Một lần gãy xương có thể khiến người cao tuổi suy giảm vận động, tăng nguy cơ tái gãy
Ở người cao tuổi, một lần gãy xương có thể trở thành “điểm bùng phát” kéo theo suy giảm vận động, mất khả năng tự chăm sóc, tái gãy và thậm chí tử vong. Theo BS.CK2 Hoàng Quốc Nam, cần chuyển từ tư duy chỉ điều trị xương sang quản lý toàn diện người bệnh, phân tầng nguy cơ sớm và tiếp tục theo dõi sau gãy xương.
Gãy xương lần đầu có thể mở đầu cho vòng xoắn suy giảm ở người cao tuổi
Theo BS.CK2 Hoàng Quốc Nam - phụ trách Khoa Nội Cơ xương khớp, Bệnh viện Thống Nhất, già hóa dân số kéo theo nhiều thách thức trong điều trị loãng xương, bởi người cao tuổi thường mắc đồng thời 2-3 bệnh, sử dụng nhiều thuốc, kèm suy giảm chức năng, dinh dưỡng, teo cơ và nguy cơ té ngã. Đáng lưu ý, ở người trên 80 tuổi bị gãy xương, nguy cơ mất khả năng thực hiện các hoạt động sống cơ bản tăng gấp 7 lần; sau gãy xương, có đến 33% người bệnh không thể hồi phục, 10,63% tái gãy và 22% tử vong trong năm đầu.
“Gãy xương lần đầu” vì vậy cần được xem là một dấu mốc đặc biệt quan trọng. Nguy cơ tái gãy tăng cao nhất trong 1-2 năm đầu và vẫn tiếp tục kéo dài sau đó. Những lần gãy tiếp theo có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, làm gia tăng thêm nguy cơ suy giảm chức năng và các biến cố bất lợi.
Bên cạnh sự mất cân bằng giữa quá trình tạo xương và hủy xương do lão hóa, người cao tuổi còn chịu ảnh hưởng của nhiều bệnh lý và yếu tố đi kèm. Báo cáo dẫn chứng, người cao tuổi mắc đái tháo đường có nguy cơ gãy xương hông tăng khoảng 34%. Các bệnh đường tiêu hóa có thể làm giảm hấp thu canxi, vitamin D; trong khi teo cơ làm tăng nguy cơ té ngã. Suy giảm khối cơ vùng hông cũng được xem là một yếu tố độc lập, có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ gãy xương hông.
BS.CK2 Hoàng Quốc Nam đặc biệt lưu ý nguy cơ từ việc sử dụng corticoid kéo dài ở người cao tuổi. Theo số liệu được trình bày, giảm 1 mg corticoid mỗi ngày có thể giảm khoảng 3% nguy cơ tổn thương cơ quan trong tương lai, trong khi dùng trên 5 mg/ngày kéo dài 2 năm có thể làm tăng gấp 3 lần nguy cơ tử vong. Vì vậy, việc đánh giá loãng xương không nên chỉ dựa vào T-score mà cần phân tầng nguy cơ toàn diện, xem xét thêm nguy cơ gãy xương trong 10 năm, tiền sử gãy xương, đặc biệt trong 2 năm gần đây và việc sử dụng corticoid.
Song song đó là đánh giá lão khoa toàn diện, bao gồm bệnh đồng mắc, thuốc đang sử dụng, tình trạng dinh dưỡng, khả năng vận động, sức khỏe tâm thần và môi trường sống. Theo BS Hoàng Quốc Nam, xu hướng hiện nay là chuyển trọng tâm từ “điều trị xương” sang “điều trị người bệnh”, từ đó cá thể hóa chiến lược can thiệp.

