Gãy xương hông ở người cao tuổi: “Phép thử” của cả hệ thống chăm sóc
Tại Hội nghị Khoa học Thường niên lần thứ 20 của Hội Loãng xương TPHCM, PGS.TS.BS Võ Thành Toàn - Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất nhấn mạnh, gãy xương hông ở người cao tuổi không chỉ là một tổn thương xương cần phẫu thuật, mà là “phép thử” đối với toàn bộ hệ thống chăm sóc y tế. Chỉ phẫu thuật tốt thôi chưa đủ, kết cục của người bệnh mới là điều quan trọng.
WHO: Hiệu quả điều trị không còn được đo bằng hình ảnh sau mổ
PGS.TS.BS Võ Thành Toàn cho biết, gãy xương hông ở người cao tuổi là một biến cố có thể làm thay đổi hoàn toàn khả năng tự lập của người bệnh. Theo các số liệu được trình bày, tỷ lệ tử vong trong năm đầu sau gãy xương hông ở nhóm nguy cơ cao vào khoảng 20-30%, dù có hay không có can thiệp phẫu thuật. Khoảng 50% người bệnh không thể trở lại mức độ vận động như trước chấn thương. Không ít trường hợp sau xuất viện bị suy giảm vận động, teo cơ rồi quay trở lại bệnh viện vài tháng sau vì các biến chứng như viêm phổi.
PGS.TS.BS Võ Thành Toàn nhấn mạnh, ở người cao tuổi, gãy xương hông không đơn thuần là bệnh của xương. Suy yếu, mất cơ, loãng xương, đa bệnh lý và đa thuốc có thể tạo thành một vòng xoắn suy giảm. Trong nhiều trường hợp, biến chứng nội khoa mới là yếu tố quyết định kết cục nhiều hơn bản thân kỹ thuật phẫu thuật.
Do đó, quan niệm chỉ nhìn phim X-quang sau mổ để đánh giá thành công đã không còn phù hợp. Một ca thay khớp được thực hiện tốt về mặt kỹ thuật nhưng người bệnh sau đó mất khả năng vận động, tái nhập viện, gãy xương lần nữa hoặc tử vong vẫn không thể được xem là một kết quả điều trị tối ưu.
Theo mô hình của WHO được PGS.TS.BS Võ Thành Toàn trình bày, chăm sóc người bệnh cần đi theo một chuỗi liên tục gồm sàng lọc nguy cơ té ngã và dự trữ sinh học; đánh giá lão khoa toàn diện về nội khoa, nhận thức và yếu tố xã hội; xây dựng kế hoạch chăm sóc cá thể hóa về dinh dưỡng, vận động, kiểm soát đau; phẫu thuật và phục hồi chức năng sớm; cuối cùng là theo dõi dài hạn, điều trị loãng xương và phòng ngừa té ngã.
Trong đó, hai chỉ số quan trọng phản ánh hiệu suất của hệ thống y tế là tỷ lệ người bệnh gãy xương hông được phẫu thuật trong vòng 48 giờ và tỷ lệ người bệnh được điều trị loãng xương.
WHO khuyến cáo phẫu thuật sớm trong khoảng 24-48 giờ nhằm hạn chế thời gian bất động. Theo số liệu được báo cáo, chờ phẫu thuật từ 2 ngày trở lên làm nguy cơ biến chứng tăng khoảng 3,16 lần. Khoảng 75% bệnh nhân gãy xương hông có thể gặp ít nhất một biến chứng sau phẫu thuật, từ viêm phổi, nhiễm trùng tiết niệu đến các vấn đề tim mạch hoặc nội khoa khác.
Bên cạnh phẫu thuật sớm, vận động sớm cũng được xem là một mắt xích sống còn. Người bệnh được khuyến cáo bắt đầu đứng, ngồi trong 24 giờ đầu khi điều kiện cho phép; từ 1-6 tuần tập sức cơ lõi và thăng bằng; về lâu dài tiếp tục chương trình phòng ngừa té ngã.

