Độc lực của kiến ba khoang gấp 15 lần nọc rắn hổ mang

Nhỏ chỉ bằng hạt thóc nhưng kiến ba khoang có thể gây bỏng da, phồng rộp và viêm lan rộng nếu vô tình bị chà xát. Những tổn thương khó chịu kéo dài nhiều ngày khiến loài côn trùng này trở thành nỗi ám ảnh vào mỗi mùa cao điểm.

Kiến ba khoang không phải kiến mà là một loài bọ cánh cứng tên Paederus fuscipes. Tuy kích thước chỉ 0,7-1 cm, thân thon và di chuyển rất nhanh, nhưng bên trong cơ thể chúng lại chứa pederin (C24H43O9N) - độc tố mạnh gấp 12-15 lần nọc rắn hổ mang, có khả năng gây bỏng rát dữ dội khi tiếp xúc với da.

Điều đáng chú ý là kiến ba khoang không chủ động tấn công. Tai nạn xảy ra khi chúng bò lên da và con người vô tình đập, bóp hoặc miết. Khi bị chèn ép, độc tố pederin phóng thích nhiều hơn, bám vào biểu bì gây viêm, đỏ rát rồi phồng rộp. Sau 6-8 giờ, vùng da bắt đầu nóng như “bị cháy nhẹ”; 12-24 giờ sau, mụn nước và mụn mủ xuất hiện, lan theo đúng hướng tay quệt. Các vùng da hở như mặt, cổ, vai, ngực thường dễ bị ảnh hưởng. Nhiều trường hợp còn kèm sốt nhẹ, nổi hạch, và vết thâm kéo dài cả tuần.

Các bác sĩ cảnh báo nhiều người tự bôi thuốc linh tinh, rửa lá, bôi kem corticoid hoặc acyclovir do nhầm với zona. Zona mọc theo dải thần kinh và chỉ xuất hiện bên một phía cơ thể, trong khi tổn thương kiến ba khoang rải rác, không đối xứng, nhìn kỹ là phân biệt được. Tự điều trị sai cách có thể dẫn đến loét da, nhiễm trùng nặng, thậm chí nhiễm khuẩn huyết.

Muốn xử lý đúng? Khi thấy da nóng rát, phồng rộp, tuyệt đối không chà xát, không giết kiến bằng tay trần. Rửa ngay bằng nước sạch, sau đó đến cơ sở y tế để được kê thuốc phù hợp. Làm đúng bài thì 5-7 ngày da sẽ hồi phục; làm sai thì “toang” cả tuần lễ.

Để phòng tránh, Cục Y tế Dự phòng khuyến cáo hạn chế dùng đèn huỳnh quang (vì kiến rất mê ánh sáng trắng), lắp lưới chống côn trùng, phát quang bụi cây quanh nhà, giữ nhà cửa thoáng sạch. Ban đêm nhớ tắt bớt đèn, khi ngủ nên mắc màn. Dầu quế cũng được xem là “vũ khí mùi hương” xua đuổi kiến ba khoang cực hiệu quả và an toàn.

Kiến ba khoang tuy nhỏ nhưng “độc lực full công”. Hiểu đúng, xử lý đúng, phòng tránh đúng là cách để không bị loài côn trùng bé tí này làm khổ cả tuần trời.