Hotline 24/7
08983-08983

Khó chịu, lình xình đường tiêu hóa sau uống sữa, làm sao khắc phục?

Sữa cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển thể chất, tăng cường sức khỏe. Tuy nhiên ở một số người, việc uống sữa cũng gây những phiền hà, khó chịu ở đường tiêu hóa. Vậy làm sao để khắc phục tình trạng này?

Sữa là một món quà tuyệt vời mà tự nhiên ban tặng. Trong sữa chứa rất nhiều dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển thể chất, tăng cường - bảo vệ sức khỏe, đồng thời còn có tỷ trọng các dưỡng chất cân đối và lý tưởng cho sự tiêu hóa, hấp thu, chuyển hóa, thải trừ… Vậy nên, rất nhiều tổ chức về sức khỏe - dinh dưỡng khuyến nghị cộng đồng nên uống sữa mỗi ngày.

Tuy nhiên, việc uống sữa thỉnh thoảng cũng có những phiền hà - khó chịu cho đường tiêu hóa ở một số cá thể đặc biệt, phổ biến là tình trạng kém dung nạp Lactose. Hãy cùng tìm hiểu thực trạng và giải pháp cho phiền hà nhỏ nhoi này.

BS Nguyễn Vũ Linh - Đào tạo Truyền thông, Trung Tâm Dinh Dưỡng Vinamilk sẽ giúp bạn đọc giải tỏa những lo lắng về triệu chứng xình bụng, buồn nôn... sau khi uống sữa và cách khắc phục. Ảnh: Viết Hưởng

Lactose là gì?

Lactose (đường sữa) là một loại đường đôi, chủ yếu được tìm thấy trong sữa động vật có vú với hàm lượng khoảng 2-8% tùy theo loài. Sau khi vào đường tiêu hóa (chủ yếu ở ruột non), với tác dụng của men Lactase (lactase‐phlorizin hydrolase), đường đôi này sẽ được phân cắt thành 2 phân tử đường đơn, Glucose và Galactose, và được hấp thu vào máu. Đây là nguồn dưỡng chất, năng lượng quý giá trong cả vòng đời cá thể sống.

Bất dung nạp Lactose - kém dung nạp Lactose là gì?

Là tình trạng đường Lactose trong sữa không được tiêu hóa - hấp thu (Bất dung nạp), hay tiêu hóa - hấp thu không hết (kém dung nạp) trong đường ruột, gây ra những phiền hà - khó chịu, thậm chí rối loạn tiêu hóa cho cá thể uống sữa. Nguyên nhân là do hệ tiêu hóa cơ thể khiếm khuyết hay thiếu men Lactase, một loại men chuyên để tiêu hóa đường Lactose như đã đề cập bên trên.

Ở người, men Lactase được ruột non tiết ra rất sớm, từ khi còn là thai nhi, và sự bài tiết đạt mức tối ưu tại thời điểm sau sinh. Cùng với vòng đời, men này được ruột non bài tiết giảm dần và thường về mức tối thiểu sau 2 tuổi. Tuy nhiên, nếu trẻ được cai sữa mẹ hợp lý (sau 6 tháng tuổi) và được uống sữa động vật bổ sung thường xuyên, lượng men này vẫn đủ để phục vụ quá trinh tiêu hóa hiệu quả. Một số bệnh và tổn thương đường ruột do do viêm nhiễm vi trùng, virus, phẩu thuật… hay suy dinh dưỡng cũng làm giảm hoạt động bài tiết men Lactase.


Bao nhiêu người bị chứng kém dung nạp Lactose?

Ông tổ ngành y, Hippocrates, đã mô tả về chứng kém dung nạp Lactose từ khoảng năm 400 trước Công nguyên, tuy nhiên dấu hiệu lâm sàng và nguyên nhân của nó chỉ được y học hiện đại đồng thuận khoảng 50 năm trở lại đây.

Theo trang Genetics Home Reference thuộc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa kỳ, khoảng 65 - 70 % dân số thế giới có tình trạng thiếu men Lactase ở nhiều mức độ. Do yếu tố di truyền, chủng tộc, dinh dưỡng và khả năng chịu đựng của hệ tiêu hóa ở mỗi người mỗi khác, nên không phải ai trong số họ cũng có biểu hiện lâm sàng của kém dung nạp Lactose.

