ALOBACSI HEALTH RADAR TODAY - Sáng 13/11/2026

1. Gia tăng số ca mắc bệnh tả toàn cầu đòi hỏi đẩy nhanh sản xuất vắc-xin uống

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xuất bản báo cáo cập nhật tình hình dịch tễ bệnh tả (Cholera) toàn cầu tính đến tháng 11/2026. Báo cáo ghi nhận sự gia tăng đáng kể các ổ dịch mới tại khu vực Đông Phi và Nam Á do tác động của biến đổi khí hậu cực đoan và thiếu hụt hạ tầng nước sạch. WHO khuyến nghị các quốc gia tăng cường giám sát nguồn nước, triển khai phác đồ bù dịch đường uống sớm và điều phối dự trữ vắc-xin tả uống (OCV) ưu tiên cho các điểm nóng dịch tễ. Hạn chế: Nguồn cung vắc-xin tả uống toàn cầu hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế tại các vùng xảy ra xung đột và thiên tai.

Nguồn: World Health Organization - Multi-country Outbreak of Cholera: External Situation Report

2. Kháng thể đơn dòng Itepekimab giúp giảm 27% tần suất đợt cấp ở bệnh nhân COPD đã cai thuốc lá

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược giai đoạn III AERIFY-1 công bố trên The New England Journal of Medicine (NEJM) (n = 1.127) đánh giá hiệu quả của itepekimab (kháng thể đơn dòng kháng Interleukin-33) tiêm dưới da ở bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) mức độ trung bình đến nặng là người từng hút thuốc lá. Primary Endpoint tại tuần thứ 52 ghi nhận nhóm điều trị giảm 27% tỷ lệ đợt cấp COPD mức độ trung bình hoặc nặng hàng năm so với nhóm giả dược (RR = 0.73; 95% CI: 0.61–0.88; P < 0.001). Hạn chế: Hiệu quả giảm đợt cấp không đạt ý nghĩa thống kê ở nhóm bệnh nhân vẫn đang tiếp tục hút thuốc lá chủ động.

Nguồn: The New England Journal of Medicine - Itepekimab in Former Smokers with Moderate-to-Severe COPD

3. Vắc-xin mRNA-1403 phòng viêm dạ dày ruột cấp do Norovirus đạt hiệu quả bảo vệ 78,4%

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi giai đoạn III Nova 301 công bố trên The Lancet (n = 25.000) đánh giá hiệu quả và độ an toàn của vắc-xin mRNA-1403 (mã hóa protein vỏ của 3 kiểu gen Norovirus phổ biến) ở người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên. Primary Endpoint ghi nhận vắc-xin đạt hiệu quả bảo vệ 78,4% (95% CI: 69.2–85.0) chống lại bệnh viêm dạ dày ruột cấp mức độ trung bình đến nặng do Norovirus gây ra, đồng thời giảm 86% nguy cơ phải nhập viện truyền dịch. Hạn chế: Cần tiếp tục theo dõi dài hạn để xác định thời gian duy trì miễn dịch chéo đối với các biến thể Norovirus tái tổ hợp mới.

Nguồn: The Lancet - Phase 3 Efficacy and Safety of Trivalent mRNA Norovirus Vaccine (mRNA-1403)

4. FDA phê duyệt mở rộng chỉ định Zoldonrasib cho ung thư biểu mô tuyến tụy tiến triển có đột biến KRAS G12D

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức cấp phép phê duyệt cho zoldonrasib (chất ức chế chọn lọc dạng uống nhắm vào trạng thái hoạt động của đột biến KRAS G12D) cho bệnh nhân trưởng thành mắc ung thư biểu mô tuyến tụy (PDAC) tiến triển cục bộ hoặc di căn đã thất bại với ít nhất một phác đồ hóa trị chuẩn. Phê duyệt dựa trên thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II/III đạt Primary Endpoint với Tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) đạt 36,4% và Thời gian sống thêm không tiến triển (PFS trung bình) đạt 6,8 tháng. Hạn chế: Cần theo dõi chặt chẽ các tác dụng phụ trên đường tiêu hóa và nguy cơ tăng men gan thoáng qua trong quá trình điều trị.

Nguồn: U.S. Food and Drug Administration (FDA) - Zoldonrasib Approval for KRAS G12D-Mutated Pancreatic Cancer

5. Tương quan giữa mức độ vôi hóa động mạch vành và nguy cơ rung nhĩ mới khởi phát

Nghiên cứu thuần tập tiến cứu trên 6.814 người trưởng thành không có tiền sử bệnh tim mạch (nghiên cứu MESA) theo dõi trong 15 năm công bố trên JAMA Cardiology đánh giá mối liên quan giữa điểm số vôi hóa động mạch vành (CAC score) trên chụp cắt lớp vi tính và tỷ lệ xuất hiện rung nhĩ (AF). Kết quả chỉ ra rằng những người có điểm số CAC > 400 có nguy cơ phát triển rung nhĩ cao gấp 2,1 lần (HR = 2.12; 95% CI: 1.68–2.67; P < 0.001) so với nhóm có điểm CAC bằng 0, độc lập với các yếu tố nguy cơ truyền thống. Hạn chế: Nghiên cứu quan sát chưa chứng minh được việc can thiệp làm chậm tiến triển vôi hóa mạch vành sẽ giúp ngăn ngừa trực tiếp rung nhĩ.

