Hotline 24/7
08983-08983

Hơn 50% biến cố gãy xương xảy ra ở nhóm người chỉ ở mức thiếu xương

Không ít người chưa đạt ngưỡng T-score chẩn đoán loãng xương vẫn có thể gặp biến cố gãy xương. Theo TS.BS Huỳnh Văn Khoa - Bệnh viện Chợ Rẫy, thực tế này cho thấy những khoảng trống đáng kể từ tầm soát, chẩn đoán đến điều trị và quản lý loãng xương tại Việt Nam, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện hơn thay vì chỉ dựa vào một chỉ số hay một phương pháp đơn lẻ.

TS.BS Huỳnh Văn Khoa - Bệnh viện Chợ Rẫy phân tích những khoảng trống trong chẩn đoán, điều trị và quản lý loãng xương tại Việt Nam.

Không thể “độc tôn” T-score trong chẩn đoán loãng xương

TS.BS Huỳnh Văn Khoa cho biết, dù hiện nay có nhiều phương pháp hỗ trợ chẩn đoán loãng xương, tỷ lệ người bệnh được chẩn đoán và nhận điều trị chuyên khoa vẫn còn thấp. Ngay cả những trường hợp đã gãy đốt sống hoặc gãy xương, việc điều trị và quản lý loãng xương đúng nghĩa vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

Một trong những khoảng trống lớn hiện nay là chẩn đoán còn phụ thuộc nhiều vào chỉ số T-score. Trong khi đó, số lượng máy đo mật độ xương DXA còn thiếu, chủ yếu tập trung ở các bệnh viện tuyến trung ương và những cơ sở có điều kiện đầu tư tốt. Tại tuyến cơ sở, siêu âm gót chân vẫn là phương pháp được sử dụng khá phổ biến, khiến khả năng tiếp cận DXA của người bệnh còn hạn chế.

Không chỉ thiếu thiết bị, vấn đề chuẩn hóa giữa các máy DXA và giá trị tham chiếu cũng cần được quan tâm. TS.BS Huỳnh Văn Khoa cho biết, trên lâm sàng có những trường hợp người bệnh đo tại một nơi được kết luận loãng xương nhưng khi đo lại ở cơ sở khác lại cho kết quả không loãng xương, hoặc ngược lại.

Bản thân DXA cũng có những giới hạn. Phương pháp này chưa phản ánh đầy đủ chất lượng xương, collagen cũng như tính toàn vẹn của vi cấu trúc xương. Đặc biệt, ở người lớn tuổi, người có thoái hóa, bệnh thận mạn hoặc đái tháo đường, kết quả đo có thể cho mật độ xương tăng hoặc bình thường giả tạo.

Từ đó xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý được TS.BS Huỳnh Văn Khoa nhấn mạnh: trên 50% biến cố gãy xương xảy ra ở nhóm người bệnh chỉ ở mức thiếu xương. Điều này cho thấy nếu chỉ chờ đến khi T-score giảm đến ngưỡng loãng xương mới nhận diện nguy cơ, một bộ phận người bệnh có nguy cơ gãy xương có thể bị bỏ sót.

Các mô hình dự báo gãy xương như FRAX VN hay BONEcheck cũng chưa được bác sĩ sử dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng. Bên cạnh đó, những công cụ này vẫn có giới hạn, chẳng hạn một số yếu tố như hút thuốc lá hay sử dụng rượu bia mới được ghi nhận dưới dạng “có hay không”, chưa tính đầy đủ liều lượng và thời gian phơi nhiễm.

Một khoảng trống khác là loãng xương thứ phát dễ bị bỏ sót. Theo báo cáo, hơn 50% người được chẩn đoán loãng xương có thể có nguyên nhân thứ phát; nếu không phát hiện và kiểm soát nguyên nhân nền, hiệu quả điều trị có thể không như mong muốn.

Để cải thiện chẩn đoán, TS.BS Huỳnh Văn Khoa đề xuất nâng cao năng lực tuyến cơ sở, chuẩn hóa máy DXA, đào tạo chuyên sâu và tăng tầm soát nhóm nguy cơ. Đồng thời, có thể tích hợp TBS, các kỹ thuật cao như CT định lượng, HR-pQCT và marker chu chuyển xương. Theo mô hình được trình bày, marker xương có thể ghi nhận thay đổi từ khoảng 3 tháng, sớm hơn so với khoảng 2 năm của DXA.

Theo chuyên gia, trong tương lai không thể chỉ “độc tôn” T-score, mà cần phối hợp nhiều công cụ để đánh giá toàn diện hơn và can thiệp từ khi cấu trúc xương bắt đầu thay đổi.

Theo TS.BS Huỳnh Văn Khoa, chẩn đoán loãng xương không nên chỉ phụ thuộc vào T-score mà cần đánh giá toàn diện nguy cơ gãy xương và các nguyên nhân thứ phát.

Từ bỏ thuốc đến rào cản bảo hiểm tạo thêm khoảng trống điều trị

Khoảng trống không dừng lại ở chẩn đoán. Trong điều trị, TS.BS Huỳnh Văn Khoa chỉ ra một quan niệm vẫn thường gặp là người bệnh cho rằng uống canxi và vitamin D đồng nghĩa với điều trị loãng xương.

