Chuyển kháng sinh từ đường tiêm sang đường uống giúp giảm 25,6% chi phí thuốc điều trị viêm phổi

Chuyển kháng sinh từ đường tiêm sang đường uống đúng thời điểm có thể giúp người bệnh viêm phổi mắc phải cộng đồng giảm thời gian tiêm truyền và chi phí điều trị. Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức ghi nhận tỷ lệ chuyển đổi tăng từ 33,7% lên 57,1% sau can thiệp của dược sĩ lâm sàng. Đồng thời, thời gian sử dụng kháng sinh tiêm giảm một ngày, chi phí thuốc giảm 25,6%, trong khi tỷ lệ điều trị thành công vẫn duy trì ở mức cao. Kết quả được DS Nguyễn Thị Ái Qui trình bày tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật năm 2026.

Nghiên cứu thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức đã đánh giá tác động của chiến lược chuyển đổi kháng sinh từ đường tĩnh mạch sang đường uống (IV-PO) trong điều trị bệnh viêm phổi mắc phải cộng đồng

Khi nào người bệnh viêm phổi có thể chuyển sang kháng sinh uống?

Viêm phổi mắc phải cộng đồng là bệnh nhiễm khuẩn thường gặp. Trong điều trị nội trú, kháng sinh đường tĩnh mạch được sử dụng ở những người bệnh có chỉ định phù hợp.

Tuy nhiên, khi tình trạng lâm sàng cải thiện, việc tiếp tục duy trì kháng sinh đường tiêm dù người bệnh đã đủ điều kiện chuyển sang đường uống có thể làm tăng nguy cơ biến chứng liên quan đến đường truyền và phát sinh chi phí không cần thiết.

Theo DS Nguyễn Thị Ái Quy - Khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, chuyển đổi kháng sinh không đơn thuần là thay đổi đường dùng thuốc mà cần bảo đảm tính phù hợp về chuyên môn.

Dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế, người bệnh được xem xét chuyển đổi khi đáp ứng các điều kiện: tình trạng lâm sàng cải thiện, dung nạp đường uống tốt, không có chống chỉ định và có kháng sinh đường uống phù hợp.

Để chuẩn hóa thực hành, nhóm nghiên cứu xây dựng bảng kiểm, tập huấn và phối hợp với bác sĩ điều trị rà soát hằng ngày những người bệnh đã sử dụng kháng sinh tĩnh mạch từ 48 giờ trở lên.

Việc chuyển đổi được đánh giá dựa trên ba tiêu chí: thời điểm chuyển đổi, lựa chọn kháng sinh uống và liều dùng phù hợp.

Theo DS Nguyễn Thị Ái Quy, phương pháp này mang lại nhiều lợi ích thiết thực như rút ngắn thời gian dùng thuốc tiêm, giảm tỷ lệ biến chứng và tiết kiệm chi phí y tế đáng kể cho người bệnh

Tỷ lệ chuyển đổi tăng 23,4 điểm phần trăm sau can thiệp

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp can thiệp trước - sau không ngẫu nhiên tại Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức.

Giai đoạn trước can thiệp diễn ra từ tháng 1 đến tháng 3/2026. Tháng 4/2026, nhóm nghiên cứu triển khai bảng kiểm và tập huấn. Kết quả sau can thiệp được đánh giá từ tháng 5 đến tháng 7/2026.

Trong số người bệnh đủ điều kiện chuyển đổi, trước can thiệp có 30/89 trường hợp được chuyển sang kháng sinh uống, tương đương 33,7%. Sau can thiệp, tỷ lệ này tăng lên 57,1% (72/126 trường hợp).

Như vậy, tỷ lệ chuyển đổi tăng 23,4 điểm phần trăm, khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,001).

