Điều trị rối loạn mỡ máu thế nào cho đúng?

Trước hết, thay đổi lối sống tích cực được xem là nền tảng bắt buộc trong mọi trường hợp tăng LDL-C, kể cả khi đã phải điều trị bằng thuốc. Người bệnh cần duy trì vận động thể lực thường xuyên, tối thiểu 30 phút mỗi ngày, có thể bằng các hình thức đơn giản như đi bộ.

Cùng với đó là điều chỉnh chế độ ăn theo hướng tăng cường chất xơ, rau xanh, ngũ cốc, cá và các loại hạt; hạn chế mỡ động vật, phủ tạng, ăn quá nhiều trứng; giảm đường, đồ ngọt và các thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối như đồ hộp, mì ăn liền. Việc kiểm soát cân nặng có ý nghĩa quan trọng, bởi chỉ cần thực hiện tốt các thay đổi trên, cân nặng đã có thể giảm dần một cách tự nhiên.

Ngoài ra, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu cũng nhấn mạnh việc hạn chế hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động - một yếu tố nguy cơ tim mạch phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ trong cộng đồng.

Về điều trị thuốc, statin hiện là nhóm thuốc chủ lực trong kiểm soát tăng LDL-C. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc và liều lượng cần dựa trên mức độ nguy cơ tim mạch của từng bệnh nhân. Với nhóm nguy cơ rất cao, bao gồm những người đã có tổn thương cơ quan đích hoặc từng xảy ra biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, mục tiêu điều trị là giảm LDL-C ít nhất 50% so với giá trị ban đầu, thường cần sử dụng statin liều cao.

Ở nhóm nguy cơ tim mạch cao nhưng chưa có biến cố, mục tiêu giảm LDL-C từ 30-50% là phù hợp. Trong khi đó, những trường hợp nguy cơ thấp hơn, bệnh đã ổn định, có thể đặt mục tiêu giảm LDL-C dưới 30% so với ban đầu với statin liều thấp.

Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân dù đã sử dụng statin ở liều tối đa vẫn chưa đạt được mục tiêu LDL-C. Khi đó, cần cân nhắc phối hợp thêm thuốc. Ezetimibe - thuốc ức chế hấp thu cholesterol tại ruột non - thường được lựa chọn để phối hợp với statin nhằm tăng hiệu quả hạ LDL-C.

Với những bệnh nhân nguy cơ rất cao hoặc đáp ứng kém, các thuốc kháng thể đơn dòng ức chế PCSK9 có thể giúp giảm LDL-C mạnh hơn, đồng thời cải thiện các chỉ số lipid khác. Trong một số trường hợp đặc biệt, phối hợp cả statin, ezetimibe và thuốc ức chế PCSK9 có thể giúp giảm LDL-C sâu và bền vững.

Bên cạnh đó, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu lưu ý rằng một số biện pháp hỗ trợ đang được quảng bá rộng rãi trong cộng đồng cần được nhìn nhận thận trọng. Gạo đỏ có thể giúp giảm cholesterol nhưng chất lượng không đồng nhất và tiềm ẩn nguy cơ độc tính, do đó chưa được khuyến cáo sử dụng thường quy. Dầu nành hiện chưa có bằng chứng rõ ràng về hiệu quả điều trị.

Ngược lại, thực phẩm giàu chất xơ hòa tan như cám yến mạch, lúa mạch được chứng minh có lợi cho kiểm soát cholesterol và giảm nguy cơ tim mạch. Omega-3, đặc biệt từ dầu cá, có hiệu quả trong giảm triglycerid và hữu ích ở những bệnh nhân tăng LDL-C kèm triglycerid cao.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, điều trị tăng LDL-C cần được xem là một chiến lược lâu dài, kết hợp chặt chẽ giữa thay đổi lối sống, dùng thuốc đúng mức nguy cơ và theo dõi định kỳ. Kiểm soát tốt mỡ máu không chỉ nhằm cải thiện các chỉ số xét nghiệm, mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ biến cố tim mạch và bảo vệ sức khỏe tim mạch bền vững cho người bệnh.