Trong khi đó, loãng xương thường tiến triển âm thầm, không gây đau nên người bệnh dễ chủ quan. Một số người cảm thấy uống thuốc hay không cũng không nhận thấy thay đổi rõ rệt nên bỏ điều trị, trong khi những trường hợp gặp tác dụng phụ cũng có thể tự ngưng thuốc. Ngay cả bác sĩ đôi khi cũng e ngại các nguy cơ như hoại tử xương hàm hoặc gãy xương không điển hình.

Tình trạng không tuân thủ điều trị, chưa cá nhân hóa phác đồ và không kiểm soát nguyên nhân loãng xương thứ phát vì vậy có thể khiến hiệu quả điều trị không đạt kỳ vọng.

Theo TS.BS Huỳnh Văn Khoa, điều trị cần được lựa chọn phù hợp với từng bệnh nhân và từng loại thuốc. Chẳng hạn, với bisphosphonate có thể cân nhắc chiến lược tạm ngưng thuốc trong một số trường hợp phù hợp, nhưng không áp dụng “drug holiday” đối với denosumab.

Ở người bệnh đã xảy ra gãy xương, mô hình liên kết chăm sóc sau gãy xương FLS được xem là một giải pháp quan trọng trong dự phòng gãy xương tiếp theo. Báo cáo ghi nhận tại khu vực phía Nam, Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Sài Gòn ITO là những đơn vị đã triển khai mô hình này. TS.BS Huỳnh Văn Khoa cho rằng cần tiếp tục nhân rộng FLS tại những tuyến có đủ khả năng thực hiện.

Với điều trị ngoại khoa, nguyên tắc cũng là cá nhân hóa, lựa chọn đúng bệnh nhân và phương pháp can thiệp phù hợp, từ bơm xi măng, nẹp khóa đến các kỹ thuật tăng cường tùy từng trường hợp.

Một “nút thắt” khác nằm ở chính sách bảo hiểm y tế. Theo TS.BS Huỳnh Văn Khoa, rào cản chi phí và chính sách chi trả thuốc loãng xương hiện còn tập trung chủ yếu ở các bệnh viện lớn, làm hạn chế khả năng tiếp cận điều trị tại tuyến cơ sở.

Vì vậy, để thu hẹp khoảng trống trong quản lý loãng xương, cần đồng thời nâng cao năng lực sàng lọc ở tuyến cơ sở, cá nhân hóa điều trị, nhân rộng mô hình liên kết, ứng dụng các công cụ công nghệ để quản lý người bệnh và từng bước mở rộng, tối ưu chính sách bảo hiểm y tế.

TS.BS Huỳnh Văn Khoa nhấn mạnh, những khoảng trống từ tầm soát, chẩn đoán đến điều trị và quản lý không thể được giải quyết bằng nỗ lực đơn lẻ của từng cá nhân. Đây phải là giải pháp đồng bộ của cả hệ thống, với vai trò của các chuyên khoa liên quan, chính sách nhà nước và công nghệ truyền thông nhằm giúp người bệnh loãng xương được phát hiện, điều trị và quản lý tốt hơn.

>>> Dự báo năm 2050: Tỷ lệ gãy xương vùng hông tăng vọt hơn 300% và thách thức cho y tế Việt Nam

>>> “Dự trữ sức khỏe” thấp, người cao tuổi dễ gặp biến cố khi nhập viện

>>> Dùng sai thuốc điều trị loãng xương ở bệnh nhân thận mạn có thể làm gia tăng nguy cơ gãy xương

>>> 5 ứng dụng AI tối ưu hóa chẩn đoán loãng xương và thoái hóa khớp “của người Việt, cho người Việt”

>>> Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ quản lý loãng xương thế giới năm 2026?

>>> Nguy cơ đột quỵ tăng 6 lần do bổ sung canxi sai cách và giải pháp 7 vi chất theo khuyến nghị 2026

>>> Bắt đầu bảo vệ xương khớp từ đĩa rau trong mỗi bữa ăn

>>> Gãy xương hông ở người cao tuổi: “Phép thử” của cả hệ thống chăm sóc

>>> Một lần gãy xương có thể khiến người cao tuổi suy giảm vận động, tăng nguy cơ tái gãy

Bài báo cáo “Khoảng trống trong chẩn đoán và điều trị loãng xương trong thực tế Việt Nam” được TS.BS Huỳnh Văn Khoa - Bệnh viện Chợ Rẫy chia sẻ tại Hội nghị Khoa học Thường niên lần thứ 20 của Hội Loãng xương TPHCM, với chủ đề “Loãng xương và Thoái hóa khớp trong kỷ nguyên già hóa dân số - Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng tại Việt Nam”. Sự kiện diễn ra ngày 8/8/2026 tại TP Pleiku, tỉnh Gia Lai, quy tụ gần 300 chuyên gia, bác sĩ và nhà khoa học trong nước, quốc tế.

Nội dung hội nghị tập trung cập nhật các tiến bộ trong dự báo nguy cơ, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh lý cơ xương khớp, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu “lão hóa khỏe mạnh” trong bối cảnh Việt Nam đang bước nhanh vào giai đoạn già hóa dân số.

Sự kiện cũng đánh dấu cột mốc 20 năm hoạt động của Hội Loãng xương TPHCM trong việc kết nối các tiến bộ y học với thực hành lâm sàng tại Việt Nam.

 

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh - Ảnh: Thanh Thùy - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 19:25, 08/08/2026Cập nhật: 19:32, 08/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X