Thời gian sử dụng kháng sinh tiêm trung vị giảm từ 8 xuống 7 ngày (p = 0,049). Trong khi đó, thời gian nằm viện khoảng 8 - 9 ngày, không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Tỷ lệ điều trị thành công tăng từ 86,7% lên 95,8%, nhưng khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê.

Kết quả cho thấy can thiệp của dược sĩ lâm sàng góp phần tăng tỷ lệ chuyển đổi và giảm thời gian sử dụng kháng sinh đường tiêm, đồng thời duy trì kết quả điều trị ở mức cao.

Kết quả cho thấy sau khi có sự can thiệp của dược sĩ lâm sàng, tỷ lệ chuyển đổi hợp lý đã tăng trưởng mạnh mẽ từ 33,7% lên 57,1%. Đồng thời, quá trình điều trị này vẫn đảm bảo hiệu quả chuyên môn cao mà không làm thay đổi thời gian nằm viện chung của bệnh nhân

Chi phí kháng sinh tiêm giảm hơn 600.000 đồng mỗi người bệnh

Một kết quả đáng chú ý khác là chi phí kháng sinh đường tiêm trung vị giảm từ 2.422.600 đồng xuống 1.802.138 đồng mỗi người bệnh, tương đương 25,6% (p = 0,044).

Tổng chi phí kháng sinh trung vị cũng giảm từ 2.592.000 đồng xuống 1.980.280 đồng, tương đương 23,6%. Tuy nhiên, khác biệt này chưa có ý nghĩa thống kê (p = 0,061).

Từ kết quả bước đầu, nhóm nghiên cứu đề xuất tiếp tục rà soát người bệnh hằng ngày, ghi nhận thời điểm đủ điều kiện chuyển đổi và lý do tiếp tục sử dụng kháng sinh tiêm nếu chưa chuyển đổi.

Định hướng tiếp theo là hướng tới chuyển đổi trong vòng 48 giờ kể từ khi người bệnh đáp ứng đầy đủ tiêu chí, đồng thời bảo đảm lựa chọn kháng sinh phù hợp với chỉ định, kháng sinh đồ và khả năng cung ứng tại bệnh viện.

Thông điệp được nhóm nghiên cứu nhấn mạnh là: “Chuyển đúng lúc, khi đủ điều kiện”. Kết quả nghiên cứu cho thấy vai trò của sự phối hợp giữa dược sĩ lâm sàng và bác sĩ điều trị trong tối ưu hóa sử dụng kháng sinh, giảm chi phí thuốc và hướng tới chăm sóc người bệnh an toàn, hợp lý hơn.

Báo cáo "Đánh giá hiệu quả của chiến lược chuyển đổi kháng sinh từ đường tiềm sang đường uống ở bệnh nhân viêm phổi mắc phải cộng đồng tại khoa Nội Tổng hợp" được DS Nguyễn Thị Ái Quy trình bày tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức năm 2026.

Cũng tại chương trình, TS.BS Cao Tấn Phước - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức cho biết, bệnh viện đã tiếp nhận khoảng 90% trang thiết bị hiện đại thuộc gói đầu tư 1.400 tỷ đồng.

Bệnh viện đang tăng cường hợp tác với các chuyên gia, trường đại học và bệnh viện tuyến trên nhằm đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hướng tới làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu như phẫu thuật tim hở, can thiệp nội mạch và các phẫu thuật phức tạp, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân.

>>> Kháng sinh dự phòng giúp giảm gần 90% chi phí kháng sinh trong các trường hợp mổ lấy thai tại BVĐK Khu vực Thủ Đức

>>> Tạo nhịp hệ thống dẫn truyền mở ra hướng điều trị mới cho người bệnh rối loạn nhịp tim chậm

>>> Phối hợp đa chuyên khoa giúp lựa chọn phương pháp can thiệp thuyên tắc phổi cấp kịp thời

>>> BVĐK Khu vực Thủ Đức đặt mục tiêu rút ngắn thời gian khám bệnh xuống dưới 60 phút