Hotline 24/7
08983-08983

Tế bào gốc không phải “lời hứa trẻ lại” cho người cao tuổi

Sống thọ hơn nhưng phải sống chung với bệnh tật trong nhiều năm cuối đời là vấn đề PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất đặt ra khi bàn về lão hóa. Liệu pháp tế bào và y học tái tạo mở thêm hướng nghiên cứu, song theo ông, mục tiêu không phải lời hứa “trẻ lại”, mà là kéo dài thời gian sống khỏe, duy trì khả năng tự chăm sóc và kiểm chứng hiệu quả bằng dữ liệu lâm sàng.

TTND.PGS.TS.BS Lê Đình Thanh - Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, trình bày báo cáo về vai trò của liệu pháp tế bào và y học tái tạo trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Từ tế bào già đến tình trạng viêm kéo dài

TTND.PGS.TS.BS Lê Đình Thanh đặt vấn đề từ thực tế, Việt Nam già hóa nhanh. Theo số liệu, người trên 60 tuổi đã chiếm hơn 14% dân số. Tại Bệnh viện Thống Nhất, hơn 70% lượt người bệnh đến khám mỗi ngày là người cao tuổi.

Điều cần hướng tới không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà còn kéo dài thời gian sống khỏe, để người cao tuổi duy trì khả năng tự chăm sóc và sinh hoạt độc lập. Từ cách tiếp cận điều trị khi bệnh xuất hiện, y học cần tiến thêm một bước: chủ động đánh giá sức khỏe, nhận diện nguy cơ suy giảm chức năng và nghiên cứu khả năng can thiệp vào các cơ chế của lão hóa.

Theo PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, mục tiêu của chăm sóc lão khoa là kéo dài thời gian sống khỏe, giúp người cao tuổi duy trì khả năng tự chăm sóc.

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh cho biết, hiểu biết về lão hóa hiện đã đi từ mức phân tử, tế bào đến mô và cơ quan. Trong các biến đổi có sự tích lũy tế bào lão hóa, tình trạng viêm mạn tính và suy giảm nguồn tế bào gốc. Tế bào lão hóa không còn phân chia như trước nhưng vẫn tồn tại, tiết ra những chất có thể thúc đẩy phản ứng viêm và ảnh hưởng đến mô xung quanh.

Từ cơ sở đó, các nhà nghiên cứu theo đuổi nhiều hướng can thiệp. Một hướng là nhận diện, loại bỏ tế bào lão hóa, trong đó có nghiên cứu sử dụng tế bào miễn dịch như NK hoặc tế bào được thiết kế để nhận diện mục tiêu. Hướng khác là kiểm soát tình trạng viêm liên quan đến lão hóa bằng tế bào gốc trung mô và các chất do chúng tiết ra. Ông cũng đề cập nghiên cứu tái lập trình tế bào ở mức phân tử như một triển vọng của y học tái tạo.

Tuy nhiên, cơ chế sinh học và kết quả thực nghiệm mới là điểm khởi đầu. Để trở thành phương pháp chăm sóc người bệnh, mỗi hướng can thiệp còn phải được đánh giá bằng kết quả lâm sàng.

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh nhấn mạnh việc ứng dụng liệu pháp tế bào ở người cao tuổi cần dựa trên đánh giá lâm sàng, chất lượng sản phẩm và theo dõi an toàn chặt chẽ.

Tín hiệu ở hội chứng suy yếu và bệnh Parkinson

Ở hội chứng suy yếu, liệu pháp tế bào gốc trung mô đồng loài đã ghi nhận những tín hiệu lâm sàng đáng chú ý. Trong nghiên cứu trên 148 người được trình bày tại hội thảo, một số chỉ dấu viêm giảm; quãng đường đi bộ trong 6 phút tăng 63,4 m. Đây là thay đổi có ý nghĩa thực tế với người cao tuổi vốn gặp khó khăn trong vận động và sinh hoạt hằng ngày.

