Những việc cha mẹ cần làm ngay khi con mắc viêm não mô cầu

1. Khi trẻ mắc viêm não mô cầu, phụ huynh cần làm gì?

Thưa BS, khi nhận được chẩn đoán con mắc viêm não mô cầu, hầu hết phụ huynh đều rất hoang mang. Lúc này, điều quan trọng nhất cha mẹ cần làm là gì?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM trả lời:

Việc đầu tiên phụ huynh cần làm là giữ bình tĩnh. Sau đó, nên trao đổi với bác sĩ về hai vấn đề quan trọng:

- Con có bị sốc không (nếu có sốc nhiễm trùng, tình trạng bệnh sẽ nặng hơn).

- Con có bị viêm màng não không (thể viêm màng não thường có tiên lượng nhẹ hơn thể nhiễm trùng huyết gây sốc).

Cha mẹ cần tuyệt đối hợp tác với nhân viên y tế. Trẻ sẽ được điều trị trong phòng cách ly nhằm kiểm soát lây nhiễm. Sau khoảng 24 giờ dùng kháng sinh, vi khuẩn ở vùng họng sẽ bị tiêu diệt và nguy cơ lây bệnh ra xung quanh gần như không còn.

Song song đó, phụ huynh cần trao đổi với bác sĩ và thực hiện ngay hai việc:

- Phòng ngừa lây nhiễm cho gia đình: Những người tiếp xúc gần với bệnh nhi cần được uống kháng sinh dự phòng. Hiện nay, thuốc dự phòng rất đa dạng và tiện lợi, thường chỉ cần uống một liều duy nhất để tiêu diệt vi khuẩn đang ủ bệnh.

- Thông báo cho nhà trường: Báo ngay cho trường học để khoanh vùng những học sinh có tiếp xúc gần (ngồi xung quanh trẻ) và cho các bé uống thuốc dự phòng. Lớp học cũng cần được tổng vệ sinh, khử khuẩn bề mặt và hướng dẫn học sinh rửa tay sạch sẽ. Đây là bước hợp tác bắt buộc để chặn đứng ca bệnh thứ hai xuất hiện trong cộng đồng.
 

2. Tuyệt đối không tự ý chuyển viện khi trẻ đang trong tình trạng sốc

Có nhiều cha mẹ lo lắng, xin chuyển viện ngay lập tức. Theo bác sĩ, khi nào cần chuyển viện và khi nào nên tin tưởng điều trị tại cơ sở ban đầu?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Thực ra, nếu cơ sở y tế ban đầu có đủ thuốc kháng sinh đặc trị và năng lực chống sốc, họ hoàn toàn có khả năng điều trị tốt viêm não mô cầu, đặc biệt là khi bệnh được phát hiện sớm.

Nếu phụ huynh quá lo lắng, thay vì tự ý xin chuyển viện, hãy đề nghị bác sĩ tuyến dưới hội chẩn với tuyến trên. Hiện nay, hệ thống hội chẩn y tế trực tuyến của Việt Nam rất phát triển. Các bác sĩ tuyến dưới có thể kết nối video để báo cáo tình trạng của trẻ, từ đó xin ý kiến và hướng dẫn chuyên môn trực tiếp từ tuyến trên.

Tuyệt đối không được tự ý chuyển viện khi trẻ đang trong tình trạng sốc. Nếu cần thiết phải di chuyển, bác sĩ tuyến trên sẽ hướng dẫn các bước xử trí ổn định tình trạng cho trẻ trước khi chuyển viện để đảm bảo an toàn tối đa tính mạng cho bệnh nhi.

3. Hướng dẫn chăm sóc và giữ vệ sinh da cho trẻ khi nằm viện

Trong quá trình điều trị, phụ huynh cần theo dõi những dấu hiệu nào của trẻ để kịp thời báo cho nhân viên y tế?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Trong vòng 24 giờ đầu nhập viện (giai đoạn nguy hiểm nhất), trẻ nằm trong khu vực cách ly và sẽ được các bác sĩ, điều dưỡng theo dõi sát sao. Người nhà không cần và cũng không thể tự theo dõi trong giai đoạn này.

Khi tình trạng đã ổn, kháng sinh phát huy tác dụng và trẻ được chuyển ra phòng ngoài, cha mẹ chỉ cần chăm sóc bé như bình thường. Điểm cần lưu ý nhất là phải vệ sinh thân thể, tắm rửa cho trẻ sạch sẽ. Các nốt tử ban (hoại tử trên da) do não mô cầu gây ra đang trong quá trình lành, nếu để da bẩn sẽ rất dễ dẫn đến nhiễm trùng cơ hội.

4. Chăm sóc trẻ tại nhà sau xuất viện cần lưu ý gì?

Sau khi trẻ qua giai đoạn nguy kịch và được xuất viện, việc chăm sóc, theo dõi tại nhà cần lưu ý những gì để hạn chế di chứng?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Khi xuất viện, nếu bác sĩ không dặn dò gì thêm, cha mẹ chỉ cần cho trẻ sinh hoạt, tắm rửa và ăn uống bình thường.

Tuy nhiên, nếu trẻ có các sang thương da chưa lành hẳn, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách chăm sóc vết thương tại nhà và hẹn lịch tái khám. Cha mẹ cần tuân thủ tuyệt đối lịch hẹn này.

Có những sang thương hoại tử da cần thời gian gom lại, đến đúng thời điểm bác sĩ mới tiến hành cắt lọc mô hoại tử (bệnh nhân không thể nằm viện dài ngày chỉ để chờ cắt lọc). Nếu không tái khám để xử lý đúng lúc, vết thương có thể chậm lành và để lại những vết sẹo rất xấu cho trẻ.

5. Lời khuyên giúp phụ huynh giữ bình tĩnh đồng hành cùng con vượt qua bệnh não mô cầu

Bác sĩ có lời khuyên nào giúp phụ huynh vừa giữ bình tĩnh, vừa có thể đồng hành tốt nhất cùng con trong suốt quá trình điều trị căn bệnh nguy hiểm này?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Phụ huynh cần biết rằng viêm não mô cầu hiện nay là căn bệnh khá hiếm gặp. Đa số các trường hợp nếu được đưa đến bệnh viện sớm và can thiệp kịp thời đều sẽ phục hồi tốt và không để lại di chứng. Do đó, điều quan trọng nhất là cha mẹ phải thật sự bình tĩnh. Bác sĩ sẽ nỗ lực cao nhất trong 24 giờ đầu tiên để kiểm soát bệnh.

Việc thiết thực nhất phụ huynh cần làm là tập trung rà soát danh sách những người đã tiếp xúc gần với con và hướng dẫn họ uống thuốc kháng sinh dự phòng để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.

>> Viêm não mô cầu: Dấu hiệu dễ nhầm với cảm cúm nhưng có thể gây tử vong trong 24 giờ