Cô đơn kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch
Cô đơn không đơn thuần là cảm giác buồn khi không có ai bên cạnh. Tình trạng thiếu kết nối xã hội kéo dài còn liên quan đến giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), cô đơn và cô lập xã hội có liên quan đến nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong do các bệnh này cao hơn khoảng 30%. Tuy nhiên, đây chủ yếu là bằng chứng quan sát, chưa chứng minh cô đơn trực tiếp gây ra các biến cố tim mạch.
Cô đơn và cô lập xã hội không hoàn toàn giống nhau
Một người có thể sống giữa thành phố đông đúc, thường xuyên gặp đồng nghiệp nhưng vẫn cảm thấy cô đơn. Ngược lại, có người sống một mình, ít giao tiếp nhưng vẫn hài lòng với những mối quan hệ đang có.
Theo AHA, cần phân biệt hai khái niệm:
Cô đơn (loneliness) là cảm nhận chủ quan khi một người thấy những mối quan hệ xã hội của mình chưa đáp ứng nhu cầu kết nối, gần gũi hoặc được thấu hiểu.
Cô lập xã hội (social isolation) là tình trạng có ít mối quan hệ, ít tiếp xúc hoặc ít tham gia các hoạt động xã hội, có thể đánh giá qua những yếu tố khách quan hơn.
Hai tình trạng này có thể xuất hiện cùng lúc nhưng không đồng nghĩa với nhau.
Người cao tuổi sống một mình, người chuyển đến thành phố mới, người chăm sóc thân nhân mắc bệnh kéo dài hoặc lao động làm việc từ xa có thể gặp khó khăn trong việc duy trì kết nối xã hội.
Tuy nhiên, sống một mình không có nghĩa chắc chắn cô đơn. Điều quan trọng còn nằm ở chất lượng các mối quan hệ và mức độ kết nối mà mỗi người mong muốn.
Cô đơn kéo dài liên quan thế nào đến bệnh tim mạch?
Trong tuyên bố khoa học công bố năm 2022, AHA tổng hợp các nghiên cứu về mối liên hệ giữa cô đơn, cô lập xã hội và sức khỏe tim mạch, não bộ.
Các dữ liệu cho thấy hai tình trạng này có liên quan đến nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong do các bệnh này cao hơn khoảng 30%.
Tuy nhiên, con số 30% là mức tăng nguy cơ tương đối được ghi nhận trong nghiên cứu, không có nghĩa cứ 10 người cô đơn thì 3 người sẽ mắc bệnh tim mạch.
Phần lớn bằng chứng đến từ các nghiên cứu quan sát. Vì vậy, chưa thể kết luận rằng cô đơn là nguyên nhân trực tiếp gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Mối liên hệ này có thể chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như tuổi tác, bệnh nền, hoàn cảnh kinh tế, mức độ vận động, chất lượng giấc ngủ và tình trạng sức khỏe tinh thần.
Cô đơn hoặc thiếu kết nối xã hội cũng có thể đi kèm những thói quen bất lợi như ít vận động, ngủ không đủ giấc hoặc khó duy trì việc chăm sóc sức khỏe thường xuyên.
Ngoài sức khỏe tim mạch, tình trạng cô đơn kéo dài còn có mối liên hệ với các triệu chứng trầm cảm và suy giảm chất lượng cuộc sống.
Dù vậy, không có một mốc thời gian cố định, chẳng hạn vài ngày hay vài tuần, để xác định lúc nào cô đơn bắt đầu gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Điều cần chú ý là tình trạng kéo dài, mức độ khó chịu và những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày.
Làm gì khi cảm giác cô đơn bắt đầu ảnh hưởng cuộc sống?
Không phải ai cũng có điều kiện mở rộng các mối quan hệ hoặc tham gia nhiều hoạt động xã hội. Với người lớn tuổi, người chăm bệnh hoặc người làm việc từ xa, việc kết nối có thể bị hạn chế bởi sức khỏe, thời gian và hoàn cảnh sống.
Thay vì đặt mục tiêu phải giao tiếp thật nhiều, mỗi người có thể bắt đầu bằng những hoạt động nhỏ, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình.
-
Duy trì một cuộc gọi định kỳ: Chọn một thời điểm trong tuần để trò chuyện với người thân hoặc bạn bè.
-
Tham gia nhóm đi bộ: Vừa tăng vận động thể chất, vừa có cơ hội gặp gỡ những người có cùng sở thích.
-
Dùng bữa cùng người khác: Một bữa cơm với gia đình, đồng nghiệp hoặc bạn bè có thể tạo thêm cơ hội kết nối.
-
Tham gia sinh hoạt cộng đồng: Câu lạc bộ, lớp học hoặc hoạt động tình nguyện có thể giúp hình thành những mối quan hệ mới.
-
Chủ động tìm sự hỗ trợ: Người chăm sóc bệnh nhân lâu ngày có thể trao đổi với người thân để chia sẻ trách nhiệm, tạo thời gian nghỉ ngơi và duy trì các mối quan hệ của mình.
Điều quan trọng không phải số lượng người quen mà là tìm được những kết nối có ý nghĩa và phù hợp với bản thân.

Nếu cảm giác cô đơn đi kèm mất hứng thú kéo dài, buồn bã thường xuyên, mất ngủ, suy giảm khả năng làm việc hoặc chăm sóc bản thân, người bệnh nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá.
Đặc biệt, khi xuất hiện cảm giác tuyệt vọng hoặc ý nghĩ tự làm hại bản thân, cần tìm sự hỗ trợ khẩn cấp từ người đáng tin cậy và cơ sở y tế.
Các hoạt động kết nối xã hội có thể hỗ trợ sức khỏe tinh thần, nhưng không thay thế việc chẩn đoán và điều trị trầm cảm hoặc những rối loạn tâm thần khác.
Cô đơn không phải biểu hiện của sự yếu đuối hay thất bại trong việc xây dựng các mối quan hệ. Nhận biết khi nào tình trạng này bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và sinh hoạt là bước quan trọng để tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
