Nguy cơ ngộ độc từ việc tùy tiện dùng magie chỉ vì tê bì, khó ngủ

Magie là một chất điện giải thiết yếu tham gia vào hoạt động thần kinh - cơ, nhịp tim, huyết áp, chuyển hoá đường và chức năng xương. Dù quan trọng nhưng tình trạng thiếu hụt chất này không thể chẩn đoán cảm tính qua các biểu hiện mơ hồ như tê mỏi hay khó ngủ.

Trên thực tế, những triệu chứng này rất phổ biến và có thể là hệ quả của nhiều bệnh lý khác nhau như thiếu calci, rối loạn kali, thiếu vitamin B12, biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường, hội chứng ống cổ tay, rối loạn lo âu, bệnh tuyến giáp hoặc đơn giản là do lạm dụng caffeine và căng thẳng kéo dài.

Theo BS.CK2 Dương Minh Tuấn - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, tình trạng hạ magie máu thực sự thường chỉ xảy ra ở các nhóm đối tượng đặc thù. Đó là người dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ức chế bơm proton dạ dày như omeprazole, esomeprazole kéo dài; người bị tiêu chảy mạn tính, nghiện rượu, suy dinh dưỡng, bệnh thận gây mất magie qua nước tiểu hoặc đái tháo đường kiểm soát kém.

Triệu chứng thiếu magie nhẹ thường rất kín đáo, chỉ khi tiến triển nặng mới gây run, yếu cơ, co cứng cơ, rối loạn nhịp tim hoặc co giật. Riêng với chứng mất ngủ và chuột rút ban đêm, các bằng chứng khoa học hiện tại cho thấy hiệu quả của magie là không nhất quán, không thể thay thế cho việc điều trị căn nguyên gốc rễ hay thực hiện vệ sinh giấc ngủ khoa học.

Nguyên tắc bổ sung an toàn và nguy cơ ngộ độc từ viên uống

Y học luôn khuyến cáo nguồn magie tối ưu và an toàn nhất cho cơ thể là từ thực phẩm tự nhiên chứ không phải viên uống. Chế độ ăn uống đa dạng với các loại hạt như hạnh nhân, hạt điều, hạt bí, các loại đậu, rau lá xanh, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, gạo lứt, cá và sữa chua hoàn toàn có thể đáp ứng đủ nhu cầu từ 310-420 mg magie mỗi ngày của một người trưởng thành.

Khác với magie từ thức ăn vốn dễ dàng được đào thải qua thận ở người khỏe mạnh, các dạng magie từ hiệu thuốc như magie oxide, magie citrate hay magie glycinate nếu lạm dụng liều cao kéo dài có thể dẫn đến tiêu chảy, buồn nôn, yếu cơ, tụt huyết áp và loạn nhịp tim, đặc biệt nguy hiểm với bệnh nhân suy thận.

Chính vì vậy, Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đã khuyến cáo giới hạn magie bổ sung từ nguồn ngoài thực phẩm ở người lớn chỉ nên tối đa là 350 mg/ngày. Cơ thể con người không vận hành theo logic thô sơ là cứ thấy triệu chứng gì thì uống một viên bổ sung cho triệu chứng đó.

Khi có biểu hiện tê bì tay chân hay rối loạn giấc ngủ, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám toàn diện để đánh giá bệnh sử, lối sống, đồng thời thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng như điện giải đồ, chức năng thận, đường máu, HbA1c, vitamin B12 và chức năng tuyến giáp để có phác đồ điều trị trúng đích. Trong các trường hợp hạ magie máu nặng có kèm co giật, việc truyền magie tĩnh mạch là quy trình cấp cứu bắt buộc tại cơ sở y tế, tuyệt đối không được tự ý xử trí tại nhà.