Nguồn: JAMA Cardiology - Coronary Artery Calcium Progression and Incident Atrial Fibrillation

6. Liệu pháp tế bào CAR-T thế hệ mới nhắm đích kép CD19/BCMA đạt tỷ lệ lui bệnh cao trong bệnh lupus ban đỏ hệ thống kháng trị

Nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I/II công bố trên Nature Medicine đánh giá liệu pháp tế bào CAR-T tự thân nhắm mục tiêu kép CD19 và BCMA ở 24 bệnh nhân mắc bệnh lupus ban đỏ hệ thống (SLE) thể nặng kháng với các phác đồ ức chế miễn dịch chuẩn và thuốc sinh học. Sau 12 tháng theo dõi, 91,7% bệnh nhân đạt trạng thái lui bệnh hoàn toàn không cần dùng thuốc (drug-free remission), đồng thời ghi nhận sự biến mất của các tự kháng thể kháng chuỗi kép DNA. Hạn chế: Hội chứng giải phóng cytokine (CRS) mức độ 1–2 xuất hiện ở 62,5% bệnh nhân; cần kiểm chứng trên quy mô lớn hơn và giảm chi phí sản xuất tế bào.

Nguồn: Nature Medicine - Dual-Targeting CD19/BCMA CAR-T Cell Therapy in Refractory Systemic Lupus Erythematosus

7. Phối hợp thuốc ức chế PARP Saruparib với Darolutamide trong ung thư tuyến tiền liệt di căn

Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II công bố trên Clinical Cancer Research đánh giá saruparib (chất ức chế chọn lọc PARP1 thế hệ mới) kết hợp với darolutamide ở 96 bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt kháng cắt tinh hoàn di căn (mCRPC) có đột biến gen sửa chữa tái tổ hợp tương đồng (HRR). Primary Endpoint ghi nhận tỷ lệ đáp ứng giảm PSA ge 50% đạt 74,0% và cải thiện đáng kể thời gian sống thêm không tiến triển trên chẩn đoán hình ảnh (rPFS). Hạn chế: Thiếu máu mức độ 3 xuất hiện ở 14,6% bệnh nhân nhưng thấp hơn đáng kể so với các thuốc ức chế PARP1/2 thế hệ cũ.

Nguồn: Clinical Cancer Research - Selective PARP1 Inhibitor Saruparib Plus Darolutamide in mCRPC

8. Ứng dụng thuật toán học sâu phân tích điện tâm đồ 12 chuyển đạo giúp phát hiện sớm rối loạn chức năng thất trái không triệu chứng

Nghiên cứu kiểm chứng đa trung tâm (n = 14.200) đăng trên tạp chí Circulation đánh giá hiệu quả sàng lọc của mô hình học sâu (deep learning) phân tích dữ liệu điện tâm đồ (ECG) 12 chuyển đạo tiêu chuẩn để dự đoán phân suất tống máu thất trái giảm (LVEF \le 40%). Kết quả cho thấy mô hình AI đạt diện tích dưới đường cong (AUC) là 0.94, độ nhạy 88,5% và độ đặc hiệu 86,2%, giúp phát hiện sớm các trường hợp suy tim tiềm ẩn tại phòng khám tuyến cơ sở trước khi làm siêu âm tim. Hạn chế: Độ chính xác của thuật toán có sự suy giảm nhẹ ở nhóm bệnh nhân có block nhánh trái hoàn toàn hoặc đặt máy tạo nhịp tim.

Nguồn: Circulation - Deep Learning-Enabled Electrocardiogram Screening for Asymptomatic Left Ventricular Dysfunction

9. FDA chấp thuận bổ sung thuốc nhỏ mắt Ripasudil thế hệ mới điều trị tăng nhãn áp góc mở nguyên phát

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức phê duyệt công thức thuốc nhỏ mắt giải phóng kéo dài của ripasudil (chất ức chế Rho-kinase dùng một lần mỗi ngày) nhằm hạ nhãn áp ở bệnh nhân mắc bệnh tăng nhãn áp góc mở nguyên phát (POAG) hoặc tăng nhãn áp. Phê duyệt dựa trên hai thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III chứng minh hiệu quả hạ nhãn áp bền vững trong suốt 24 giờ không kém hơn so với phác đồ dùng hai lần mỗi ngày, đồng thời cải thiện tỷ lệ tuân thủ điều trị. Hạn chế: Xung huyết kết mạc thoáng qua nhẹ sau khi nhỏ thuốc vẫn xuất hiện ở khoảng 18% người sử dụng.

Nguồn: U.S. Food and Drug Administration (FDA) - Once-Daily Ripasudil Ophthalmic Solution Approval for Glaucoma

10. Quỹ học bổng nghiên cứu y học lâm sàng Postdoctoral Fellowships 2027 – American Heart Association

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) chính thức thông báo mở cổng tiếp nhận hồ sơ Chương trình Học bổng Nghiên cứu Sau Tiến sĩ Tim mạch và Đột quỵ (AHA Postdoctoral Fellowship 2027). Chương trình tài trợ lương, bảo hiểm y tế và kinh phí hỗ trợ dự án lên tới 75.000 USD/năm trong thời gian 2 năm dành cho các bác sĩ y khoa (MD) và tiến sĩ khoa học (PhD) thực hiện nghiên cứu cơ bản, lâm sàng hoặc dịch tễ học tại các viện nghiên cứu ở Hoa Kỳ.

Nguồn: American Heart Association - Postdoctoral Fellowship Funding Opportunities