Chứng kém dung nạp Lactose có tỷ lệ cao (>50%) ở cộng đồng Nam Mỹ, Đông Á, Bắc - Tây Phi, đặc biệt ở một số quốc gia châu Á, tỷ lệ này >90%. Khu vực Bắc Âu - Bắc Mỹ và châu Úc, tỷ lệ kém dung nạp Lactose trong cộng đồng rất thấp, khoảng 5-17% tùy quốc gia. Trường hợp bất dung nạp Lactose bẩm sinh (hoàn toàn không tiêu hóa hấp thu được Lactose) rất hạn hữu, đến nay thế giới chỉ có khoảng 40 trường hợp được báo cáo.

Sự thiếu hụt lactase gây nên triệu chứng khó chịu ở đường tiêu hóa, diễn ra vài giờ sau sử dụng sữa hoặc sản phẩm từ sữa có chứa đường lactose. Ảnh minh họa - Nguồn Internet

Dấu hiệu - triệu chứng của tình trạng kém dung nạp Lacose như thể nào?

Để chẩn đoán xác định tình trạng kém dung nạp Lactose, cần làm các xét nghiệm chuyên sâu ở cơ sở y tế về Dinh dưỡng - Tiêu hóa - Nhi khoa…

Khi không được tiêu hóa - hấp thu trong ruột non, Lactose sẽ được đẩy xuống đại tràng (ruột già). Tại đây, chúng sẽ được hệ vi sinh đường ruột lên men, chuyển hóa thành các acide béo chuỗi ngắn và sinh hơi (khí gas). Ngoài ra, lượng Lactose thừa còn có tác dụng hút và giữ nước trong lòng đại - trực tràng, làm loãng và tăng thể tích phân, gây ra các triệu chứng lâm sàng khó chịu. Biểu hiện lâm sàng thường xuất hiện sau uống sữa động vật khoảng 30 phút - 2 giờ, bao gồm một hoặc nhiều các dấu hiệu sau:

- Đau bụng;
- Buồn nôn/nôn;
- Xình bụng/Đầy hơi/Sôi ruột/Trung tiện nhiều;
- Tiêu phân lỏng/tiêu chảy;
- Đau đầu, mệt mỏi, biếng ăn…

Tác hại của kém dung nạp Lactose ra sao?

Không như những trường hợp bất dung nạp Lactose bẩm sinh, tác hại của kém dung nạp Lactose không đáng kể, chỉ là một chút phiền hà, khó chịu đường ruột. Nặng hơn nữa cũng chỉ là vài lần tiêu phân loãng, tiêu chảy thoáng qua và tự động khỏi khi dừng uống sữa động vật. Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn của nó là làm cá thể nhạy cảm khó chịu và quyết định kiêng uống sữa. Thực trạng này đã tác động rất lớn đến dinh dưỡng - sức khỏe của họ.

Theo nhiều nghiên cứu ở Canada, Mỹ được đăng tải trên hệ thống thư viện Y khoa quốc gia Hoa kỳ vào tháng 6 năm 2017 cho biết, việc kiêng sữa ở những người kém dung nạp Lactose gây ra rất nhiều hệ lụy cho sức khỏe bao gồm suy dinh dưỡng, chậm phát triển thể chất, trí não ở trẻ và các vấn đề về sức đề kháng - sức khỏe xương khớp ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi. Vậy nên, không vì các khó chịu thoáng qua mà kiêng khem sữa và các sản phẩm từ sữa. Hãy đối mặt và giải quyết vấn đề kém dung nạp lactose hiệu quả, để có một sức khỏe tuối ưu.
 
Giải pháp nào cho tình trạng kém dung nạp Lactose?

Giải pháp tức thời:

- Đối với trường hợp vừa bị khó chịu, thậm chí rối loạn tiêu hóa sau uống sữa động vật, phải ngưng uống sữa vài ngày. Khẩu phần dinh dưỡng vẫn giữ như bình thường (không có sữa động vật), nhưng chọn thực phẩm được chế biến chín kỹ, dễ tiêu hóa... cho đến khi các triệu chứng hết hẳn và cơ thể khỏe mạnh bình thường.

