Hotline 24/7
08983-08983

Nguy cơ đột quỵ tăng 6 lần do bổ sung canxi sai cách và giải pháp 7 vi chất theo khuyến nghị 2026

Thiếu canxi, vitamin D là vấn đề đáng lo, nhưng bổ sung quá mức không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích như mong đợi. Tại Hội nghị của Hội Loãng xương TPHCM, PGS.TS.BS Lê Bạch Mai chỉ ra những “nghịch lý” khi bổ sung vi chất và cập nhật 7 dưỡng chất quan trọng giúp bảo vệ hệ cơ xương khớp theo khuyến nghị mới năm 2026.

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai - Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam cập nhật vai trò của dinh dưỡng và vi chất trong phòng ngừa, hỗ trợ điều trị loãng xương và thoái hóa khớp.

Bổ sung vitamin D và canxi liều cao kéo dài tăng nguy cơ đau tim, đột quỵ gấp 6 lần

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai - Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam dẫn chứng số liệu nghiên cứu công bố năm 2023 cho thấy, một thực tế đáng quan ngại: tỷ lệ loãng xương ở phụ nữ sau mãn kinh tại Việt Nam đã lên tới 44%. Đối với nam giới trên 50 tuổi, dù tỷ lệ loãng xương thấp hơn nhưng có đến hơn 50% bị giảm mật độ xương.

Đáng lo ngại hơn, Tổ chức Y tế Thế giới dự báo chỉ trong vòng 25 năm tới, khu vực châu Á - trong đó có Việt Nam sẽ chiếm đến 50% số ca gãy xương do loãng xương trên toàn cầu. Trước làn sóng già hóa dân số, dinh dưỡng hợp lý chính là giải pháp nền tảng khi cung cấp nguyên liệu tạo xương, hỗ trợ tái tạo sụn khớp, giảm viêm và kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Tuy nhiên, việc bổ sung vi chất hiện nay vẫn tồn tại nhiều sai lầm mang tính "nghịch lý". Điển hình là nghịch lý vitamin D: việc nạp quá nhiều hoạt chất này có thể đẩy nhanh quá trình tích tụ canxi, gây rối loạn và vôi hóa động mạch nếu cơ thể thiếu hụt vitamin K2. Do đó, giới chuyên môn khuyến nghị chỉ nên duy trì nồng độ vitamin D trong máu khoảng 30 ng/ml. Việc lạm dụng các liều bổ sung cực cao ngắt quãng (như 100.000 hay 200.000 đơn vị) không những không mang lại lợi ích mà còn làm gia tăng nguy cơ té ngã và gãy xương.

Thay vào đó, việc tắm nắng đúng cách từ 5-10 phút hằng ngày là nguồn tổng hợp vitamin D tự nhiên tối ưu.

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai  chỉ ra, nguyên tắc tắm nắng chuẩn y khoa là đứng dưới nắng khi bóng của cơ thể ngắn hơn chiều cao thật - thời điểm cường độ tia UVB đủ mạnh để kích hoạt quá trình tổng hợp.

Ngoài ra, nghịch lý canxi cũng chỉ ra rằng, việc bổ sung vitamin D và canxi liều cao kéo dài giúp giảm tỷ lệ gãy xương 3 lần, nhưng biến cố tim mạch như đau tim, đột quỵ lại tăng tới 6 lần. Để phòng tránh nguy cơ này, các hiệp hội khuyến cáo cần ưu tiên bổ sung canxi hữu cơ hoặc canxi trực tiếp từ thực phẩm tự nhiên.

Theo PGS.TS.BS Lê Thị Bạch Mai, vitamin D, canxi, protein, vitamin K2, magiê, kẽm và Omega-3 là 7 dưỡng chất cần được quan tâm đối với sức khỏe xương khớp.

7 dưỡng chất thiết yếu theo Khuyến nghị mới nhất năm 2026

Theo PGS.TS.BS Lê Bạch Mai, dựa trên nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị được Bộ Y tế và Viện Dinh dưỡng phê duyệt vào năm 2026, chế độ ăn hằng ngày của người Việt cần được tái cấu trúc xoay quanh 7 hoạt chất "vàng" nhằm bảo vệ tối đa hệ cơ xương khớp.

Trước hết là vitamin D với nhu cầu khuyến nghị năm 2026 là 600 IU mỗi ngày, trong khi canxi cần khoảng 800 mg/ngày ở người trưởng thành và 1.000-1.200 mg/ngày ở phụ nữ mang thai, cho con bú. Tuy nhiên, khẩu phần người Việt hiện chỉ cung cấp khoảng 450 mg canxi/ngày, tương đương một nửa nhu cầu, với tỷ số canxi/phospho cũng thấp hơn khuyến nghị.

Đáng chú ý, nghiên cứu được PGS.TS.BS Lê Bạch Mai dẫn lại cho thấy, sau 5 năm bổ sung 1.000 mg canxi nguyên tố phối hợp vitamin D, mật độ xương chỉ cải thiện 1,6% ở cổ xương đùi và 1,8% ở cột sống, cho thấy dinh dưỡng quan trọng nhưng không thể thay thế điều trị đặc hiệu ở người bệnh loãng xương.

