Cú sốc thai trứng và nỗi ám ảnh ung thư: Sự thật nào mẹ bầu cần biết?

1. Những dấu hiệu nào có thể gợi ý thai trứng?

Thưa BS, trong thực tế có không ít phụ nữ chỉ phát hiện thai trứng khi đi khám thai hoặc khi cơ thể xuất hiện những biểu hiện bất thường. Vậy những dấu hiệu nào có thể gợi ý thai trứng, để người phụ nữ nhận biết sớm và đi khám kịp thời ạ?

BS.CK2 Hoàng Thị Thu Huyền - Phó Trưởng khoa Phụ Ngoại - Ung bướu, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Thai trứng là một bệnh lý cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Vì vậy, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có tình trạng trễ kinh, thử que dương tính kèm các dấu hiệu bất thường dưới đây nên đi khám sớm để được siêu âm và chẩn đoán kịp thời.

Dấu hiệu thường gặp nhất là ra huyết âm đạo bất thường, chiếm khoảng 75 - 90% trường hợp. Tình trạng này thường xuất hiện ở tuổi thai từ 6 - 12 tuần, với đặc điểm ra huyết màu nâu, đỏ sậm hoặc rỉ rả với lượng ít. Một số trường hợp có thể nhận thấy các túi dịch nhỏ giống như trứng thoát ra cùng máu âm đạo, đây cũng là dấu hiệu có thể gợi ý thai trứng.

Triệu chứng thường gặp tiếp theo là nghén nặng. Thai phụ mắc thai trứng thường nghén nhiều hơn so với người mang thai bình thường, với các biểu hiện như nôn nhiều, nôn liên tục, mệt mỏi, chán ăn và sụt cân. Tình trạng này liên quan đến nồng độ beta hCG tăng cao do thai trứng tiết ra.

Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng chướng bụng hoặc bụng to nhanh do khối thai trứng phát triển quá mức. Với những phụ nữ đã từng mang thai lần thứ hai hoặc thứ ba, họ có thể cảm nhận thai lớn hơn so với tuổi thai dự đoán. Ví dụ, thai mới khoảng 2 tháng nhưng kích thước tử cung có thể tương đương thai 4 - 5 tháng. Đây cũng là dấu hiệu cần nghĩ đến khả năng thai trứng.

Một số trường hợp có thể xuất hiện u buồng trứng lớn do nồng độ hCG tăng cao, khiến buồng trứng phát triển quá mức, gây chướng bụng, tức ngực và mệt mỏi.

Bên cạnh đó, thai phụ cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu tiền sản giật sớm như tăng huyết áp, nhức đầu, chóng mặt, phù chân nhiều hoặc có đạm niệu trong nước tiểu ngay từ ba tháng đầu thai kỳ. Đây là những biểu hiện có thể gặp ở thai phụ mắc thai trứng.

Một số trường hợp khác có thể xuất hiện triệu chứng cường giáp như run tay, mệt mỏi nhiều hoặc ăn uống kém.

Đối với những phụ nữ đã từng mang thai nhiều lần, nếu nhận thấy thai lớn nhanh nhưng không cảm nhận được cử động thai thì cũng cần nghĩ đến khả năng thai trứng. Những trường hợp này cần đến cơ sở y tế để được khám và siêu âm nhằm xác định chẩn đoán sớm.

2. Những phương pháp giúp phát hiện thai trứng sớm

Khi người phụ nữ đến khám với những dấu hiệu nghi ngờ như vậy, bác sĩ sẽ dựa vào những thăm khám và xét nghiệm nào để chẩn đoán thai trứng? Những phương pháp này giúp xác định tình trạng này chính xác đến mức nào ạ?

BS.CK2 Nguyễn Đăng Quang - Trưởng khoa Phụ Ngoại - Ung bướu, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Khi phụ nữ có tình trạng trễ kinh, ra huyết bất thường hoặc nghén nặng đến khám, ngoài các bước thăm khám phụ khoa thông thường nhằm đánh giá tình trạng viêm nhiễm và xác định tử cung có dấu hiệu mang thai hay không, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán phù hợp.

Trong giai đoạn thai sớm, siêu âm ngả âm đạo thường được thực hiện để xác định có thai hay không, thai nằm ở vị trí nào và có bất thường gì hay không, chẳng hạn như thai ngoài tử cung hoặc thai trứng.

Trên siêu âm, thai trứng có thể xuất hiện với hình ảnh điển hình dạng chùm nho. Đối với thai trứng bán phần, hình ảnh siêu âm có thể ghi nhận các khoảng trống phía sau túi thai hoặc phía sau phôi thai. Tuy nhiên, siêu âm chủ yếu có vai trò định hướng và gợi ý chẩn đoán. Độ nhạy của phương pháp này chỉ khoảng hơn 40%, giúp nghĩ đến khả năng thai trứng nhưng chưa thể khẳng định chắc chắn.

