Trẻ sơ sinh nên nằm giường, nằm võng hay nằm nôi?

Những ông bố, bà mẹ trẻ sinh con đầu lòng thường có nhiều thắc mắc trong việc chăm sóc con, nhất là giai đoạn sơ sinh, có thể nói là “nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa” vì bé còn non nớt. Xin BS cho biết, khi chăm sóc, ẵm bồng trẻ sơ sinh, cần lưu ý đến những xương nào trên cơ thể bé ạ?

Những cha mẹ lần đầu có con thường rất lo lắng vì xương của trẻ thường rất nhỏ và mỏng manh. Tuy nhiên hệ xương khớp của trẻ không dễ gãy như chúng ta nghĩ.

Có một số bộ phận chúng ta cần chú ý như cột sống, đặc biệt là cột sống cổ, do phần đầu nặng mà cột sông cổ chưa đủ cứng để có thể giữ được trọng lượng của phần đầu. Vì vậy, bất kỳ ở vị trí nào, khi nâng bé lên thì nơi đầu tiên chúng ta cần chú ý là vùng cột sống cổ, cột sống lưng. Đó là 2 nơi khi ẵm hoặc nâng bé lên chúng ta cần nâng đỡ.

Tiếp đến, vị trí kế tiếp cần chú ý đến là vùng xương sọ, ở đỉnh đầu bé có thóp chưa cứng nên cần tránh va chạm vào vùng này.

Một bà mẹ trẻ vừa gửi đến AloBacsi câu hỏi: Trẻ sơ sinh nên nằm giường, nằm võng hay nằm nôi? Nhờ BS giải đáp ạ.

Ông bà từ xưa hay cho trẻ nằm võng, sau này mới có nôi, chính động tác lắc qua lắc lại có thể giúp cho bé ngủ ngon, ngủ sâu giấc. Nhưng những chứng cớ sau này cho thấy hệ thần kinh của trẻ chưa phát triển, những rung lắc, dao động mạnh có thể tổn thương hệ thần kinh của trẻ, do đó dụng cụ an toàn nhất cho trẻ là giường phẳng bình thường.

Nếu trẻ thích nằm nôi thì tốc độ rung lắc của nôi cần có cường độ thấp, vận tốc chậm để không làm tổn thương não của trẻ.

Đáng sợ nhất là tổn thương vùng não của trẻ chứ không phải tổn thương vùng cột sống. Vì khi nằm trong bào thai trẻ cũng nằm uốn cong nên khi nằm võng cũng không ảnh hưởng nhiều đến cột sống lưng của trẻ.

Nằm võng không gây ảnh hưởng nhiều đến cột sống lưng của trẻ nhưng lại gây tổn thương não. Ảnh minh họa - Nguồn Internet

Vậy tư thế ngủ của bé như thế nào là hợp lý nhất, thưa BS? Việc bé ưa nằm sấp có gì đáng ngại không ạ? Và gối nằm nên cao bao nhiêu để tốt cho xương cổ của bé?

Theo nghiên cứu, tư thế nằm sấp có thể làm ngạt đường thở của trẻ, với chứng cứ khoa học này cho thấy tư thế tốt nhất cho rẻ là tư thế nằm ngửa. Nhưng nếu trẻ nằm ở tư thế ngửa nhiều thì đầu sẽ bị bẹp, không tốt thì có thể nghiêng đầu trẻ qua bên phải, sau một thời gian nghiêng sang trái. Như vậy sẽ làm cho đầu trẻ tròn đẹp mà không ảnh hưởng đến đường thở, không sợ trường hợp tử vong do ngạt trong lúc ngủ với tư thế nằm sấp đã được ghi nhận ở một số nơi trước đây.

Gối là mục đích giúp cột sống cổ của bé không bị bẻ gập ra phía sau khi không có gối. Có thể hình dung gối phải vừa với cổ trẻ làm cho cột sống cổ thẳng. Vì vậy nên gối phải thấp và mềm. Tùy theo em bé, nếu bé còn nhỏ thì nên gối mỏng, nhỏ. Nếu bé lớn có thể dùng gối cao hơn nhưng phải giữ cho cột sống cổ của bé được thẳng và nên dùng gối có chất liệu mềm.

Mẹ cần chú ý tuyệt đối không được để cho trẻ có thói quen chỉ nằm ngủ ở một tư thế nhất định. Ảnh minh họa - Nguồn Internet

Có bà mẹ lo lắng là dùng đai địu không biết có ảnh hưởng gì đến xương khớp của bé không? BS có ý kiến thế nào ạ? Khi lựa chọn đai địu, cha mẹ cần chú ý điều gì, thưa BS?