Yếu tố thứ ba có sự thay đổi quan điểm lớn nhất trong 5 năm qua là protein (đạm). Không chỉ cấu trúc cơ, protein còn cấu thành nên khuôn xương. Tuy nhiên, khuyến nghị năm 2026 đã giảm lượng đạm cần thiết cho người trưởng thành xuống còn 0,93 g/kg thể trọng/ngày thay vì mức 1g trước đây.

Chuyên gia khuyên dùng protein chất lượng cao có đủ 9 axit amin thiết yếu, chú trọng leucine để kích hoạt tổng hợp cơ và methionine - vốn là axit amin hạn chế nhất trong khẩu phần ăn của người Việt. Việc duy trì chế độ ăn quá giàu đạm (liên tục trên 2 g/kg thể trọng/ngày) sẽ phản tác dụng, gây hại cho hệ tim mạch và cơ xương khớp.

PGS.TS.BS Lê Thị Bạch Mai nhấn mạnh, bổ sung vi chất cần đúng nhu cầu, đúng liều; không phải cứ tăng canxi hay vitamin D là sẽ mang lại lợi ích tốt hơn cho xương.

Bên cạnh bộ ba chủ lực trên, 4 dưỡng chất còn lại đóng vai trò hỗ trợ đắc lực:

Vitamin K2 giúp định hướng canxi vào xương và dọn dẹp canxi khỏi thành mạch thông qua hoạt hóa osteocalcin và MGP. Liều dùng thử nghiệm lâm sàng tối ưu được đề xuất là 100-150 mcg/ngày.

Magiê giúp cân bằng canxi-phospho và cải thiện rõ rệt tình trạng chuột rút dù đã bổ sung đủ canxi và D. Nhu cầu hằng ngày cần đạt 300-350 mg.

Kẽm đóng vai trò kích thích tạo xương, giảm hủy xương và tổng hợp collagen sụn khớp. Dù nhu cầu chỉ 8-10 mg/ngày nhưng có tới 63,5% phụ nữ mang thai tại Việt Nam đang bị thiếu kẽm.

Omega-3 (giàu EPA và DHA) giúp kiểm soát huyết áp, giảm phản ứng viêm khớp và đẩy lùi stress oxy hóa.

Ăn đúng, tập đủ, ngủ đủ để chủ động vận động đến cuối đời

Một điểm nhấn được PGS.TS.BS Lê Bạch Mai nhấn mạnh là cần thay đổi cách tiếp cận trong điều trị: không chỉ kê đơn thuốc khi bệnh đã xuất hiện biến chứng, mà còn phải chú trọng “kê đơn dinh dưỡng” ngay từ phòng khám. Việc hướng dẫn người dân lựa chọn thực phẩm giàu canxi như cá nhỏ ăn cả xương, tôm nhỏ ăn cả vỏ, tăng rau xanh trong khẩu phần là những giải pháp gần gũi, dễ thực hiện và có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe xương khớp.

Chuyên gia chia sẻ, để có một quá trình lão hóa lành mạnh và giữ vững sự chủ động trong vận động đến cuối đời, mỗi cá nhân cần ghi nhớ ba nguyên tắc vàng không thể tách rời: "ăn đúng" theo khoa học dinh dưỡng, "tập đủ" để duy trì khối cơ lực, và "ngủ đủ" để cơ thể phục hồi. Sự kết hợp toàn diện giữa y khoa lâm sàng và dinh dưỡng chủ động chính là chìa khóa mở ra một tương lai khỏe mạnh, vững bước cho cộng đồng người cao tuổi Việt Nam.

>>> Dự báo năm 2050: Tỷ lệ gãy xương vùng hông tăng vọt hơn 300% và thách thức cho y tế Việt Nam

>>> “Dự trữ sức khỏe” thấp, người cao tuổi dễ gặp biến cố khi nhập viện

>>> Dùng sai thuốc điều trị loãng xương ở bệnh nhân thận mạn có thể làm gia tăng nguy cơ gãy xương

>>> 5 ứng dụng AI tối ưu hóa chẩn đoán loãng xương và thoái hóa khớp “của người Việt, cho người Việt”

>>> Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ quản lý loãng xương thế giới năm 2026?

Bài báo cáo “Cập nhật về dinh dưỡng vi chất với loãng xương và thoái khoa khớp tại Việt Nam” được PGS.TS.BS Lê Bạch Mai - Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam chia sẻ tại Hội nghị Khoa học Thường niên lần thứ 20 của Hội Loãng xương TPHCM, với chủ đề “Loãng xương và Thoái hóa khớp trong kỷ nguyên già hóa dân số - Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng tại Việt Nam”. Sự kiện diễn ra ngày 8/8/2026 tại TP Pleiku, tỉnh Gia Lai, quy tụ gần 300 chuyên gia, bác sĩ và nhà khoa học trong nước, quốc tế.

Nội dung hội nghị tập trung cập nhật các tiến bộ trong dự báo nguy cơ, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh lý cơ xương khớp, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu “lão hóa khỏe mạnh” trong bối cảnh Việt Nam đang bước nhanh vào giai đoạn già hóa dân số.

Sự kiện cũng đánh dấu cột mốc 20 năm hoạt động của Hội Loãng xương TPHCM trong việc kết nối các tiến bộ y học với thực hành lâm sàng tại Việt Nam.

 

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh - Ảnh: Thanh Thùy - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 17:00, 08/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X