“Dự trữ sức khỏe” thấp, người cao tuổi dễ gặp biến cố khi nhập viện
Ở người cao tuổi, cùng mắc một bệnh cấp nhưng khả năng chống chịu, xuất hiện biến chứng và hồi phục sau điều trị có thể rất khác nhau. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí - Chủ tịch Hội Lão khoa TPHCM, đánh giá năng lực nội tại thông qua mô hình IC-CFCN có thể giúp lượng hóa “dự trữ sức khỏe”, từ đó phân tầng nguy cơ và cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh.
Mô hình IC-CFCN: "Thước đo" dự trữ sức khỏe và dự báo nguy cơ biến cố
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí, tạo hóa ban tặng cho mỗi người một "tài khoản sức khỏe" đạt đỉnh ở tuổi 20 và giảm dần theo thời gian. Tốc độ suy giảm này phụ thuộc vào yếu tố di truyền, môi trường sống, lối sống và tình trạng bệnh lý. Đến mốc 60 tuổi, tài khoản này chính là "dự trữ sức khỏe" - nguồn lực then chốt giúp cơ thể chống chịu bệnh tật và phục hồi sau các đợt bệnh cấp tính.
Phân tích y văn thế giới cho thấy, nếu người cao tuổi không mắc yếu tố nguy cơ nào thì xác suất biến cố bằng 1. Tuy nhiên, nếu mắc 1 yếu tố (như suy yếu), nguy cơ biến cố tăng 1,5 lần; mắc 2 yếu tố tăng 2,25 lần; và nếu đồng thời mắc cả 4 nhóm vấn đề (đa bệnh, suy yếu, giảm nhận thức, suy dinh dưỡng), nguy cơ gặp biến cố trong thời gian nhập viện sẽ tăng gấp 5 lần.
Từ thực tiễn đó, mô hình IC-CFCN (IC: Intrinsic Capacity - Năng lực nội tại) ra đời nhằm tích hợp 4 yếu tố trên và đơn giản hóa các tiêu chí đánh giá để tính khả thi cao nhất trên lâm sàng:
C (Chronic - Đa bệnh): Phân loại rõ ràng từ không có bệnh (0 điểm), 1-2 bệnh (nhẹ), 3-4 bệnh (trung bình) đến trên 5 bệnh (nặng - 3 điểm).
F (Frailty - Suy yếu): Đơn giản hóa qua bảng đánh giá chức năng sinh hoạt hàng ngày ADL/IADL thay cho các thang đo phức tạp.
C (Cognition - Nhận thức): Sử dụng bảng hỏi ngắn AMT kiểm tra khả năng định hướng thời gian, nơi chốn.
N (Nutrition - Dinh dưỡng): Đánh giá nhanh qua bảng hỏi tầm soát lâm sàng.
Mô hình đã được chứng minh giá trị qua nghiên cứu đa trung tâm trên 1.000 bệnh nhân tại các bệnh viện lớn: Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Đồng Nai, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Cần Thơ, Bệnh viện An Giang và Bệnh viện Thống Nhất. Kết quả ghi nhận đường cong ROC đạt trên 0,8 - khẳng định ý nghĩa thống kê vượt trội: Bệnh nhân có điểm IC-CFCN càng cao đồng nghĩa với dự trữ sức khỏe càng thấp, tỷ lệ gặp các biến cố nội viện (như suy tim, ngưng tim, viêm phổi...) càng gia tăng rõ rệt.

Cá thể hóa điều trị và 7 giá trị đột phá trong thực hành y khoa
PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí cho biết, dựa vào việc phân định dự trữ sức khỏe qua mô hình IC-CFCN, thầy thuốc có thể tiên lượng và đưa ra chiến lược xử trí cá thể hóa phù hợp cho từng bệnh nhân:
Dự trữ sức khỏe cao: Bệnh nhân có sức chống chịu tốt, khả năng hồi phục nhanh và toàn diện. Bác sĩ có thể tự tin áp dụng phác đồ chuẩn theo các hướng dẫn điều trị.
Dự trữ sức khỏe trung bình: Khả năng phục hồi khó dự đoán hơn. Cần kết hợp áp dụng khuyến cáo chuẩn với việc theo dõi sát sao, can thiệp sớm các hội chứng lão khoa.
Dự trữ sức khỏe thấp: Khả năng phục hồi chậm, nguy cơ xuất hiện biến chứng cao và dễ mất đi tính độc lập sau mỗi đợt bệnh. Bác sĩ cần cá thể hóa toàn diện, ưu tiên bảo tồn chức năng và chất lượng sống cho người bệnh.

Trong quản lý lâm sàng thực tế, PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí lưu ý một số giải pháp trọng tâm cho từng nhóm vấn đề:
Quản lý đa bệnh: Thống kê chỉ ra trên 80% người cao tuổi mắc đồng thời hội chứng Tim - Thận - Chuyển hóa. Việc chủ động ứng dụng nhóm thuốc SGLT2i giúp cắt đứt vòng xoắn bệnh lý này. Đồng thời, cần theo dõi chặt chẽ chức năng gan, thận, đường huyết và rà soát tránh tương tác thuốc.
Xử trí suy yếu: Khuyến khích bệnh nhân vận động sớm và đặc biệt lưu ý bổ sung đủ đạm (protein) bên cạnh cung cấp năng lượng.
Nhận thức và sảng: Nhận diện sớm tình trạng sảng nội viện (tri giác biến đổi đột ngột từ trạng thái A sang B, kích động hoặc trầm cảm). Ưu tiên các biện pháp phi tiền dược như cho bệnh nhân đeo kính, dùng máy trợ thính, đeo đồng hồ định hướng thời gian, kết hợp dùng thuốc hỗ trợ nhận thức khi có chỉ định.
Dinh dưỡng: Chủ động tầm soát suy dinh dưỡng, tránh bỏ sót nhóm bệnh nhân nhìn bên ngoài mập mạp nhưng thực chất bị teo cơ (sarcopenia), dẫn đến suy giảm miễn dịch.


Chuyên gia cho rằng, mô hình IC-CFCN mang lại 7 điểm mới cốt lõi:
Thứ nhất, lượng hóa khái niệm "dự trữ sức khỏe" vốn mơ hồ.
Thứ hai, thay đổi tư duy từ chỉ tập trung chữa bệnh cấp sang đánh giá toàn diện thể trạng.
Thứ ba, tích hợp đa yếu tố then chốt.
Thứ tư, phân tầng nguy cơ chính xác.
Thứ năm, hỗ trợ cá thể hóa điều trị.
Thứ sáu, dễ dàng áp dụng trong thực hành lâm sàng hàng ngày.
Cuối cùng, thuận tiện để số hóa, tích hợp trực tiếp vào hệ thống bệnh án điện tử.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