Một hướng nghiên cứu khác là ghép tế bào tiền thân tạo dopamine cho người bệnh Parkinson. Sau 36 tháng theo dõi, kết quả được báo cáo cho thấy sự cải thiện về điểm đánh giá vận động và tăng thêm khoảng một giờ vận động thuận lợi trong ngày.

Dù vậy, can thiệp vào cơ chế lão hóa không phải lúc nào cũng đem lại hiệu quả trên người bệnh. Một hoạt chất phân tử nhỏ được nghiên cứu để loại bỏ tế bào lão hóa tại khớp từng cho kết quả hứa hẹn trong giai đoạn thực nghiệm, nhưng khi thử nghiệm điều trị thoái hóa khớp lại không vượt qua nhóm giả dược về hiệu quả giảm đau. Trường hợp này cho thấy khoảng cách giữa kết quả trong phòng thí nghiệm và hiệu quả lâm sàng, đồng thời đặt ra giới hạn của cách can thiệp chỉ tập trung tại khớp khi tình trạng viêm còn liên quan đến những biến đổi trong toàn cơ thể.

Chăm sóc người cao tuổi không thể dựa vào một liệu pháp

PGS.TS.BS Lê Đình Thanh nhấn mạnh, liệu pháp tế bào vẫn còn những giới hạn rõ ràng. Với tình trạng mất cơ ở người cao tuổi, tiêm tế bào gốc hiện chưa cho thấy khả năng làm tăng khối cơ; dinh dưỡng, vận động và tập kháng lực vẫn giữ vai trò thiết yếu. Tương tự, dù có thể nuôi cấy nhiều loại tế bào, y học chưa thể từ đó tạo ra một cơ quan hoàn chỉnh như tim, gan hay thận, vốn cần cả hệ mạch máu và các cấu trúc phối hợp.

Việc đưa tế bào vào cơ thể người cao tuổi cũng cần được đánh giá thận trọng. Khi truyền tĩnh mạch, tế bào gốc trung mô có thể bị giữ lại ở vi mạch phổi; môi trường mô đã lão hóa có thể ảnh hưởng đến khả năng tồn tại của tế bào. Nguy cơ xuất hiện tế bào bất thường cần được theo dõi lâu dài, nhất là khi người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh và sử dụng nhiều thuốc.

Vì vậy, chất lượng sản phẩm tế bào không thể chỉ đánh giá qua tỷ lệ tế bào còn sống mà còn phải xem xét hoạt tính sinh học. Quy trình sản xuất, thử nghiệm và quản lý cần được chuẩn hóa, kiểm soát nghiêm ngặt.

Tại Bệnh viện Thống Nhất đã định hướng đánh giá lão khoa toàn diện trước khi cân nhắc liệu pháp tế bào cho từng người bệnh. Nếu được áp dụng, liệu pháp này cần kết hợp với dinh dưỡng và phục hồi chức năng, đồng thời theo dõi kết quả bằng các thang đánh giá cụ thể. Mục tiêu sau cùng là giúp người cao tuổi duy trì chức năng và có thêm những năm sống khỏe mạnh.

>>> Tế bào gốc có thể điều trị bệnh gì, vì sao chưa dùng rộng rãi?

Hội thảo khoa học thường niên SCI TechUpdate lần thứ 3 diễn ra ngày 26/9/2026 tại TPHCM, với chủ đề “Tế bào gốc Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình”. Chương trình do Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TPHCM khởi xướng; năm nay phối hợp tổ chức cùng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Khoa học Sức khỏe và Lão hóa (ARiHA), Bệnh viện Thống Nhất.

Hội thảo quy tụ gần 500 nhà khoa học, bác sĩ, chuyên gia và đại diện các đơn vị liên quan. Trong một ngày, chương trình có 25 báo cáo khoa học, tập trung vào liệu pháp tế bào miễn dịch, tế bào gốc và huyết tương giàu tiểu cầu; đồng thời bố trí khu giới thiệu công nghệ, sản phẩm và kết nối chuyển giao.

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh - Ảnh: Minh Nguyên - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 16:00, 26/09/2026Cập nhật: 16:06, 26/09/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X