Giảm cân - chìa khóa kiểm soát GERD ở người béo phì

Béo phì làm gia tăng nguy cơ và mức độ phức tạp của GERD

Tại Hội nghị khoa học thường niên do Hiệp hội Y học TP.HCM tổ chức, PGS.TS.BS Trần Quang Nam - Trưởng khoa Nội tiết, Đại học Y Dược TP.HCM cho biết tỷ lệ béo phì đang gia tăng nhanh trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, tình trạng béo phì xuất hiện ngày càng nhiều ở thanh thiếu niên và người trẻ từ 20 - 30 tuổi, thậm chí có bệnh nhân nặng tới 120 - 150 kg và hầu hết đều có triệu chứng GERD.

Các nghiên cứu cho thấy, khi chỉ số khối cơ thể (BMI) tăng, nguy cơ xuất hiện triệu chứng trào ngược cũng tăng lên rõ rệt. Ở nhóm phụ nữ béo phì, tỷ lệ GERD cao hơn hẳn so với nhóm có cân nặng bình thường.

Vị chuyên gia nhìn nhận béo phì cũng liên quan đến nhiều bệnh lý thực quản khác như viêm thực quản, ung thư thực quản cùng với nhu cầu sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) cao hơn đáng kể.

Cơ chế gây GERD ở người béo phì phức tạp và khác biệt so với người không béo phì. Các yếu tố chính bao gồm:

• Giảm tiết nước bọt do mỡ nội tạng tiết ra các chất tiền viêm, ảnh hưởng tuyến nước bọt, làm giảm khả năng trung hòa acid trào ngược.
• Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn làm tăng áp lực âm trong lồng ngực và áp lực dương trong ổ bụng, góp phần thúc đẩy trào ngược.
• Tăng áp lực ổ bụng (đặc biệt ở người béo bụng) gây gia tăng số lần giãn thoáng qua cơ thắt thực quản dưới.
• Thay đổi nhu động thực quản và thoát vị khe hoành, khiến khả năng làm trống dạ dày kém hơn, dễ tạo túi acid sau bữa ăn.
  
  

Như vậy, béo phì không chỉ làm tăng nguy cơ xuất hiện GERD mà còn khiến bệnh diễn tiến phức tạp hơn.

Giảm cân - giải pháp hàng đầu kiểm soát GERD ở người béo phì

Theo PGS.TS.BS Trần Quang Nam, giảm cân là một trong những biện pháp quan trọng trong kiểm soát GERD ở bệnh nhân béo phì. Các nghiên cứu cho thấy:

• Giảm BMI từ 3,5 đơn vị trở lên có thể giúp giảm 40% tần suất cơn trào ngược.
• Giảm 5 - 10% cân nặng ban đầu đã mang lại cải thiện rõ rệt triệu chứng. Nếu giảm trên 10%, hiệu quả càng rõ ràng hơn.
• Giảm vòng eo (giảm mỡ nội tạng) giúp cải thiện triệu chứng GERD tốt hơn so với giảm cân đơn thuần.
  
  

Ngoài giảm cân, vị chuyên gia cho rằng bệnh nhân cần thực hiện các thay đổi lối sống khác như hạn chế rượu bia, thuốc lá, không ăn quá no hoặc ăn sát giờ ngủ, điều chỉnh tư thế ngủ… 

Các biện pháp giảm cân hiện nay bao gồm:

Thay đổi lối sống: kiểm soát năng lượng ăn vào, tăng vận động, duy trì thói quen lành mạnh lâu dài. Thay đổi lối sống là nền tảng điều trị, nhưng thường chỉ giúp giảm 5 - 10% cân nặng.

Thuốc điều trị béo phì: tại Việt Nam hiện có hai loại được lưu hành là orlistat (giảm hấp thu chất béo) và liraglutide (giảm cảm giác thèm ăn). Trong tương lai sẽ có thêm thuốc semaglutide là một lựa chọn tiềm năng với hiệu quả giảm cân mạnh.

Phẫu thuật giảm cân: được cân nhắc khi BMI ≥ 35, hoặc ≥ 30 kèm bệnh lý đồng mắc (tim mạch, hô hấp, đái tháo đường…). Phẫu thuật có thể giúp giảm 25 - 30% cân nặng, song cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ phẫu thuật, dinh dưỡng, nội tiết và các chuyên khoa khác.

Điều trị béo phì cần phối hợp đa chuyên khoa để đạt hiệu quả bền vững

Béo phì là bệnh lý mạn tính, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như tim mạch, hô hấp, nội tiết, gan mật, tiêu hóa và cả sức khỏe tâm thần. Vì vậy, khi tiếp cận điều trị, vị chuyên gia lưu ý cần có sự phối hợp đa chuyên khoa.

Lấy dẫn chứng thực tế tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, bệnh nhân béo phì sẽ được đánh giá toàn diện bởi các chuyên khoa: nội tiết, dinh dưỡng, tiêu hóa, hô hấp, tâm thần - tâm lý, tim mạch.

Sau khi đánh giá, bác sĩ cùng bệnh nhân xây dựng mục tiêu giảm cân khả thi, tránh đặt kỳ vọng quá cao gây thất vọng.

Quá trình điều trị thường bắt đầu bằng thay đổi lối sống, kết hợp thuốc khi cần và phẫu thuật ở những trường hợp BMI cao hoặc thất bại với điều trị nội khoa. Sau phẫu thuật, dinh dưỡng đóng vai trò then chốt để duy trì hiệu quả giảm cân lâu dài.

PGS.TS.BS Trần Quang Nam nhấn mạnh giảm cân không chỉ giúp kiểm soát các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa, hô hấp mà còn đặc biệt có lợi trong cải thiện triệu chứng GERD. Việc phối hợp nhiều chuyên khoa để quản lý béo phì hiệu quả, từ đó giúp bệnh nhân giảm các triệu chứng trào ngược và hạn chế biến chứng.

Tóm lại, điều trị béo phì là hành trình lâu dài, đòi hỏi kết hợp nhiều biện pháp và duy trì thói quen sống lành mạnh để tránh tái tăng cân sau khi ngưng thuốc hoặc phẫu thuật.

>>> Trào ngược dạ dày thực quản - Thủ phạm đứng sau nhiều cơn đau ngực “tưởng do tim”

>>> Dinh dưỡng trong điều trị trào ngược dạ dày thực quản: Từ bằng chứng đến thực hành

>>> GERD kháng trị: Khi thuốc không còn đủ và giải pháp từ phẫu thuật đến nội soi hiện đại

>>> Không phải cứ ợ nóng là GERD: Vai trò của thăm dò chức năng trong chẩn đoán ở bệnh nhân trào ngược kháng trị