- Lưu ý các dấu hiệu trở nặng do mất nước, nôn hay tiêu chảy nhiều lần... trường hợp này cần đến có sở y tế để được khám - tư vấn - can thiệp kịp thời - hiệu quả.

- Sau khi khỏe mạnh bình thường, áp dụng giải pháp lâu dài để tập dung nạp Lactose.

Giải pháp lâu dài:

- Tập uống sữa (giải mẫn cảm dung nạp Lactose) như sau:
• Uống lượng ít nhất mà không cảm thấy khó chịu mỗi lần uống.
• Uống nhiều lần trong ngày (8 - 10 lần) mỗi lần khoảng 20 - 30ml tùy cá thể. 
• Tăng dần lượng uống mỗi lần - mỗi ngày, đến khi đạt khoảng 300 - 600 ml sữa mỗi ngày tùy theo độ tuổi.
• Tuyệt đối không uống sữa lúc sáng sớm chưa ăn sáng, khi đói và tránh uống sữa quá lạnh.

- Kết hợp uống sữa trong bữa ăn, đặc biệt dùng sữa cùng với ngũ cốc và thực phẩm chứa chất xơ tiêu hóa, sẽ hỗ trợ rất tốt tình trạng kém dung nap Lactose.

- Kết hợp bổ sung sữa chua và các sản phẩm từ sữa như kem, bơ, phô mai...

- Bổ sung bộ đôi lợi khuẩn (men vi sinh) và chất xơ tiêu hóa trong khẩu phần hàng ngày.

- Xây dựng khẩu phần cho từng bữa ăn hợp lý - khoa học.

Tóm lại, kém dung nạp Lactose là tình trạng phổ biến trong cộng đồng, do cơ thể hệ tiêu hóa không bài tiết đủ lượng men tiêu hóa một loại đường trong sữa, gây ra chút khó chịu - phiền hà đường ruột nhưng không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu vì nó mà kiêng sữa thì có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất - trí não và sức khỏe. Giải pháp khắc phục tình trạng này tương đối đơn giản và dễ thực hành như nội dung bên trên.

Hãy vững tâm đối mặt, cố vượt qua một chút phiền hà mà giải quyết vấn đề nhỏ nhoi này. Đừng để món quà quý giá của tự nhiên vuột khỏi tầm tay, đánh mất đi cơ hội tối ưu hóa thể chất - trí não và tăng cường sức khỏe.

Nắng xua giá lạnh đông tàn
Gió mang ấm áp huy hoàng sắc xuân!

Tài liệu tham khảo:
1.    M. C. E. LOMER, G. C. PARKES, J. D. SANDERSON. Review article: lactose intolerance in clinical practice – myths and realities. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2036.2007.03557.x
2.    Overview - Lactose intolerance. https://www.nhs.uk/conditions/lactose-intolerance/
3.    Lactose intolerance. https://ghr.nlm.nih.gov/condition/lactose-intolerance#statistics
4.    Researchers find lactose intolerance related to low vitamin D levels. https://medicalxpress.com/news/2017-05-lactose-intolerance-vitamin-d.html
5.    Nutrition and Lactose Intolerance. https://www.myvmc.com/lifestyles/nutrition-and-lactose-intolerance/
6.    Living with lactose intolerance. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/living-with-lactose-intolerance
7.    Lactose Intolerance not only Genetic but Cultural. http://www.dairymoos.com/lactose-intolerance-not-only-genetic-but-culturalhttp://www.dairymoos.com/lactose-intolerance-not-only-genetic-but-cultural/
8.    7 Symptoms of Lactose Intolerance & Diet to Treat It. https://draxe.com/symptoms-of-lactose-intolerance/    

Mời xem thêm bài viết của BS Nguyễn Vũ Linh:




BS Nguyễn Vũ Linh
Đào tạo Truyền thông, Trung Tâm Dinh Dưỡng Vinamilk

Thông tin biên tập

Tác giả

Phòng nội dung AloBacsi
Ngày đăng: 11:15, 28/03/2019

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X