Bên cạnh đó, xét nghiệm máu định lượng beta hCG cũng được thực hiện để hỗ trợ chẩn đoán. Trong các trường hợp thai trứng toàn phần, nồng độ beta hCG thường tăng rất cao, thậm chí có trường hợp lên đến khoảng 1 triệu đơn vị.

Trong khi đó, ở thai trứng bán phần, do một phần gai nhau và phôi thai vẫn tiếp tục phát triển nên nồng độ beta hCG có thể tương đương với thai kỳ thông thường. Vì vậy, xét nghiệm này chủ yếu có giá trị gợi ý chẩn đoán. Trên thực tế, beta hCG có vai trò quan trọng hơn trong quá trình theo dõi diễn tiến của thai trứng sau này.

Để xác định chính xác bệnh lý thai trứng, xét nghiệm có giá trị cao nhất là giải phẫu bệnh. Bác sĩ cần lấy mẫu mô và gửi đến khoa Giải phẫu bệnh để quan sát dưới kính hiển vi, từ đó xác định có tế bào thai trứng hay không, đồng thời phân biệt thai trứng toàn phần hay thai trứng bán phần. Đây là tiêu chuẩn có giá trị cao nhất trong chẩn đoán xác định bệnh lý thai trứng.

- Thưa bác sĩ, trong trường hợp thai phụ đi khám thai ngay từ khi vừa phát hiện mang thai, nếu không may gặp tình trạng thai trứng hoặc có dấu hiệu nghi ngờ thai trứng, thì bệnh lý này có thể được phát hiện sớm nhất vào thời điểm nào của thai kỳ?

BS.CK2 Nguyễn Đăng Quang trả lời: Thời điểm có thể phát hiện sớm các bất thường của thai kỳ, trong đó có thai trứng, thường vào khoảng 6 - 8 tuần tuổi thai. Đối với những phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt đều, khả năng đánh giá tình trạng thai phát triển bình thường hay bất thường thường rõ hơn ở giai đoạn khoảng 8 tuần tuổi thai.

Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều phụ nữ đi khám muộn nên các bất thường chỉ được phát hiện ở giai đoạn sau. Một số trường hợp thai trứng toàn phần phát triển quá lớn nhưng chưa được thăm khám kịp thời có thể dẫn đến sảy thai tự nhiên.

Ngoài ra, ở giai đoạn sớm, một số trường hợp sau quá trình theo dõi siêu âm có thể được nghĩ đến khả năng thai hư. Khi đó, bác sĩ thường hẹn theo dõi thêm khoảng một tuần và siêu âm lại để đánh giá, xác định tình trạng thai hư hoặc tìm các dấu hiệu nghi ngờ như những túi trứng nhỏ phía sau túi thai trên hình ảnh siêu âm.

Nếu có nghi ngờ thai trứng, bác sĩ sẽ chỉ định chấm dứt thai kỳ, lấy mẫu mô gửi giải phẫu bệnh nhằm xác định chính xác có phải thai trứng hay không.

3. Thai trứng có nguy hiểm?

Một vấn đề khiến nhiều người lo lắng là nếu thai trứng không được phát hiện sớm hoặc xử trí kịp thời, liệu tình trạng này có thể gây ra những biến chứng gì đối với sức khỏe của người phụ nữ?

BS.CK2 Hoàng Thị Thu Huyền trả lời: Theo thống kê, ở những thập niên trước khi siêu âm chưa được ứng dụng rộng rãi, thai trứng thường được phát hiện sớm ở khoảng 16 - 18 tuần tuổi thai. Đến thập niên 80, khi siêu âm bắt đầu phổ biến hơn, thời điểm phát hiện bệnh giảm xuống còn khoảng 12 - 13 tuần. Hiện nay, với sự phát triển và khả năng tiếp cận rộng rãi của siêu âm, thai trứng có thể được phát hiện từ khoảng 6 - 9 tuần tuổi thai.

Việc phát hiện sớm đã góp phần làm giảm đáng kể tỷ lệ biến chứng do thai trứng. Đối với bệnh lý này, nhận biết và xử trí biến chứng sớm có vai trò rất quan trọng nhằm can thiệp và điều trị kịp thời.

Các biến chứng của thai trứng có thể chia thành hai giai đoạn: biến chứng sớm và biến chứng muộn.

Biến chứng sớm là những biến chứng xảy ra cấp tính, thường gặp nhất là xuất huyết hoặc băng huyết nặng do sảy thai trứng. Một số trường hợp thai trứng phát triển lớn và tự sảy có thể gây chảy máu âm đạo ồ ạt, ảnh hưởng đến tính mạng người mẹ. Khi đó, người bệnh có thể cần truyền máu và can thiệp khẩn cấp.

Biến chứng tiếp theo là thủng tử cung. Một số trường hợp thai trứng lớn có thể xâm lấn sâu vào cơ tử cung, tiến triển thành thai trứng xâm lấn. Tình trạng này có thể gây vỡ hoặc thủng tử cung tự nhiên. Ngoài ra, một số trường hợp thủng tử cung cũng có thể xảy ra trong quá trình thực hiện thủ thuật can thiệp điều trị.

