Tiểu phẫu, trung phẫu, đại phẫu, siêu phẫu, vi phẫu: hiểu đúng để bớt lo khi nghe “phải mổ”

Tiểu phẫu: can thiệp nhỏ, nhanh, ít xâm lấn

Tiểu phẫu là những thủ thuật phẫu thuật đơn giản, phạm vi can thiệp nhỏ, thường chỉ tác động lên da, mô mềm nông, không xâm nhập sâu vào các cơ quan quan trọng.

Đặc điểm thường thấy của tiểu phẫu:

• Thời gian thực hiện ngắn (vài phút đến dưới 1 giờ)
• Chủ yếu dùng gây tê tại chỗ
• Ít mất máu
• Nguy cơ biến chứng thấp
• Có thể về trong ngày
  
  

Ví dụ quen thuộc: cắt u mỡ nhỏ dưới da, khâu vết thương, cắt móng chọc thịt, rạch áp xe nông, cắt bao quy đầu đơn giản…

Với tiểu phẫu, người bệnh thường không cần nằm viện dài ngày, việc chăm sóc sau thủ thuật cũng khá nhẹ nhàng.

Trung phẫu: mức độ vừa, cần theo dõi sát hơn

Trung phẫu là những ca phẫu thuật có mức độ phức tạp trung bình, can thiệp sâu hơn tiểu phẫu nhưng chưa đến mức nặng như đại phẫu.

Đặc điểm của trung phẫu:

• Thời gian mổ từ 1-3 giờ
• Có thể gây tê vùng hoặc gây mê
• Mất máu mức độ vừa
• Cần theo dõi sau mổ vài ngày
  
  

Một số ví dụ: mổ ruột thừa không biến chứng, mổ thoát vị bẹn, mổ u lành tính kích thước vừa, mổ lấy sỏi bàng quang đơn giản…

Trung phẫu không phải là “mổ lớn”, nhưng vẫn đòi hỏi đánh giá kỹ sức khỏe người bệnh trước mổ và theo dõi hậu phẫu cẩn thận.

Đại phẫu: phẫu thuật lớn, can thiệp sâu và toàn diện

Đại phẫu là những cuộc mổ lớn, phức tạp, can thiệp trực tiếp vào các cơ quan quan trọng như tim, phổi, gan, não, ruột…

Đặc điểm của đại phẫu:

• Thời gian mổ dài
• Bắt buộc gây mê toàn thân
• Nguy cơ mất máu cao hơn
• Có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan
• Cần nằm viện và theo dõi dài ngày
  
  

Ví dụ: phẫu thuật tim hở, mổ cắt gan, cắt phổi, phẫu thuật ung thư lớn, mổ sọ não…

Đại phẫu không đồng nghĩa với nguy hiểm tuyệt đối, nhưng luôn cần chuẩn bị kỹ lưỡng, ekip phẫu thuật chuyên sâu và kế hoạch hồi sức - chăm sóc sau mổ rõ ràng.

Vi phẫu: không nói về “to hay nhỏ” mà là độ tinh vi

Nhiều người nhầm rằng vi phẫu là phẫu thuật nhỏ, nhưng thực tế vi phẫu không nói về quy mô ca mổ, mà nói về kỹ thuật thực hiện.

Vi phẫu là phẫu thuật sử dụng:

• Kính hiển vi phẫu thuật
• Dụng cụ siêu nhỏ
• Kỹ thuật khâu nối cực kỳ tinh tế
  
  

Vi phẫu thường được áp dụng khi phải can thiệp vào:

• Mạch máu rất nhỏ
• Dây thần kinh
• Các cấu trúc tinh vi như ngón tay, tai, mắt
  
  

Ví dụ: nối lại ngón tay bị đứt, ghép mạch máu nhỏ, phẫu thuật thần kinh ngoại biên, một số phẫu thuật tạo hình - phục hồi.

Một ca vi phẫu có thể là trung phẫu hoặc đại phẫu, tùy mức độ, nhưng điểm mấu chốt là đòi hỏi tay nghề và kỹ thuật rất cao.

Siêu phẫu: thuật ngữ mang tính mô tả, không phải phân loại chính thức

Siêu phẫu không phải là thuật ngữ phân loại chính thức trong sách giáo khoa y khoa, mà thường được dùng để mô tả những ca mổ cực kỳ phức tạp, kéo dài nhiều giờ, huy động nhiều chuyên khoa.

Siêu phẫu có thể bao gồm:

• Ghép tạng
• Phẫu thuật ung thư phức tạp kèm tái tạo
• Phẫu thuật kết hợp nhiều kỹ thuật cao cùng lúc
  
  

Cách gọi “siêu phẫu” nhằm nhấn mạnh mức độ khó và yêu cầu chuyên môn cao, chứ không phải một cấp phẫu thuật riêng biệt như tiểu - trung - đại phẫu.

Hiểu đúng để bớt sợ

Điều quan trọng cần nhớ là:

• Không phải cứ nghe “mổ” là nguy hiểm
• Mức độ nặng - nhẹ phụ thuộc vào loại phẫu thuật, tình trạng người bệnh và tay nghề ekip
• Vi phẫu không đồng nghĩa với mổ nhỏ
• Siêu phẫu là cách gọi nhấn mạnh độ phức tạp
  
  

Khi được chỉ định phẫu thuật, người bệnh nên trao đổi thẳng thắn với bác sĩ: mổ loại gì, nguy cơ ra sao, hồi phục thế nào. Hiểu rõ giúp tâm lý ổn định hơn - mà tâm lý tốt cũng chính là một phần quan trọng của quá trình điều trị.