Tế bào gốc dây rốn và triển vọng cải thiện suy yếu ở người cao tuổi
Người cao tuổi có thể vượt qua một đợt bệnh cấp tính nhưng vẫn không lấy lại được sức đi lại, sinh hoạt như trước. Tại Hội thảo khoa học thường niên SCI TechUpdate lần thứ 3, TS.BS Nguyễn Thị Thảo Sương trình bày những kết quả nghiên cứu về tế bào gốc trung mô trong điều trị hội chứng suy yếu, đồng thời cho biết Bệnh viện Thống Nhất đang bắt đầu nghiên cứu liệu pháp này trên người bệnh Việt Nam.
Suy yếu khiến người cao tuổi khó hồi phục sau biến cố sức khỏe
TS.BS Nguyễn Thị Thảo Sương - Phó giám đốc Trung tâm Y học tái tạo và phục hồi, Bệnh viện Thống Nhất, đặt ra một câu hỏi quen thuộc với bác sĩ lão khoa: Sau khi điều trị khỏi bệnh, làm thế nào để người cao tuổi vẫn có thể tự đi lại, chăm sóc bản thân và duy trì chất lượng cuộc sống?
Theo bác sĩ, suy yếu là một hội chứng lâm sàng, đặc trưng bởi sự suy giảm dự trữ sinh lý và chức năng của nhiều cơ quan. Khi đó, một đợt bệnh cấp tính hoặc một lần té ngã cũng có thể khiến sức khỏe người bệnh giảm sút và khó trở lại mức trước đây.
Các dấu hiệu nhận biết gồm sụt cân không rõ nguyên nhân, cảm giác kiệt sức, lực nắm tay giảm, đi chậm và ít hoạt động thể lực. Trong thực hành, bác sĩ có thể dùng thang điểm suy yếu lâm sàng CFS từ 1 đến 9 để đánh giá mức độ. Mức 4 được xem là dễ bị tổn thương; từ mức 5, người bệnh đã có biểu hiện suy yếu. Việc nhận diện sớm mở ra cơ hội can thiệp trước khi khả năng tự chăm sóc giảm sâu.
Gánh nặng này tăng theo tuổi. Cụ thể, tỷ lệ suy yếu khoảng 5% ở nhóm 65-69 tuổi, tăng lên khoảng 40% ở nhóm 80-85 tuổi và trên 51% ở người trên 90 tuổi. Suy yếu gắn với nguy cơ té ngã, tàn phế, nhập viện, giảm chất lượng sống và tử vong.
Hiện nay, chăm sóc người bệnh suy yếu vẫn dựa trên điều trị, kiểm soát bệnh mạn tính, hỗ trợ dinh dưỡng, vận động và phục hồi chức năng. Bên cạnh những biện pháp đó, các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu liệu pháp sinh học nhằm tác động đến những cơ chế góp phần gây suy yếu, trong đó có tế bào gốc trung mô.
Kết quả bước đầu và câu hỏi cần trả lời tại Việt Nam
TS.BS Nguyễn Thị Thảo Sương lần lượt giới thiệu các nghiên cứu sử dụng tế bào gốc trung mô từ tủy xương và dây rốn. Đây là hai nguồn tế bào khác nhau, vì vậy kết quả của từng nghiên cứu cần được nhìn nhận theo đúng loại tế bào và nhóm người bệnh được khảo sát.
Với tế bào gốc trung mô từ tủy xương, một nghiên cứu giai đoạn đầu trên 15 người trên 60 tuổi ghi nhận chưa có biến cố bất lợi nghiêm trọng trong thời gian theo dõi một tháng. Ở nghiên cứu tiếp theo có nhóm giả dược và thời gian theo dõi 12 tháng, diễn giả cho biết nhóm nhận liều 100 triệu tế bào cải thiện quãng đường đi bộ sáu phút tại tháng thứ sáu, từ 345 m lên 410 m. Báo cáo cũng đề cập những thay đổi về chức năng hô hấp và chỉ dấu viêm.

Một nghiên cứu khác được bác sĩ dẫn lại ghi nhận quãng đường đi bộ 6 phút tăng ở các nhóm nhận 100 triệu và 200 triệu tế bào; khoảng 30% người tham gia cải thiện mức độ suy yếu so với trước điều trị. Những kết quả này cho thấy hướng nghiên cứu có triển vọng, song đều là dữ liệu của liệu pháp dùng tế bào từ tủy xương.


Trọng tâm báo cáo là khả năng sử dụng tế bào gốc trung mô dây rốn, nguồn tế bào được diễn giả đánh giá có ưu thế về khả năng thu nhận và mở rộng quy mô sản xuất. Một nghiên cứu tại Trung Quốc công bố năm 2024, trên người trên 60 tuổi suy yếu mức nhẹ đến trung bình, đã so sánh các nhóm truyền tế bào với nhóm chứng trong sáu tháng. Theo phần trình bày, nghiên cứu không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng; nhóm can thiệp có cải thiện ở một số thước đo sức khỏe, lực nắm tay và khả năng đi lại so với nhóm chứng.
Từ các dữ liệu quốc tế, câu hỏi tiếp theo là liệu kết quả có thể áp dụng cho người cao tuổi Việt Nam hay không. TS.BS Nguyễn Thị Thảo Sương cho biết Bệnh viện Thống Nhất đang bắt đầu triển khai nghiên cứu truyền tế bào gốc trung mô dây rốn trên người bệnh suy yếu, với nhóm can thiệp và nhóm chứng. Bệnh viện dự kiến phối hợp với các đơn vị nghiên cứu, sản xuất và kiểm nghiệm chất lượng tế bào.

Bác sĩ bày tỏ kỳ vọng, nghiên cứu sẽ cung cấp dữ liệu lâm sàng phù hợp với người bệnh trong nước. Ở thời điểm báo cáo, nghiên cứu tại Bệnh viện Thống Nhất mới bắt đầu; hiệu quả và độ an toàn trên nhóm người bệnh Việt Nam vẫn cần được đánh giá từ kết quả theo dõi thực tế.
>>> Tế bào gốc có thể điều trị bệnh gì, vì sao chưa dùng rộng rãi?
>>> Tế bào gốc không phải “lời hứa trẻ lại” cho người cao tuổi
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
