Trẻ bàn chân bẹt có cần tập vật lý trị liệu?

Bàn chân bẹt có hai dạng chính

Theo các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2, bàn chân bẹt được chia thành hai nhóm gồm bàn chân bẹt mềm dẻo (bàn chân bẹt sinh lý) và bàn chân bẹt cứng (bàn chân bẹt bệnh lý).

Trong đó, bàn chân bẹt mềm dẻo là biến thể của bàn chân bình thường. Tình trạng này thường gặp ở những trẻ có người thân trong gia đình bị bàn chân bẹt. Khi trẻ đứng, vòm bàn chân có thể thấp hoặc mất đi, nhưng khi nhón chân hoặc ngồi nghỉ, vòm chân vẫn xuất hiện trở lại.

Ngược lại, bàn chân bẹt cứng là tình trạng bệnh lý cần được theo dõi kỹ hơn. Nguyên nhân có thể liên quan đến bất thường cấu trúc xương bàn chân hoặc là di chứng của một số bệnh lý thần kinh - cơ như sốt bại liệt, bại não, loạn sản tủy sống. Ngoài ra, tình trạng ngắn cơ bụng chân cũng có thể góp phần gây bàn chân bẹt.

Thăm khám giúp xác định mức độ và nguyên nhân

Việc thăm khám có vai trò quan trọng trong đánh giá bàn chân bẹt ở trẻ. Bác sĩ sẽ xác định trẻ thuộc nhóm bàn chân bẹt mềm dẻo hay bàn chân bẹt cứng, đồng thời đánh giá mức độ bẹt của bàn chân, độ mềm dẻo của khớp và mức độ lệch trục gót chân.

Những thông tin này giúp lựa chọn hướng theo dõi và điều trị phù hợp cho từng trường hợp.

Không phải trẻ bàn chân bẹt nào cũng cần điều trị

Đối với bàn chân bẹt mềm dẻo, đa số trẻ có tiên lượng tốt và không cần điều trị hoặc phẫu thuật. Điều quan trọng là duy trì cân nặng hợp lý, tránh béo phì, xây dựng lối sống năng động và khuyến khích trẻ mang giày có đế mềm, phù hợp với lứa tuổi.

Trong khi đó, trẻ bị bàn chân bẹt cứng thường xuất hiện các triệu chứng như đau bàn chân, nhanh mỏi khi đi lại hoặc giảm chức năng vận động. Tùy mức độ, trẻ có thể được chỉ định sử dụng miếng lót chỉnh hình nhằm hỗ trợ nâng đỡ vòm bàn chân. Với những trường hợp nặng hơn, phẫu thuật có thể được cân nhắc để điều chỉnh cấu trúc bàn chân.

Khi nào trẻ cần tập vật lý trị liệu?

Vật lý trị liệu thường được chỉ định cho những trẻ bị bàn chân bẹt có biểu hiện triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến chức năng vận động.

Các bài tập phục hồi chức năng tập trung vào việc tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ ở lòng bàn chân và nhóm cơ mặt ngoài cẳng chân (cơ mác), đồng thời giúp kéo giãn và làm mềm gân gót. Nhờ đó, bàn chân được hỗ trợ tốt hơn trong quá trình vận động, cải thiện sự linh hoạt và giảm cảm giác mỏi hoặc đau khi đi lại.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo, phụ huynh không nên quá lo lắng khi phát hiện trẻ có bàn chân bẹt. Điều quan trọng là đưa trẻ đi khám chuyên khoa khi có dấu hiệu đau chân, nhanh mỏi, đi lại khó khăn hoặc nghi ngờ bất thường về dáng đi để được đánh giá chính xác và có hướng can thiệp phù hợp.