Bệnh viện Thống Nhất xây chuỗi chăm sóc từ cấp cứu đến sau xuất viện
Theo PGS.TS.BS Võ Thành Toàn, đặc điểm nổi bật của người bệnh tại Bệnh viện Thống Nhất là tuổi cao và có nhiều bệnh đồng mắc. Ở nhóm từ 70 tuổi trở lên, một người bệnh có thể đồng thời mắc trung bình khoảng 4,4 bệnh, thường gặp như tim mạch, đái tháo đường, COPD, suy thận; đồng thời có nguy cơ mê sảng sau mổ cao.
Vì vậy, bệnh viện triển khai quy trình chăm sóc bắt đầu ngay từ khoa Cấp cứu. Người bệnh được nhận diện nhanh, chụp X-quang, giảm đau và thực hiện các xét nghiệm cơ bản, sau đó bước vào giai đoạn đánh giá toàn diện với sự phối hợp giữa chấn thương chỉnh hình và các chuyên khoa nội khoa, gây mê hồi sức, dinh dưỡng, phục hồi chức năng.
Mục tiêu là tối ưu tình trạng người bệnh để có thể phẫu thuật trong vòng dưới 48 giờ, thay vì trì hoãn kéo dài vì các bệnh nền. Song song đó, vấn đề dinh dưỡng được đánh giá trước, trong và sau phẫu thuật. PGS.TS.BS Võ Thành Toàn lưu ý việc nhịn ăn quá lâu có thể làm tăng dị hóa, hạ đường huyết, mất nước và ảnh hưởng miễn dịch ở người cao tuổi. Đây cũng là lý do các chương trình phục hồi tăng cường sau phẫu thuật như ERAS ngày càng được mở rộng sang nhiều chuyên ngành ngoại khoa.
Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được kiểm soát đau, dự phòng huyết khối, theo dõi dịch - điện giải, thiếu máu và triển khai phục hồi chức năng sớm nhưng phải bảo đảm an toàn, đặc biệt phòng nguy cơ té ngã trở lại.


Bệnh viện Thống Nhất hiện cũng triển khai mô hình FLS để quản lý người bệnh sau gãy xương, với các mốc theo dõi 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và lâu hơn. Theo PGS.TS.BS Võ Thành Toàn, bệnh viện đang hướng đến tích hợp sâu hơn công nghệ thông tin, xây dựng ứng dụng hỗ trợ người bệnh tự theo dõi, nhắc lịch và quản lý quá trình điều trị lâu dài.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những “điểm nghẽn” như hạn chế phòng mổ, hội chẩn nội khoa có thể chậm và thiếu cơ sở dữ liệu theo dõi dài hạn. Giải pháp được đặt ra là chuẩn hóa quy trình toàn bệnh viện, xác định rõ trách nhiệm điều phối và xây dựng hệ thống KPI cho chăm sóc gãy xương hông, thay vì coi đây là nhiệm vụ riêng của khoa Chấn thương chỉnh hình.
PGS.TS.BS Võ Thành Toàn nhấn mạnh ba thông điệp qua bài báo cáo: gãy xương hông là phép thử của hệ thống chăm sóc người cao tuổi; phẫu thuật tốt thôi chưa đủ, kết cục của người bệnh mới là điều quan trọng; và một hệ thống chăm sóc phù hợp có thể góp phần giảm tử vong, đồng thời giúp người bệnh lấy lại chất lượng sống.
>>> Dự báo năm 2050: Tỷ lệ gãy xương vùng hông tăng vọt hơn 300% và thách thức cho y tế Việt Nam
>>> “Dự trữ sức khỏe” thấp, người cao tuổi dễ gặp biến cố khi nhập viện
>>> Dùng sai thuốc điều trị loãng xương ở bệnh nhân thận mạn có thể làm gia tăng nguy cơ gãy xương
>>> 5 ứng dụng AI tối ưu hóa chẩn đoán loãng xương và thoái hóa khớp “của người Việt, cho người Việt”
>>> Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ quản lý loãng xương thế giới năm 2026?
>>> Nguy cơ đột quỵ tăng 6 lần do bổ sung canxi sai cách và giải pháp 7 vi chất theo khuyến nghị 2026
>>> Bắt đầu bảo vệ xương khớp từ đĩa rau trong mỗi bữa ăn
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

