Vì sao viêm đa khớp dạng thấp dễ gây tàn phế nếu điều trị muộn?

Bệnh tự miễn, tổn thương khớp mang tính hủy hoại

Khác với thoái hóa khớp - chủ yếu do tuổi tác và quá trình “hao mòn” tự nhiên, viêm đa khớp dạng thấp là bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch “nhầm lẫn” và tấn công chính màng hoạt dịch của khớp. Tình trạng viêm kéo dài làm màng hoạt dịch tăng sinh bất thường, hình thành tổ chức viêm (pannus) xâm lấn, phá hủy sụn khớp và xương dưới sụn.

Quá trình này diễn ra liên tục, âm ỉ nhưng không thể đảo ngược nếu đã để tổn thương cấu trúc khớp xảy ra. Một khi sụn khớp bị phá hủy, khe khớp hẹp dần, xương bị bào mòn, khớp sẽ mất chức năng vận động bình thường.

Điều trị muộn: “Cửa sổ vàng” đã đóng lại

Nhiều nghiên cứu cho thấy, 6–12 tháng đầu sau khi khởi phát triệu chứng được xem là “cửa sổ vàng” trong điều trị viêm đa khớp dạng thấp. Nếu được chẩn đoán sớm và dùng thuốc điều trị cơ bản kịp thời, khả năng kiểm soát viêm, ngăn ngừa phá hủy khớp là rất cao.

Ngược lại, khi người bệnh chủ quan, chỉ dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm thông thường hoặc các phương pháp truyền miệng, tình trạng viêm vẫn âm thầm tiến triển. Đến khi đau nhiều, cứng khớp kéo dài, biến dạng khớp rõ rệt thì tổn thương đã trở nên cố định, việc điều trị lúc này chỉ mang tính kiểm soát triệu chứng, khó phục hồi chức năng khớp.

Biến dạng khớp - nguyên nhân trực tiếp gây tàn phế

Viêm đa khớp dạng thấp thường tấn công các khớp nhỏ ở bàn tay, cổ tay, bàn chân theo tính chất đối xứng. Nếu không kiểm soát tốt, người bệnh có thể gặp các biến dạng đặc trưng như lệch trục ngón tay, ngón tay hình cổ cò, hình nút áo, bàn tay gió thổi… Những biến dạng này khiến việc cầm nắm, sinh hoạt cá nhân trở nên khó khăn, thậm chí không thể tự phục vụ.

Ngoài ra, bệnh còn có thể ảnh hưởng đến các khớp lớn như gối, háng, cổ chân, gây hạn chế vận động nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ tàn phế sớm, nhất là ở người trong độ tuổi lao động.

Không chỉ ở khớp: biến chứng toàn thân âm thầm

Viêm đa khớp dạng thấp không dừng lại ở tổn thương khớp. Đây là bệnh hệ thống, có thể ảnh hưởng đến tim mạch, phổi, mắt, mạch máu, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, viêm phổi kẽ, thiếu máu mạn tính… Những biến chứng này càng làm suy giảm chất lượng sống và khả năng lao động của người bệnh nếu điều trị muộn.

Điều trị sớm - chìa khóa phòng ngừa tàn phế

Thông điệp quan trọng nhất trong kiểm soát viêm đa khớp dạng thấp là: phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi lâu dài. Người có biểu hiện đau, sưng khớp kéo dài trên 6 tuần, cứng khớp buổi sáng trên 1 giờ, đau khớp đối xứng nên đi khám chuyên khoa cơ xương khớp sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Viêm đa khớp dạng thấp không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu được điều trị sớm và đúng phác đồ, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh, duy trì khả năng vận động và phòng tránh nguy cơ tàn phế trong tương lai.