Bảo tồn thiên chức làm mẹ sau u buồng trứng xoắn

1. Xoắn buồng trứng trong hội chứng quá kích buồng trứng

Em đang trong quá trình kích trứng để IVF, bác sĩ dặn theo dõi kỹ vì có nguy cơ xoắn buồng trứng. Nếu chẳng may bị xoắn, có phải hủy chu kỳ chuyển phôi không, thưa BS?

BS.CK2 Nguyễn Bảo Trị - Phó Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Trong hội chứng quá kích buồng trứng, tình trạng xoắn buồng trứng có thể xảy ra nhưng tỷ lệ rất thấp, chỉ khoảng 2% trong tất cả các chu kỳ IVF. Do đó, người bệnh không nên quá lo lắng.

Về việc chuyển phôi, điều này còn phụ thuộc vào tình trạng phẫu thuật. Nếu bệnh nhân bị xoắn buồng trứng nhưng được phẫu thuật bảo tồn, buồng trứng hồi phục bình thường thì quá trình chuyển phôi sẽ không gặp trở ngại. Ngược lại, ở những trường hợp phải cắt bỏ phần phụ, không thể bảo tồn buồng trứng, người phụ nữ sẽ bị sụt giảm nội tiết và cần thời gian để hồi phục cơ thể. Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị nên chờ ít nhất 1 tháng, tức khoảng 4 tuần, trước khi tiến hành chuyển phôi.

Tại Khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Hùng Vương, hệ thống hỗ trợ sinh sản được đầu tư đầy đủ từ chuyển phôi tươi đến chuyển phôi trữ đông. Đây là lợi thế lớn cho bệnh nhân vì nếu cần trì hoãn, phôi đông lạnh có thể được chuyển sau khi người bệnh đã ổn định sau phẫu thuật.

Trong trường hợp bệnh nhân đã chuyển phôi và phôi đã làm tổ trong buồng tử cung, nếu xuất hiện xoắn buồng trứng thì các báo cáo ghi nhận việc tháo xoắn, điều trị và theo dõi thai kỳ vẫn có thể mang đến kết cục tốt đẹp. Do đó, không có chỉ định chấm dứt thai kỳ trong các trường hợp xoắn buồng trứng sau chuyển phôi.

2. Diễn tiến cơn đau và khả năng sinh sản sau mổ xoắn buồng trứng

Sau khi tháo xoắn, buồng trứng bên phải của em vẫn hơi đau. Vậy bao lâu sau mổ thì buồng trứng mới hoạt động bình thường trở lại? Có ảnh hưởng đến rụng trứng hoặc khả năng mang thai không ạ?

BS.CK2 Trần Thị Mỹ Phượng - Phó Trưởng khoa Cấp cứu Hồi sức Tích cực Chống độc, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Sau khi được xử trí u buồng trứng xoắn, cơn đau vốn xuất phát từ tình trạng giảm máu nuôi buồng trứng sẽ giảm dần khi tuần hoàn được tái lập. Thông thường, triệu chứng đau sẽ hết hẳn sau vài ngày và bệnh nhân có thể trở lại sinh hoạt bình thường.

Tuy nhiên, nếu tình trạng đau kéo dài 1-2 tuần, bác sĩ cần kiểm tra lại vì có thể vùng mổ xuất hiện tụ máu hoặc nhiễm trùng. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, viêm nhiễm có thể gây tổn hại nặng nề đến buồng trứng đã được bảo tồn.

Trong trường hợp bệnh nhân phải cắt một phần hoặc cắt hoàn toàn một bên buồng trứng, nhưng buồng trứng còn lại vẫn khỏe mạnh, khả năng rụng trứng, thụ thai và làm mẹ vẫn còn. Dù tỷ lệ có thể giảm đôi chút so với bình thường, song khả năng mang thai tự nhiên hoàn toàn có thể xảy ra.

3. Ảnh hưởng của phẫu thuật u buồng trứng xoắn đến thai kỳ

Nếu tình trạng u nang buồng trứng xoắn xảy ra trong thai kỳ, bác sĩ đánh giá ảnh hưởng thế nào đến thai nhi? Và trong trường hợp cần can thiệp, liệu phẫu thuật có thể được thực hiện an toàn để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé?

BS.CK2 Nguyễn Bảo Trị trả lời: Ảnh hưởng của phẫu thuật u buồng trứng xoắn đối với thai kỳ phụ thuộc vào vị trí khối u và khả năng bảo tồn buồng trứng.

