Nồi xông giải cảm nên có những loại lá gì?

Khi thời tiết thay đổi, nhiều người có thói quen nấu một nồi nước lá để xông khi xuất hiện các triệu chứng như ngạt mũi, hắt hơi, đau đầu hay ớn lạnh. Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh - Trưởng khoa Châm cứu - Dưỡng sinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3, xông thuốc là một phương pháp của Y học cổ truyền, nhưng chỉ phù hợp khi được áp dụng đúng thể bệnh và đúng cách.

Theo Y học cổ truyền, xông thuốc thường được chỉ định cho người mắc cảm mạo phong hàn, với các biểu hiện như sợ lạnh, ngạt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi trong, đau đầu, đau mỏi người, sốt nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi. Mục đích của phương pháp này là giúp làm ấm cơ thể, phát tán phong hàn và hỗ trợ cơ thể ra mồ hôi ở mức vừa phải.

Nồi xông giải cảm nên có những loại lá nào?

Một nồi xông không cần quá cầu kỳ, chỉ cần lựa chọn khoảng 4-6 loại thảo dược quen thuộc như sả, lá bưởi hoặc lá chanh, tía tô, kinh giới, hương nhu và bạc hà. Nếu có sẵn, có thể bổ sung thêm lá tre, lá hành hoặc lá tỏi.

Trong đó, sả, lá bưởi, lá chanh, hương nhu và bạc hà chứa nhiều tinh dầu, tạo mùi thơm đặc trưng cho nồi xông. Tía tô và kinh giới là những vị thuốc thường được sử dụng trong điều trị cảm mạo theo Y học cổ truyền. Lá tre thường được thêm vào khi người bệnh có biểu hiện sốt, còn lá hành và lá tỏi cũng nằm trong nhóm nguyên liệu được Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng cho nồi xông giải cảm.

Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý hơi xông không có tác dụng thay thế thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hay tiêu diệt hoàn toàn tác nhân gây bệnh đường hô hấp.

Cách nấu và xông để tránh phản tác dụng

Người dân có thể sử dụng khoảng 500-700 g thảo dược tươi, nấu cùng 2-3 lít nước. Trước khi nấu, cần nhận diện đúng từng loại cây, rửa sạch và loại bỏ phần úa, hư hỏng hoặc có nấm mốc. Không nên sử dụng các loại cây mọc hoang chưa rõ tên hoặc nguyên liệu có nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.

Đối với cách nấu, các nguyên liệu ít tinh dầu như lá tre, lá hành hoặc lá tỏi nên cho vào trước. Khi nước sôi mới thêm sả, lá bưởi, lá chanh, tía tô, kinh giới, hương nhu hoặc bạc hà, đậy kín, đun sôi trở lại trong thời gian ngắn rồi tắt bếp. Cách làm này giúp hạn chế thất thoát các thành phần tinh dầu dễ bay hơi.

Khi xông, nồi nước cần đặt trên mặt phẳng chắc chắn, mở nắp từ từ và giữ khoảng cách phù hợp để tránh hơi nóng phả trực tiếp vào mặt. Thời gian xông khoảng 15-20 phút hoặc dừng sớm khi cơ thể đã ấm và bắt đầu ra mồ hôi nhẹ. Sau khi xông, nên lau khô người, thay quần áo, uống nước ấm và nghỉ ngơi.

Đặc biệt, không nên cố xông đến mức ra quá nhiều mồ hôi vì có thể gây mất nước và khiến cơ thể thêm mệt mỏi.

Những trường hợp không nên tự xông tại nhà

TS.BS Ngô Thị Kim Oanh khuyến cáo người bệnh cần ngừng xông ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như chóng mặt, hồi hộp, buồn nôn, khó thở, tức ngực hoặc nóng rát da.

Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi suy yếu, người giảm cảm giác nóng lạnh, người đang lên cơn tăng huyết áp, người mắc hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang tiến triển không nên tự xông tại nhà.

Ngoài ra, xông giải cảm cũng không phù hợp với tất cả các trường hợp sốt. Nếu người bệnh sốt cao, đau họng nhiều, khát nước, đờm vàng, khó thở, đau ngực, lơ mơ, nôn nhiều hoặc tình trạng kéo dài không cải thiện, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Theo chuyên gia, xông thuốc là một phương pháp hỗ trợ trong Y học cổ truyền, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được áp dụng đúng thể bệnh, đúng thời điểm và đúng cách. Nếu triệu chứng ngày càng nặng hoặc kéo dài, người bệnh không nên tiếp tục tự xông mà cần đi khám để được điều trị phù hợp.