Tạo nhịp hệ thống dẫn truyền mở ra hướng điều trị mới cho người bệnh rối loạn nhịp tim chậm

Máy tạo nhịp tim giúp duy trì nhịp tim ở người mắc rối loạn nhịp chậm, nhưng tạo nhịp thất phải truyền thống có thể làm mất đồng bộ hoạt động của tim và gia tăng nguy cơ suy tim về lâu dài. Những tiến bộ trong tạo nhịp hệ thống dẫn truyền, đặc biệt là tạo nhịp vùng nhánh trái, đang mở ra hướng điều trị gần với sinh lý tự nhiên của tim hơn. Đây là nội dung được BS Phạm Văn Phúc cập nhật tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức năm 2026.

Báo cáo của BS Nguyễn Văn Phúc trình bày về sự tiến hóa của các phương pháp tạo nhịp tim, trong đó phân tích sâu sắc những hạn chế lâu năm của kỹ thuật tạo nhịp thất phải truyền thống vốn gây ra sự mất đồng bộ điện học và làm tăng nguy cơ suy tim

Tạo nhịp thất phải truyền thống có thể làm tăng nguy cơ suy tim

Suy nút xoang và block nhĩ thất là những rối loạn dẫn truyền tim thường gặp, đồng thời là chỉ định hàng đầu của máy tạo nhịp tim vĩnh viễn. Tần suất mắc các bệnh lý này gia tăng theo tuổi, đặt ra yêu cầu cải thiện hiệu quả điều trị lâu dài.

Theo BS Phạm Văn Phúc - Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, mục tiêu tạo nhịp hiện nay không chỉ dừng lại ở việc khắc phục nhịp tim chậm mà còn hướng tới bảo tồn chức năng tim và chất lượng cuộc sống.

Trong hơn 60 năm phát triển, kỹ thuật tạo nhịp đã từng bước chuyển từ tạo nhịp một buồng thất phải sang tạo nhịp hai buồng, tái đồng bộ tim và gần đây là tạo nhịp hệ thống dẫn truyền.

Tuy nhiên, tạo nhịp thất phải truyền thống có hạn chế quan trọng: xung điện không đi theo hệ thống dẫn truyền tự nhiên, có thể khiến các vùng cơ tim co bóp thiếu đồng bộ.

Nghiên cứu MOST năm 2003 ghi nhận khi tỷ lệ tạo nhịp thất tích lũy vượt 40%, nguy cơ nhập viện vì suy tim tăng 2,6 lần so với nhóm có tỷ lệ tạo nhịp dưới 40%.

Một nghiên cứu năm 2016 tiếp tục chỉ ra rằng tỷ lệ tạo nhịp thất phải từ 20% trở lên đã là yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh cơ tim do tạo nhịp.

BS Phạm Văn Phúc nhấn mạnh trong báo cáo là: “Chỉ định tạo nhịp hiện nay không chỉ dừng lại ở mục tiêu giải quyết nhịp chậm để cứu sống bệnh nhân, mà còn phải hướng tới các chiến lược tạo nhịp tối ưu nhằm bảo tồn tối đa chức năng tim”.

Theo BS Nguyễn Văn Phúc cho biết, các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn được dẫn chứng cho thấy tạo nhịp vùng nhánh trái mang lại độ an toàn cao, thông số điện học ổn định và vượt trội hơn hẳn so với tạo nhịp hai tâm thất truyền thống

Tạo nhịp hệ thống dẫn truyền giúp tim hoạt động đồng bộ hơn

Để khắc phục hạn chế của tạo nhịp thất phải, kỹ thuật tạo nhịp hệ thống dẫn truyền (Conduction System Pacing - CSP) được phát triển, gồm tạo nhịp bó His (HBP) và tạo nhịp vùng nhánh trái (LBBAP).

Thay vì kích thích cơ tim thất phải theo cách truyền thống, các kỹ thuật này hướng tới hoạt hóa hệ thống dẫn truyền điện học sinh lý, giúp duy trì sự đồng bộ giữa các vùng cơ tim.