Trong thai kỳ, việc khảo sát u buồng trứng xoắn thường thuận lợi hơn so với phụ nữ không mang thai. Trên siêu âm, dấu hiệu phù nề buồng trứng dễ quan sát hơn. Bên cạnh đó, khi thai được khoảng 10-17 tuần, tử cung phát triển lớn làm thay đổi vị trí các tạng trong ổ bụng, giúp việc khảo sát trên hình ảnh siêu âm rõ ràng hơn. Một đặc điểm khác là xoắn buồng trứng trong thai kỳ thường không đi kèm khối u to, nên bác sĩ dễ phát hiện các dấu hiệu như dòng chảy máu xoáy hay tình trạng giảm tưới máu buồng trứng. Nhờ đó, siêu âm trong thai kỳ có độ chính xác cao khi chẩn đoán xoắn buồng trứng.

Về mặt phẫu thuật, nếu có thể bảo tồn chức năng buồng trứng, tức tháo xoắn và để buồng trứng hồi phục bình thường thì việc can thiệp chỉ dừng ở mức tối thiểu, thường bằng phẫu thuật nội soi hoặc mổ hở ít xâm lấn. Khi buồng trứng hồi phục tốt, thai kỳ sẽ tiếp tục phát triển bình thường. Tuy nhiên, trong một số trường hợp buộc phải cắt bỏ phần phụ, đặc biệt ở thai dưới 8 tuần, nguy cơ sảy thai sẽ tăng cao do sự phát triển của thai phụ thuộc nhiều vào nang hoàng thể.

Đa phần, nếu tháo xoắn thành công, thai kỳ vẫn có thể được theo dõi đến gần ngày sinh. Dù vậy, phẫu thuật u buồng trứng xoắn cũng tiềm ẩn rủi ro như các phẫu thuật khác, bao gồm nhiễm trùng vết mổ hoặc mất máu nhiều.

Một vấn đề khác mà nhiều thai phụ quan tâm là liệu thuốc gây mê có ảnh hưởng đến thai nhi hay không. Theo các báo cáo hiện nay, các thuốc gây mê sử dụng trong phẫu thuật được đánh giá là an toàn cho thai kỳ, không làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh cho em bé.

4. Khả năng sinh sản sau cắt buồng trứng và hướng xử trí khi suy buồng trứng

Nếu từng bị cắt bỏ một bên buồng trứng do xoắn, cơ hội làm mẹ của em còn cao không ạ? Liệu có cần can thiệp hỗ trợ sinh sản hay có thể mang thai tự nhiên?

BS.CK2 Trần Thị Mỹ Phượng trả lời: Nếu một bên buồng trứng bị cắt bỏ nhưng bên còn lại hoàn toàn bình thường, người phụ nữ vẫn có khả năng mang thai tự nhiên như những phụ nữ khác. Tuy nhiên, nếu buồng trứng còn lại có khối u hoặc gặp vấn đề làm giảm chức năng, việc mang thai tự nhiên sẽ khó khăn hơn, thậm chí rất khó xảy ra.

Buồng trứng có hai chức năng chính: phóng noãn để thực hiện thiên chức làm mẹ và tiết nội tiết tố để duy trì sức khỏe sinh sản. Khi chức năng nội tiết bị suy giảm, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung nội tiết thay thế. Hiện nay, chưa có phương pháp nào phục hồi buồng trứng khi đã suy. Vì vậy, khi nghi ngờ suy buồng trứng, phụ nữ cần sớm đến khám tại các phòng khám chuyên khoa hỗ trợ sinh sản để được đánh giá và có kế hoạch kịp thời.

Tại đây, bác sĩ sẽ khảo sát chức năng buồng trứng thông qua các xét nghiệm như FSH, Estradiol, đồng thời đánh giá dự trữ buồng trứng – yếu tố quyết định khả năng phóng noãn và mang thai. Nếu dự trữ buồng trứng giảm nhiều, bệnh nhân có thể được chỉ định chọc hút trứng để làm IVF hoặc trữ mô buồng trứng. Với sự tiến bộ của y học hiện nay, kỹ thuật trữ đông mô buồng trứng vẫn đảm bảo chất lượng tốt sau khi rã đông và có thể sử dụng khi cần thiết.

Bác sĩ cũng khuyến cáo, nếu sau mổ 2 tháng mà chưa có kinh trở lại, hoặc có các triệu chứng như bốc hỏa, khô âm đạo, giảm ham muốn tình dục, mệt mỏi, suy giảm trí nhớ, kèm theo bệnh lý tim mạch hay loãng xương, người bệnh nên đi khám chuyên khoa nội tiết hoặc hỗ trợ sinh sản càng sớm càng tốt. Việc này giúp phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời, bảo vệ khả năng làm mẹ trong tương lai.

>>> Đọc thêm phần 1: U nang buồng trứng xoắn - Nhận diện sớm để không trễ “giờ vàng”

>>> Đọc thêm phần 2: U nang buồng trứng xoắn: Chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa tái phát

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.