Mỡ không tự nhiên mà có: Cơ thể đang “giữ của” ra sao?

Nhiều người thắc mắc: “Tôi ăn không nhiều lắm, sao vẫn tăng cân?” Hay “Ăn trái cây mà cũng béo sao?”. Để trả lời những câu hỏi rất đời này, trước hết cần hiểu: mỡ trong cơ thể hình thành như thế nào.

Theo TS. Trần Châu Quyên - Trưởng khoa Khám và tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng, nguyên nhân cơ bản nhất khiến cơ thể tích tụ mỡ là quy luật quen thuộc: nạp vào nhiều hơn tiêu đi. Khi lượng calo đưa vào qua ăn uống vượt quá mức năng lượng cơ thể sử dụng, phần dư thừa sẽ được “đóng gói” và cất trữ dưới dạng mỡ.

Không ít người ăn nhiều trái cây với mong muốn đẹp da, tốt sức khỏe, nhưng cân nặng lại nhích dần. Lý do là đường trong trái cây, nếu không được sử dụng hết, sẽ chuyển thành triglyceride - dạng chất béo và được tích trữ trong các tế bào mỡ. Chưa kể, chế độ ăn giàu calo từ đồ ngọt, thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, nước uống có đường… chính là “đường cao tốc” dẫn mỡ vào cơ thể.

Một yếu tố khác ít được để ý là thói quen ăn uống thất thường. Ăn dồn bữa, bỏ bữa rồi ăn bù, ăn khuya… đều làm rối loạn chuyển hóa, tạo điều kiện cho mỡ tích tụ âm thầm.

Tích tụ mỡ thừa, đặc biệt ở vùng bụng, là hệ quả của nhiều yếu tố như ăn uống dư thừa năng lượng, rối loạn hormone, ít vận động, stress kéo dài và thiếu ngủ.

Bên cạnh chuyện ăn uống, hormone cũng đóng vai trò rất quan trọng. Khi ăn, cơ thể tiết insulin để đưa glucose vào tế bào. Nếu tế bào giảm nhạy cảm với insulin, glucose không được sử dụng hiệu quả và dễ chuyển thành mỡ. Ngoài ra, các hormone điều khiển cảm giác đói, no như leptin và ghrelin cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lượng thức ăn nạp vào mỗi ngày.

Lối sống ít vận động, ngồi nhiều, đi ít khiến năng lượng tiêu hao giảm mạnh, trong khi mỡ vẫn đều đặn được “gửi kho”. Chưa kể, ngủ không đủ giấc và căng thẳng kéo dài làm rối loạn hormone, tăng cortisol - yếu tố thúc đẩy tích mỡ, đặc biệt là mỡ bụng. Đây là lý do nhiều người “béo bụng dù ăn không nhiều”.

TS. Trần Châu Quyên cũng nhấn mạnh vai trò của yếu tố tâm lý và môi trường. Ăn uống theo cảm xúc, dễ dàng tiếp cận đồ ăn nhanh, thói quen tích trữ đồ ăn vặt trong nhà… đều góp phần làm lượng calo nạp vào vượt kiểm soát. Ngoài ra, yếu tố di truyền cũng ảnh hưởng đến xu hướng tích mỡ, nhưng không phải là “án chung thân” nếu biết điều chỉnh lối sống.

Để hạn chế tích tụ mỡ thừa - nguyên nhân dẫn đến béo phì, tim mạch, đái tháo đường, giải pháp cốt lõi vẫn là ăn uống khoa học và sống năng động. Ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, đạm lành mạnh; hạn chế đường, chất béo bão hòa và đồ ăn nhanh. Mỗi ngày nên vận động ít nhất 30 phút, ngủ đủ 7-8 giờ và học cách kiểm soát stress.

Mỡ không tự nhiên mà có. Nó là kết quả của nhiều yếu tố cộng dồn theo thời gian. Hiểu đúng cơ chế tích mỡ là bước đầu quan trọng để kiểm soát cân nặng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.