Nhật Bản chế tạo thành công máu nhân tạo có thể truyền cho mọi nhóm máu, tin giả hay thật?

Chào bạn,

Thông tin bạn đọc không phải là tin giả, nhưng cần hiểu đúng: hiện nay Nhật Bản mới chỉ đang thử nghiệm máu nhân tạo, chưa phải đã sử dụng rộng rãi trong bệnh viện.

1. Tin này có cơ sở khoa học

Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Y khoa Nara (Nhật Bản) do giáo sư Hiromi Sakai dẫn đầu đã phát triển loại hồng cầu nhân tạo có thể dùng cho mọi nhóm máu.

Loại “máu nhân tạo” này được tạo ra bằng cách:

• Lấy hemoglobin (phân tử vận chuyển oxy) từ máu hiến đã hết hạn
• Đóng gói nó trong những túi lipid siêu nhỏ để mô phỏng hồng cầu thật.
  
  

Vì sản phẩm này không có các kháng nguyên nhóm máu (A, B, AB, O) nên có thể truyền cho mọi người mà không cần xét nghiệm nhóm máu.

Ngoài ra nó còn có vài ưu điểm:

• Có thể bảo quản tới khoảng 2 năm ở nhiệt độ phòng (máu hiến thường chỉ dùng được ~42 ngày)
• Ít nguy cơ nhiễm virus
• Hữu ích trong cấp cứu, thảm họa, chiến trường.
  
  

2. Hiện vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm

Từ tháng 3/2025, các nhà khoa học đã bắt đầu thử nghiệm trên người tình nguyện khỏe mạnh (16 người, truyền 100–400 ml) để đánh giá độ an toàn và hiệu quả.

Nếu các thử nghiệm tiếp tục thành công, mục tiêu của nhóm nghiên cứu là đưa vào ứng dụng thực tế khoảng năm 2030.

3. Đây chưa phải “máu hoàn chỉnh”

Điểm quan trọng là:

Loại máu nhân tạo này chủ yếu thay thế chức năng vận chuyển oxy của hồng cầu, chứ chưa thay thế hoàn toàn máu người.

Máu thật còn nhiều thành phần khác như: bạch cầu (miễn dịch), tiểu cầu (đông máu) nhiều protein và yếu tố sinh học khác.

Vì vậy trong tương lai gần, nó chỉ đóng vai trò hỗ trợ hoặc cấp cứu, chứ chưa thể thay thế hoàn toàn máu hiến.

Vì sao phải chế tạo máu nhân tạo?

Nhóm máu O âm (O-) thường được gọi là “nhóm máu cho mọi người”, vì hồng cầu của nhóm máu này không mang kháng nguyên A và B, nên ít gây phản ứng miễn dịch khi truyền cho người thuộc các nhóm máu khác.

Trong cấp cứu, khi chưa kịp xác định nhóm máu của bệnh nhân, bác sĩ thường dùng máu O âm để truyền tạm thời.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là O- có thể giải quyết hoàn toàn nhu cầu truyền máu, và đó là lý do y học vẫn cố gắng phát triển máu nhân tạo.

1. Nhóm máu O- rất hiếm. Tỷ lệ người có nhóm máu này trong dân số thường chỉ khoảng 5–7%. Trong khi đó, O- lại được dùng nhiều trong các tình huống cấp cứu, nên nguồn máu thường xuyên thiếu hụt. Ở những thảm họa lớn, tai nạn hàng loạt hoặc chiến tranh, nhu cầu truyền máu tăng đột biến thì lượng máu dự trữ có thể nhanh chóng cạn kiệt.
2. Máu hiến có thời hạn bảo quản khá ngắn. Hồng cầu chỉ bảo quản được khoảng hơn một tháng trong ngân hàng máu. Sau thời gian này, máu phải hủy bỏ. Vì vậy các bệnh viện luôn phải duy trì nguồn hiến máu liên tục. Trong khi đó, nhiều loại máu nhân tạo đang được nghiên cứu có thể bảo quản lâu hơn rất nhiều.
3. Máu hiến vẫn cần nhiều bước kiểm tra và bảo quản nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn. Dù y học hiện đại đã giảm nguy cơ lây nhiễm virus qua truyền máu xuống mức rất thấp, việc sàng lọc vẫn tốn thời gian, chi phí và phụ thuộc vào nguồn người hiến.
   
   

Ngoài ra, trong các tình huống đặc biệt như vùng sâu vùng xa, thiên tai, chiến trường hoặc khi vận chuyển khó khăn, việc có sẵn một loại “máu nhân tạo” ổn định, dễ bảo quản và truyền được cho mọi người sẽ giúp bác sĩ cấp cứu bệnh nhân nhanh hơn mà không phải chờ xét nghiệm nhóm máu hay nguồn máu hiến.

Vì vậy, dù nhóm máu O- đóng vai trò quan trọng trong cấp cứu, y học vẫn đang nghiên cứu máu nhân tạo nhằm giải quyết bài toán thiếu máu, kéo dài thời gian bảo quản và giúp việc truyền máu trở nên chủ động hơn trong nhiều tình huống khẩn cấp.