Do trong bào thai, cột sống của trẻ đã uốn cong nên chỉ trong tư thế tập ngồi, tập đứng, tập đi thì cột sống mới dần cứng và thẳng lên. Còn những trẻ ở lứa tuổi nhũ nhi, vài tháng tuổi thì không sợ cột sống cổ của trẻ cong khi lớn lên. Đai địu có lợi ích giúp cho trẻ tiếp xúc gần với cha mẹ, trẻ sẽ cảm thấy yên tâm hơn, đồng thời cha mẹ vừa có thể tự do làm việc mà vừa giữ con.

Tuy nhiên cần chú ý những điểm có thể làm hại cho trẻ. Đai địu phải vừa vặn, không quá rộng, nếu quá rộng em bé sẽ bị lọt thỏm vào trong đai địu, khi đó trẻ dễ bị ngạt, cằm của trẻ sẽ gập sát xuống ngực nên dễ bị hạn chế đường thở dẫn đến trẻ tử vong do ngạt. Nếu dùng đai địu quá chật sẽ bó chặt em bé, làm cho bé áp sát vào phần ngực hoặc lưng của cha mẹ, khi đó trẻ không cử động được, phần mũi miệng sẽ áp vào ngực cha mẹ làm ngạt đường thở ảnh hưởng đến sức khỏe của bé.

Vậy như thế nào thì đai địu vừa với trẻ? Đó là khi phần đầu, tay chân của trẻ có thể để ra ngoài và cử động thoải mái.

Một vấn đề cần lưu ý là phần đáy của đai, phải nâng đỡ toàn bộ vùng dưới của bé, rìa của đai có thể ra tới mặt sau đầu gối của bé để hai chân của bé đặt thành chữ M, giống như tư thế ngồi xổm. Với tư thế này có thể nâng đỡ toàn bộ trọng lượng của hai chân, tránh áp lực dồn lên khớp háng. Nếu như đáy quá nhỏ, chỉ giữ được ở phần thân, hai chân bé thõng xuống, toàn bộ trọng lượng của chân sẽ gây áp lực và gây loạn sản khớp háng, nếu chật hơn nữa có thể gây trật khớp háng.

Ở trẻ, chức năng của háng không vận động nên dù có loạn sản hay trật khớp háng, trẻ cũng không có triệu chứng, tức là chỉ biểu hiện về sau, khi trẻ tập đi hay tập đứng mới phát hiện ra, lúc đó đã muộn.

Tóm lại khi chọn đai địu cho bé, cha mẹ nên chọn kích thước vừa vặn, đáy phải giữ được phần đùi sau tới khớp gối của bé. Đồng thời trước khi sử dụng cần đảm bảo dây đai chắc chắn, an toàn, tránh trường hợp bé rơi ngã. Khi địu bé, cha mẹ có thể cúi xuống hôn bé (tránh hôn môi, chỉ được hôn vào má hoặc trán trẻ) và có thể nhìn thấy bé rõ hơn.

Đai địu có lợi ích giúp cho trẻ tiếp xúc gần với cha mẹ, trẻ sẽ cảm thấy yên tâm hơn nhưng cũng cần lưu ý lựa chọn đai địu sao cho phù hợp với trẻ. Ảnh minh họa - Nguồn Internet

Trẻ sơ sinh cho đến 3 tháng tuổi có cần các bài tập vận động tại giường không ạ?

Nếu người lớn có yêu cầu phải luôn vận động thì trẻ ngay từ khi sinh ra cũng cần tập vận động, khi đó bé sẽ phát triển về thể chất, về thể xương sẽ tốt hơn. Hơn nữa, cảm nhận về thế giới xung quanh của bé cũng phát triển tốt hơn. Như vậy, người ta đã nghiên cứu và có những bài tập cho bé từ một vài tuần tuổi đến 3 tuổi, sao cho phù hợp.

Ở trẻ nhỏ, cần tập cho trẻ dang tay, kéo tay cho trẻ, đặt trẻ nằm trên giường và bám vào tay của cha mẹ, dùng lực vừa phải sao cho phần đầu, thân của bé không nhấc khỏi mặt giường, kéo nhẹ tay giúp trẻ bám chặt và nâng chịu một phần nào sức nặng của cơ thể, mỗi ngày vài lần, mỗi lần 5-10 phút.