Điều trị không dừng lại sau phẫu thuật, cần quản lý liên tục để phòng tái gãy
BS.CK2 Hoàng Quốc Nam cho biết, với người bệnh nguy cơ rất cao, xu hướng hiện nay là ưu tiên thuốc tăng tạo xương trong 1-2 năm đầu, sau đó chuyển sang thuốc chống hủy xương. Tuy nhiên, chi phí thuốc tăng tạo xương còn là rào cản tại Việt Nam. Denosumab được BS.CK2 Hoàng Quốc Nam đề cập như một lựa chọn có thể cân nhắc ở người cao tuổi, song khả năng tiếp cận vẫn hạn chế do chi phí và chưa được bảo hiểm chi trả.
Tuân thủ điều trị cũng là yếu tố quan trọng. Bên cạnh mật độ xương vốn cần 1-2 năm mới thấy rõ thay đổi, các dấu ấn chu chuyển xương như beta-CrossLaps (CTX) có thể giúp đánh giá đáp ứng sớm hơn sau khoảng 3-6 tháng điều trị.
Ở người cao tuổi đã gãy xương, cần phối hợp nội - ngoại khoa ngay từ giai đoạn cấp tính và rút ngắn thời gian đến phẫu thuật. Báo cáo dẫn khuyến cáo WHO năm 2025 về mục tiêu can thiệp trong vòng 48 giờ, dù đây vẫn là thách thức tại Việt Nam do hạn chế cơ sở vật chất và phối hợp liên chuyên khoa.
BS Hoàng Quốc Nam lưu ý, điều trị không nên dừng lại sau phẫu thuật và xuất viện. Nếu loãng xương nền không được tiếp tục quản lý, một “khoảng trống” điều trị sẽ xuất hiện, làm tăng nguy cơ tái gãy. Vì vậy, các mô hình chỉnh hình - lão khoa đang được chú trọng, với sự phối hợp của bác sĩ chỉnh hình, bác sĩ lão khoa, điều dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng và các chuyên khoa liên quan nhằm rút ngắn thời gian nằm viện, giảm tử vong.


Sau xuất viện, Fracture Liaison Service (FLS) - mô hình quản lý người bệnh sau gãy xương tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Theo số liệu BS Hoàng Quốc Nam trình bày, khi chưa áp dụng mô hình quản lý, tỷ lệ gãy xương tiếp theo có thể lên tới 34,8%, trong khi chỉ khoảng 8% bệnh nhân bắt đầu dùng thuốc. Khi triển khai FLS, tỷ lệ tuân thủ điều trị có thể tăng lên 75% và tỷ lệ tái gãy giảm còn khoảng 19%.
Bên cạnh điều trị thuốc, phục hồi vận động và phòng té ngã cũng cần được chú trọng. Một số mô hình mới ứng dụng thực tế ảo nhằm giảm nỗi sợ té ngã, cải thiện phản xạ và giúp người cao tuổi tự tin vận động trở lại.
BS.CK2 Hoàng Quốc Nam nhấn mạnh ba điểm then chốt: can thiệp sớm ngay từ lần gãy xương đầu tiên; phân tầng nguy cơ kết hợp đánh giá lão khoa toàn diện; và duy trì quản lý sau gãy xương bằng mô hình đa chuyên khoa, đặc biệt là FLS. Mục tiêu không chỉ là cải thiện mật độ xương mà quan trọng hơn là phòng tái gãy, duy trì khả năng vận động và chất lượng sống cho người cao tuổi.

>>> Dự báo năm 2050: Tỷ lệ gãy xương vùng hông tăng vọt hơn 300% và thách thức cho y tế Việt Nam
>>> “Dự trữ sức khỏe” thấp, người cao tuổi dễ gặp biến cố khi nhập viện
>>> Dùng sai thuốc điều trị loãng xương ở bệnh nhân thận mạn có thể làm gia tăng nguy cơ gãy xương
>>> 5 ứng dụng AI tối ưu hóa chẩn đoán loãng xương và thoái hóa khớp “của người Việt, cho người Việt”
>>> Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ quản lý loãng xương thế giới năm 2026?
>>> Nguy cơ đột quỵ tăng 6 lần do bổ sung canxi sai cách và giải pháp 7 vi chất theo khuyến nghị 2026
>>> Bắt đầu bảo vệ xương khớp từ đĩa rau trong mỗi bữa ăn
>>> Gãy xương hông ở người cao tuổi: “Phép thử” của cả hệ thống chăm sóc
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

