Có được giảm liều thuốc đái tháo đường khi đường máu trước ăn đã về “bình thường”?

Hôm nay tôi có khám cho một bệnh nhân nữ 60 tuổi, đái tháo đường typ 2 đã hơn 10 năm, đang điều trị bằng 2 mũi tiêm insulin hỗn hợp (sáng 14 và chiều 12 đơn vị) và 2 loại thuốc uống. Kết quả xét nghiệm đường máu tĩnh mạch là 6,5 mmol/L, HbA1C là 7.8%. 

Bệnh nhân có mong muốn được giảm liều thuốc vì kết quả đường máu tại bệnh viện hôm nay cũng khá phù hợp với đường máu mao mạch đo tại nhà trước các bữa ăn sáng, dao động từ 5,0 - 7,4 mmol/L. Nhưng tôi không đồng ý, thậm chí còn quyết định tăng liều thuốc uống cho bệnh nhân này. Lý do là vì:

1. Bệnh nhân chưa đạt mục tiêu đường máu: Chúng ta phải hiểu mục tiêu đường máu ở bệnh nhân ĐTĐ bao gồm đường máu trước ăn  = 4,4 - 7,2 mmol/L, sau ăn (từ 1-2h) < 10,0 mmol/L, không có hạ đường máu và HbA1C < 7,0% (ở bệnh nhân này < 7,5% cũng có thể chấp nhận được). Đối chiếu thì HbA1C của bệnh nhân này vẫn cao.

2. Bệnh nhân mới chỉ kiểm soát được đường máu trước ăn, còn đường máu sau ăn thì không biết. Mốt số nghiên cứu cho thấy với những bệnh nhân có HbA1C < 8,4% thì tăng đường máu sau ăn chiếm ưu thế, nghĩa là đường máu đói thường tốt nhưng đường máu sau ăn lại cao, thậm chí cao nhiều. 

Mà đường máu sau ăn cao, cùng với dao động đường máu nhiều mới là thủ phạm chính gây ra các biến chứng ĐTĐ, nhất là các biến chứng về tim mạch. 

Không ít bệnh nhân đặt câu hỏi với chúng tôi là tại sao họ kiểm soát đường máu rất tốt mà vẫn bị nhiều biến chứng, lý do là chỉ đo đường máu 1-2 lần/ngày, tức là chỉ kiểm soát được khoảng 10-15% thời gian trong ngày mà thôi.

3. Ở các bệnh nhân ĐTĐ, việc dùng các thuốc làm giảm đường máu về mức mục tiêu giống như trò chơi thả diều vậy. Để diều bay ở mức chúng ta có thể ngắm nghía được thì phải có sợi dây kéo giữ, và người chơi diều (bác sĩ) sẽ phải kéo thả liên tục để diều bay được. nếu chúng ta thả tay ra (bỏ thuốc) thì diều (đường máu) sẽ bay lên rất cao và nhiều khả năng sẽ vướng vào dây điện hay hạ xuống hồ nược hoặc bay đi đâu mất (hy sinh).

4. Lưu ý là với những bệnh nhân có đường máu gần mục tiêu như bệnh nhân này, mà lại điều trị bằng insulin thì nguy cơ hạ đường máu thấp là khá cao. Nên tôi chỉ quyết định tăng liều thuốc uống mà không tăng liều insulin sau khi đã điều tra kỹ là bệnh nhân không bị hạ đường máu ở nhà.

TS.BS Nguyễn Quang Bảy

Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai