Rối loạn sàn chậu có thể xảy ra ở mọi phụ nữ không chỉ do tuổi hay sinh nở

1. Những yếu tố khiến sàn chậu suy yếu theo thời gian

Thưa bác sĩ, khi nói đến sức khỏe phụ nữ, nhiều người thường nghĩ đến nội tiết, tử cung hay buồng trứng, nhưng lại ít chị em quan tâm đến sàn chậu. Bác sĩ có thể chia sẻ: sức khỏe sàn chậu ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe toàn diện của phụ nữ, không chỉ về thể chất mà cả chất lượng sống và tâm lý?

BS.CK2 Hồ Viết Thắng - Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Sàn chậu là một vấn đề ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống của phụ nữ. Tuy nhiên, trên thực tế, vấn đề này lại chưa được quan tâm đúng mức, hoặc sự quan tâm vẫn chưa đủ để cải thiện hiệu quả sức khỏe sàn chậu.

Sàn chậu có thể hiểu như một cấu trúc nâng đỡ các cơ quan trong ổ bụng, đặc biệt là tử cung, bàng quang (đường tiểu) và trực tràng (đường tiêu hóa). Khi cấu trúc sàn chậu bị thay đổi hoặc suy yếu, chức năng của các cơ quan này cũng bị ảnh hưởng.

Có nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng này như tuổi tác, quá trình mang thai và sinh đẻ, các hoạt động làm tăng áp lực ổ bụng (chẳng hạn như lao động nặng), hoặc sau các phẫu thuật vùng chậu. Khi đó, sự suy yếu của sàn chậu sẽ tác động trực tiếp đến chức năng sinh lý bình thường.

Về mặt thể chất, người bệnh có thể gặp tình trạng són tiểu, khó kiểm soát việc đi tiểu, thậm chí khó kiểm soát trung tiện (xì hơi). Ngoài ra, chức năng quan hệ tình dục cũng có thể bị ảnh hưởng. Những vấn đề này thường diễn ra âm thầm, kéo dài, khiến nhiều phụ nữ cho rằng đó là biểu hiện bình thường và dần chấp nhận sống chung.

Tuy nhiên, khi các triệu chứng kéo dài, không chỉ sức khỏe thể chất bị ảnh hưởng mà còn tác động rõ rệt đến tâm lý. Chẳng hạn, phụ nữ bị són tiểu thường ngại di chuyển xa, e dè khi tham gia các hoạt động đông người, thậm chí không dám cười vì lo sợ xảy ra tình trạng rò rỉ nước tiểu. Điều này khiến họ mất tự tin trong sinh hoạt hàng ngày.

Như vậy, các vấn đề về sàn chậu không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động sâu sắc đến tinh thần, làm giảm sự tự tin của người phụ nữ. Trong khi đó, sự tự tin, sức khỏe và vẻ ngoài rạng rỡ lại là những yếu tố quan trọng giúp phụ nữ luôn tỏa sáng và cảm thấy xinh đẹp trong cuộc sống.

2. Rối loạn sàn chậu có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của phụ nữ

Trong thực tế lâm sàng, phụ nữ có thể gặp những vấn đề nào liên quan đến sàn chậu ở các giai đoạn khác nhau của cuộc đời, đặc biệt từ giai đoạn mang thai, sau sinh cho đến tuổi trung niên? Những vấn đề này phổ biến đến mức nào trong cộng đồng phụ nữ hiện nay?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hải Yến - Khoa Khám bệnh A - Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Các vấn đề liên quan đến sức khỏe sàn chậu thực tế có thể xuất hiện ở bất kỳ thời điểm nào trong cuộc đời của người phụ nữ.

Trong giai đoạn mang thai, khi thai nhi phát triển ngày càng lớn, đặc biệt ở 3 tháng cuối, cùng với sự thay đổi về cân nặng sẽ làm gia tăng áp lực lên các nhóm cơ vùng chậu. Bên cạnh đó, trong quá trình chuyển dạ và sinh con, các cơ này phải giãn ra đến mức tối đa để em bé có thể chào đời một cách tự nhiên. Chính quá trình này khiến hệ cơ sàn chậu bị suy yếu đáng kể.

Sau sinh, nếu người phụ nữ không được nghỉ ngơi hợp lý và không có chế độ tập luyện phù hợp để phục hồi sàn chậu, thì các nhóm cơ này sẽ ngày càng yếu đi và khó có thể phục hồi hoàn toàn. Điều này dẫn đến nguy cơ xuất hiện các triệu chứng rối loạn chức năng sàn chậu trong tương lai.

Khi bước vào giai đoạn trung niên, cơ thể bắt đầu lão hóa tự nhiên, đồng thời có sự thay đổi về nội tiết tố. Những yếu tố này tiếp tục làm gia tăng nguy cơ rối loạn chức năng sàn chậu.

Thực tế, rối loạn chức năng sàn chậu là một vấn đề khá phổ biến nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Theo ước tính, có khoảng 1/3 phụ nữ đã từng sinh con sẽ gặp ít nhất một triệu chứng liên quan đến rối loạn chức năng sàn chậu trong suốt cuộc đời.

3. Tuổi tác và nội tiết khiến sàn chậu lão hóa nhanh hơn

Trong suốt cuộc đời người phụ nữ, những yếu tố nào có thể làm suy yếu hệ cơ sàn chậu, chẳng hạn như mang thai, sinh nở, lao động nặng, tăng cân, tuổi tác hay thay đổi nội tiết? Trong các giai đoạn đó, độ tuổi nào sức khỏe sàn chậu thường bắt đầu suy giảm rõ rệt nhất?

BS.CK2 Hồ Viết Thắng: Sức khỏe sàn chậu cũng như chức năng của các cơ quan liên quan không chỉ bị ảnh hưởng khi đến một độ tuổi nhất định, cũng không hoàn toàn phụ thuộc vào tuổi. Thực tế, đây là kết quả của nhiều yếu tố tích hợp và cộng dồn theo thời gian.

Yếu tố đầu tiên, gần như mỗi phụ nữ đều phải trải qua, là thiên chức làm mẹ. Trong quá trình mang thai, như bác sĩ Hải Yến đã trình bày, sức nặng của ổ bụng cùng với sự giãn của cơ vùng chậu, đặc biệt trong 3 tháng cuối thai kỳ, gây tổn thương đáng kể. Qua quá trình sinh đẻ, đây là mốc đầu tiên, bao gồm mang thai và sinh con, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sàn chậu.

Yếu tố thứ hai là tuổi tác. Sàn chậu là một cấu trúc gồm cơ và các mô mềm nên cũng chịu tác động của quá trình lão hóa. Theo thời gian, cấu trúc này dần suy yếu, giống như một cái sàn nhà sử dụng lâu ngày sẽ xuống cấp. Ảnh hưởng này rõ nét hơn khi phụ nữ bước vào giai đoạn trung niên, đặc biệt là tiền mãn kinh và mãn kinh, khi nội tiết buồng trứng thay đổi, khiến cơ lão hóa nhanh hơn.

Yếu tố thứ ba là các phẫu thuật vùng chậu, đặc biệt là những phẫu thuật lớn như cắt tử cung do bệnh lý lành tính hoặc ác tính. Những can thiệp này có thể gây tổn thương sàn chậu. Dù trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ đã cố gắng phục hồi cấu trúc sàn chậu tốt nhất có thể, nhưng mô sẹo sau mổ không thể đạt được như cấu trúc ban đầu.

Yếu tố tiếp theo đến từ các tác động trong cuộc sống. Ở giai đoạn trung niên, một số phụ nữ tăng cân nhiều, làm tăng áp lực đè lên sàn chậu và ảnh hưởng đến cơ vùng này. Ngoài ra, những người bị táo bón kéo dài, mỗi lần đi đại tiện phải rặn, phải gắng sức, cũng tạo lực tác động lên sàn chậu và gây tổn thương theo thời gian.

Bên cạnh đó, những người phải làm việc nặng, thường xuyên mang vác, hoặc tập luyện với cường độ cao như vận động viên cử tạ, nếu không chú trọng phục hồi sàn chậu, vẫn có thể bị yếu cơ vùng này. Việc các nhóm cơ khác khỏe không đồng nghĩa với việc sàn chậu cũng khỏe.

Cuối cùng, một số bệnh lý như tiểu đường có thể ảnh hưởng đến hệ cơ nói chung và sàn chậu nói riêng.

Như vậy, ảnh hưởng đến sàn chậu không chỉ do tuổi mà còn do nhiều yếu tố khác. Vì vậy, mỗi phụ nữ cần lắng nghe cơ thể, nhận diện mình thuộc nhóm yếu tố nguy cơ nào để cân nhắc đi khám sớm. Không cần chờ đến tiền mãn kinh hay mãn kinh, mà khi có những giai đoạn ảnh hưởng đến chức năng sàn chậu, nên đi khám để được bác sĩ tư vấn và có hướng phục hồi phù hợp.

Việc phục hồi có thể không đạt hoàn toàn như trước, nhưng nếu cải thiện được gần mức tối ưu cũng giúp nâng cao chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, chất lượng sống của người phụ nữ không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn đến gia đình, hạnh phúc gia đình, con cái, người chồng và cả xã hội.

4. Thừa cân, lao động nặng, bệnh mạn tính làm tăng áp lực lên sàn chậu

Nhiều người vẫn nghĩ rằng chỉ phụ nữ đã sinh con mới gặp các vấn đề về sàn chậu. Điều này có hoàn toàn đúng hay không? Những nhóm phụ nữ nào có nguy cơ cao cần quan tâm sớm đến việc chăm sóc và bảo vệ sàn chậu, thưa BS?

BS.CK1 Nguyễn Thị Hải Yến: Quan niệm chỉ những phụ nữ sinh con mới bị ảnh hưởng đến sàn chậu là chưa hoàn toàn đúng. Thực tế, trong quá trình thăm khám, có những trường hợp chưa từng sinh con nhưng vẫn gặp các vấn đề về sàn chậu.

Đặc biệt, nguy cơ này có thể gặp ở những phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ cao như người thừa cân, béo phì; phụ nữ phải lao động nặng nhọc; hoặc có bệnh lý mạn tính gây ra các triệu chứng kéo dài như ho mạn tính, táo bón kéo dài. Những yếu tố này làm tăng áp lực ổ bụng, từ đó gây áp lực lên nhóm cơ vùng chậu.

Trong các nhóm phụ nữ cần quan tâm đến sàn chậu, trước hết là phụ nữ sau sinh. Sau khi sinh, cần chú trọng phục hồi sàn chậu đúng cách để phòng ngừa các rối loạn trong tương lai.

Bên cạnh đó, khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi nội tiết có thể khiến xuất hiện các triệu chứng như khó kiểm soát việc đi tiêu, đi tiểu, giảm khả năng kiềm chế hoặc tình trạng sa sinh dục.

Vì vậy, việc quan tâm, chăm sóc và phục hồi sàn chậu cần được thực hiện từ sớm, không chỉ sau sinh mà trong suốt các giai đoạn của cuộc đời.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.