Về phần chân, tập cho trẻ gập và duỗi ra nhẹ nhàng hoặc cho trẻ “đạp xe đạp”, tức là 1 chân gấp, 1 cân duỗi. Những động tác như vậy sẽ giúp trẻ được vận động ngay từ lúc nhỏ.

Khi trẻ lớn hơn thì chuẩn bị cho trẻ lật, trườn, bò, ngồi, đứng bằng những động tác hỗ trợ. Ví dụ như dùng những vật gây tiếng động, mẹ nói chuyện, mẹ hát để trẻ tập xoay đầu, ngóc đầu, tập trườn người đến nơi gây chú ý cho trẻ.

Bên cạnh tập vận động nên tập cho trẻ quan sát, nghe những yêu cầu, những câu nói, từ ngữ từ cha mẹ.

Nhiều người nghĩ xe tập đi có thể giúp bé nhanh biết đi. Theo BS, việc dùng xe có ưu và nhược điểm gì? Liệu việc bé dùng xe tập đi nhiều quá có làm cho chân bé bị khuỳnh ra hay vòng kiềng không ạ?

Trên xe tập đi có đáy để ngồi cũng tương tự như đai địu, đáy đai phải rộng và giữ chân bé thành hình chữ M, như vậy chân bé sẽ ngồi dạng ra, ở tư thế này khớp háng của bé phát triển tốt nhất, như vậy việc bé đi chân vòng kiềng hay chân chữ bát hoàn toàn không phải lo lắng.

Nhưng mọi người có quan niệm đi xe tập đi thì trẻ sẽ đi sớm hơn, điều này là không đúng. Theo nghiên cứu khoa học, trẻ ngôi trên xe tập đi sẽ đi chậm hơn so với trẻ tập đi tự nhiên, vì khi dùng xe tập đi trẻ chỉ ngồi và đẩy chân cho xe chạy, như vậy dây chằng, gân cơ ở vùng đùi, khớp háng không được phát triển như khi trẻ tự dùng sức của mình để đứng lên.

Khi trẻ tự đứng lên thì cấu trúc vùng chi dưới sẽ phát triển đồng bộ và mạnh hơn. Bên cạnh đó xe tập đi nếu không được thiết kế đầy đủ có thể không chịu được trọng lượng và lực của trẻ, mà trẻ không thể điều khiển được như người lớn, có thể té ngã. Đặc biệt ở những nơi gồ ghề có thể gây nguy hiểm cho trẻ, vì vậy một số nước (ví dụ Canada) đã cấm sản xuất và sử dụng xe tập đi.

Nếu như trẻ không đi mà chỉ ngồi chơi những vật được gắn trên xe thì có thể giữ trẻ an toàn, đó có thể là một cách để giữ trẻ.

Theo nghiên cứu khoa học, trẻ ngôi trên xe tập đi sẽ đi chậm hơn so với trẻ tập đi tự nhiên. Ảnh minh họa - Nguồn Internet

Để tránh nguy cơ trẻ bị thấp còi, trong việc nuôi nấng, chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cha mẹ cần lưu ý những vấn đề gì, thưa BS?

Để trẻ phát triển tốt cần cung cấp đầy đủ canxi, vitamin D, protein và vận động. Đó là lí do ngay từ khi mới sinh chúng ta cần có những bài tập cho trẻ đến khi trưởng thành.

Những chất canxi, vitamin D, protein có đầy đủ trong sữa mẹ, nếu mẹ chú ý dinh dưỡng để bảo đảm những thành tố này bằng cách trong thời kỳ mang thai và sau sinh bổ sung đầy đủ vitamin D và canxi.

Tuy nhiên khi trẻ bú sữa mẹ, chúng ta khó biết được có đủ vitamin D hay không, tốt nhất để tránh tình trạng còi xương thì ta nên nhỏ giọt vitamin D cho trẻ theo yêu cầu của lứa tuổi. Ở tuổi nhũ nhi cần 200đv, sau đó cần 400đv chỉ bằng nhỏ giọt, có thể bú sữa mẹ, sữa bò, bổ sung vitamin D, có những bài tập cho trẻ để đảm bảo mật độ xương đỉnh tốt cho trẻ sau này.

Liên quan đến vitamin D là việc tắm nắng, mời quý bạn đọc tham khảo thêm: ThS.BS Hồ Phạm Thục Lan tư vấn: Bạn đã biết tắm nắng đúng cách?