Dữ liệu được trình bày cho thấy tạo nhịp hệ thống dẫn truyền tạo ra phức bộ QRS hẹp hơn so với tạo nhịp thất phải. Cụ thể, QRS ở nhóm tạo nhịp thất phải là 134ms, trong khi tạo nhịp bó His là 102 ms và tạo nhịp vùng nhánh trái là 116ms.

Các nghiên cứu cũng ghi nhận CSP có liên quan đến giảm biến cố tử vong hoặc nhập viện vì suy tim, đặc biệt ở người bệnh có tỷ lệ tạo nhịp thất trên 20%.

Trong điều trị suy tim cần tái đồng bộ, nghiên cứu trên 1.778 bệnh nhân công bố năm 2023 ghi nhận tạo nhịp vùng nhánh trái giúp cải thiện phân suất tống máu thất trái (EF) lên 40,5%, so với 36,6% ở nhóm tạo nhịp hai tâm thất truyền thống.

Đáng chú ý, kỹ thuật tạo nhịp vùng nhánh trái có tỷ lệ cấy thành công khoảng 90% trong nghiên cứu đa trung tâm MELOS, với ngưỡng tạo nhịp thấp và các thông số điện học ổn định trong thời gian theo dõi.

Tuy vậy, thủ thuật vẫn có nguy cơ biến chứng liên quan đến điện cực, với tỷ lệ được báo cáo là 8,3%.

Báo cáo cũng khẳng định rằng việc nâng cấp từ phương pháp cũ sang các kỹ thuật sinh lý mới giúp cải thiện đáng kể phân suất tống máu và nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân

Không phải người bệnh nào cũng cần chuyển sang kỹ thuật tạo nhịp mới

Theo nội dung cập nhật từ đồng thuận ESC/EHRA năm 2025, tạo nhịp hệ thống dẫn truyền được xem xét trong những tình huống lâm sàng phù hợp, bao gồm một số trường hợp block nhĩ thất, điều trị tái đồng bộ ở người bệnh suy tim và nâng cấp thiết bị khi xuất hiện suy giảm chức năng tim liên quan đến tạo nhịp.

Việc lựa chọn kỹ thuật cần dựa trên tình trạng dẫn truyền, chức năng thất trái, nhu cầu tạo nhịp và đặc điểm của từng người bệnh.

Dù có nhiều kết quả triển vọng, BS Phạm Văn Phúc cũng đề cập khoảng trống bằng chứng hiện nay: phần lớn dữ liệu về hiệu quả vượt trội của CSP đến từ nghiên cứu quan sát hoặc thử nghiệm ngẫu nhiên quy mô nhỏ, thời gian theo dõi ngắn.

Do đó, cần thêm những nghiên cứu lớn, đối đầu trực tiếp với tạo nhịp thất phải hoặc tạo nhịp hai tâm thất, để đánh giá chắc chắn hơn tác động đến tử vong và nhập viện vì suy tim.

Xu hướng tạo nhịp hiện đại đang chuyển từ mục tiêu duy trì tần số tim sang khôi phục sự đồng bộ điện học và cơ học tự nhiên, nhằm bảo vệ chức năng tim lâu dài cho người bệnh.

Báo cáo "Cập nhật xu hướng và chỉ định tạo nhịp hệ thống dẫn truyền" được BS Nguyễn Văn Phúc trình bày tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức năm 2026.

Cũng tại chương trình, TS.BS Cao Tấn Phước - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức cho biết, bệnh viện đã tiếp nhận khoảng 90% trang thiết bị hiện đại thuộc gói đầu tư 1.400 tỷ đồng.

Bệnh viện đang tăng cường hợp tác với các chuyên gia, trường đại học và bệnh viện tuyến trên nhằm đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hướng tới làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu như phẫu thuật tim hở, can thiệp nội mạch và các phẫu thuật phức tạp, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho người dân.

>>> Phối hợp đa chuyên khoa giúp lựa chọn phương pháp can thiệp thuyên tắc phổi cấp kịp thời

>>> BVĐK Khu vực Thủ Đức đặt mục tiêu rút ngắn thời gian khám bệnh xuống dưới 60 phút