PGS.TS.BS Phạm Thị Thu Thủy - Phó Chủ tịch Hội Gan Mật TPHCM cho biết, công nghệ xét nghiệm hiện đại đang đóng vai trò trung tâm trong điều trị bệnh gan hiện nay. Nếu trước đây, bác sĩ chỉ dựa vào men gan và HBV DNA, thì nay các xét nghiệm như HBsAg định lượng, HBcrAg và xét nghiệm kháng thuốc cho phép dự đoán khả năng đáp ứng điều trị, nguy cơ tái phát và thời điểm ngưng thuốc hợp lý.

Theo đó, các tiến bộ xét nghiệm không chỉ giúp bác sĩ cá thể hóa phác đồ, mà còn giảm chi phí và tránh lạm dụng thuốc cho người bệnh. Tuy nhiên, rào cản lớn hiện nay là chi phí xét nghiệm và năng lực triển khai ở tuyến cơ sở.

PGS.TS.BS Phạm Thị Thu Thủy cũng khuyến nghị, nhóm đối tượng cần được ưu tiên tầm soát viêm gan gồm: trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai, người có tiền sử truyền máu, nhân viên y tế và người có người thân mắc bệnh gan.

Tầm soát sớm chính là biện pháp điều trị sớm. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn tiền triệu chứng, chúng ta có thể thay đổi hoàn toàn tiên lượng của người bệnh.

PGS.TS.BS Võ Duy Thông - Trưởng Khoa Tiêu hóa BV Đại học Y Dược TPHCM cảnh báo rằng tỷ lệ bệnh gan do rượu tại Việt Nam đang ở mức đáng lo ngại, có thể cao hơn nhiều so với các nước phát triển.

“Nếu ở Mỹ, viêm gan do rượu chiếm khoảng 4-5% dân số, thì ở Việt Nam con số này có thể cao hơn đáng kể. Đáng lo hơn, phần lớn bệnh nhân đến khám khi gan đã tổn thương nặng, thậm chí xơ gan” - chuyên gia chia sẻ.

Ngoài ra, điều trị bệnh gan do rượu không thể chỉ dựa vào thuốc, mà cần tiếp cận đa mô thức - bao gồm cai rượu, sàng lọc sớm, tư vấn tâm lý, kiểm soát dinh dưỡng và điều trị bệnh nền kèm theo. Sự phối hợp đa chuyên khoa là yếu tố then chốt, bởi nhiều bệnh nhân gan do rượu đồng thời mắc béo phì, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường.

Tổng kết hội nghị, GS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng khẳng định, những kiến thức được chia sẻ tại sự kiện sẽ góp phần quan trọng vào việc giảm gánh nặng bệnh gan và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh Việt Nam. Trong thời gian tới, Hội Gan Mật TPHCM sẽ tiếp tục phối hợp cùng ngành y tế triển khai chương trình tầm soát định kỳ trong cộng đồng, hướng đến mục tiêu loại trừ viêm gan virus như khuyến cáo của WHO vào năm 2030.