Gia vị có tội lỗi gì mà bác sĩ tiêu hóa hay dặn giảm bớt món tẩm ướp?

Gia vị không có tội, chỉ là “quá sức” với đường ruột đang bệnh

Đường tiêu hóa khỏe mạnh vốn rất “dẻo dai”. Nó quen với việc:

• Gặp mặn thì tiết thêm dịch
• Gặp cay thì tăng nhu động
• Gặp béo thì co bóp mạnh hơn

Nhưng khi dạ dày - ruột đang viêm, loét, kích ứng, mọi phản xạ đó lại trở thành gánh nặng.

Nói cách khác, gia vị không làm người khỏe mạnh bị bệnh, nhưng người đã có bệnh tiêu hóa thì gia vị trở thành yếu tố làm bệnh nặng hơn.

Mỗi loại gia vị “tác động” ruột theo một cách

1. Gia vị cay: kích thích quá mức

Ớt, tiêu, sa tế, mù tạt… chứa các chất kích thích đầu mút thần kinh ở niêm mạc ruột.

Với người khỏe: Gây nóng, cay miệng → quen dần

Với người viêm dạ dày, trào ngược, viêm đại tràng:

• Tăng tiết axit
• Làm ruột co thắt mạnh
• Gây đau bụng, nóng rát, tiêu chảy

Không phải vì ớt “độc”, mà vì niêm mạc ruột đang trầy xước, gặp cay giống như rắc muối lên vết thương.

2. Gia vị mặn: giữ nước, tăng áp lực

Muối, nước mắm, xì dầu dùng nhiều sẽ:

• Làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột
• Khiến ruột phải co bóp để cân bằng
  
  

Ở người có hội chứng ruột kích thích hoặc viêm đại tràng, điều này dễ gây:

• Đầy bụng
• Đau âm ỉ
• Rối loạn tiêu hóa
  
  

3. Gia vị chua: kích axit dạ dày

Me, giấm, chanh, sấu… đều có tính acid.

Với người đau dạ dày, trào ngược:

• Acid từ thức ăn + acid dạ dày = kích ứng gấp đôi
• Dễ ợ nóng, xót ruột, buồn nôn

Đó là lý do nhiều người “ăn canh chua xong là thấy cồn cào liền”.

4. Gia vị nồng: làm ruột “giật mình”

Hành, tỏi, sả, gừng - dù rất tốt cho người khỏe - lại là “con dao hai lưỡi” với ruột đang yếu.

Chúng có thể:

• Tăng nhu động ruột
• Gây đầy hơi, chướng bụng
• Kích thích đại tràng co thắt
  
  

Đặc biệt ở người hay đau bụng đi ngoài thất thường, chỉ cần một bữa ăn nêm nếm đậm mùi là ruột đã “biểu tình”.

5. Món tẩm ướp = nhiều thứ cộng dồn

Một món tẩm ướp thường không chỉ có một loại gia vị, mà là:

• Mặn + cay + chua
• Nhiều dầu mỡ
• Nhiệt độ cao (chiên, nướng)
  
  

Với đường tiêu hóa đang bệnh, đó là một lúc phải xử lý quá nhiều kích thích, khiến:

• Dạ dày tiết axit ồ ạt
• Ruột co bóp không kiểm soát
• Triệu chứng bùng lên sau ăn
  
  

Vậy phải kiêng gia vị trong bao lâu?

Nguyên tắc là: khi ruột đau thì ăn hiền, khi ruột ổn hơn thì có thể tập ăn lại từ từ.

• Không cần ăn nhạt nhẽo tuyệt đối
• Chỉ cần giảm nêm nếm, tránh đậm đà quá mức
• Ưu tiên hấp, luộc, kho nhạt

Khi niêm mạc ruột lành lại, khả năng chịu đựng sẽ tăng dần.

Hiểu đúng để bớt “oan” cho gia vị

Gia vị giống như:

• Âm thanh lớn với tai đang viêm
• Ánh sáng gắt với mắt đang đau

Không phải bản thân âm thanh hay ánh sáng xấu, mà cơ quan đang bệnh thì cần được nghỉ ngơi.

Vì vậy, khi bác sĩ dặn giảm món tẩm ướp, đó không phải là “bắt tội gia vị”, mà là cho đường tiêu hóa cơ hội hồi phục. Ăn hiền một thời gian, để ruột khỏe lại - rồi lúc đó, gia vị sẽ lại được minh oan.