Bên cạnh các biến chứng cấp tính, thai trứng còn có thể gây biến chứng muộn, trong đó nguy hiểm nhất là tiến triển thành bệnh lý ác tính.

Khoảng 15 - 20% trường hợp thai trứng toàn phần và khoảng 1 - 5% trường hợp thai trứng bán phần có thể tiến triển thành bệnh lý nguyên bào nuôi sau thời gian theo dõi. Các bệnh lý này bao gồm thai trứng xâm lấn và ung thư nguyên bào nuôi.

Tuy nhiên, mặc dù nhắc đến ung thư thường khiến nhiều thai phụ lo lắng, đây là một trong những bệnh lý có đáp ứng rất tốt với hóa trị. Tỷ lệ điều trị thành công gần như đạt 100% nếu người bệnh được điều trị và theo dõi định kỳ đầy đủ.

4. Sau chẩn đoán thai trứng, thai phụ sẽ được xử trí ra sao?

Khi đã được chẩn đoán thai trứng, hướng xử trí và điều trị hiện nay thường được thực hiện như thế nào ạ? Quá trình điều trị sẽ diễn ra ra sao để đảm bảo an toàn cho người bệnh, thưa BS?

BS.CK2 Nguyễn Đăng Quang trả lời: Khi dựa trên thăm khám và các phương tiện chẩn đoán có nghi ngờ thai trứng, bệnh nhân sẽ được nhập viện để thực hiện thêm các xét nghiệm và đánh giá cần thiết trước khi xác định chẩn đoán cuối cùng cũng như chuẩn bị cho quá trình điều trị. Các xét nghiệm tiền phẫu thường được chỉ định nhằm chuẩn bị cho thủ thuật can thiệp.

Việc đánh giá và chuẩn bị điều trị sẽ tùy thuộc vào tình trạng của người bệnh tại thời điểm nhập viện, bao gồm giai đoạn sớm hay muộn của thai trứng cũng như các triệu chứng đi kèm. Chẳng hạn, nếu bệnh nhân có biểu hiện tiền sản giật như tăng huyết áp, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm để đánh giá tình trạng này. Với những trường hợp có triệu chứng cường giáp, các xét nghiệm liên quan cũng sẽ được thực hiện để xác định và xử trí phù hợp.

Ở những bệnh nhân nôn ói nhiều, nguy cơ rối loạn điện giải thường cao hơn. Vì vậy, cần thực hiện thêm các xét nghiệm điện giải nhằm phát hiện và điều chỉnh trước khi tiến hành thủ thuật.

Việc chuẩn bị điều trị cũng phụ thuộc vào kích thước thai trứng. Nếu thai nhỏ, tương đương trường hợp thai lưu khoảng 6 - 8 tuần, nguy cơ mất máu thường không nhiều nên quá trình chuẩn bị sẽ đơn giản hơn. Tuy nhiên, với những trường hợp thai trứng lớn, lượng máu mất trong quá trình hút có thể lên đến hơn 1 - 2 lít. Khi đó cần chuẩn bị máu, dịch truyền, các phương tiện hồi sức cũng như thực hiện thủ thuật trong điều kiện phù hợp để đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Trong điều trị thai trứng, nguyên tắc cốt lõi là chấm dứt thai kỳ. Đây là bước quan trọng nhất nhằm lấy mô bệnh phẩm gửi giải phẫu bệnh để xác định chính xác người bệnh có mắc thai trứng hay không.

Phương pháp điều trị chính hiện nay là hút nạo dưới hướng dẫn siêu âm kết hợp với thuốc co hồi tử cung. Tuy nhiên, việc hút nạo không đồng nghĩa với kết thúc điều trị. Sau thủ thuật, người bệnh vẫn cần được theo dõi chặt chẽ nhằm đánh giá nguy cơ tiến triển hoặc chuyển thành bệnh lý ác tính.

Sau hút nạo, bệnh nhân sẽ tiếp tục được phân loại vào nhóm nguy cơ thấp hoặc nguy cơ cao. Với các trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định thêm hóa trị dự phòng nhằm hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh lý nguyên bào nuôi ác tính.

Đối với những phụ nữ trên 40 tuổi, đã đủ con và không còn nhu cầu sinh sản, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt tử cung nhằm giảm thời gian theo dõi kéo dài về sau.

Tin vui là khoảng 80% trường hợp thai trứng diễn tiến thuận lợi sau quá trình điều trị và theo dõi. Chỉ khoảng 15 - 20% trường hợp có thể tiến triển thành bệnh lý ác tính. Tuy nhiên, đây là nhóm bệnh có khả năng đáp ứng điều trị rất tốt.

5. Vai trò của hỗ trợ tâm lý và gia đình đối với phụ nữ bị thai trứng

Bên cạnh vấn đề điều trị, nhiều phụ nữ chia sẻ rằng khi biết mình mang thai trứng, họ rơi vào trạng thái hụt hẫng và lo lắng rất nhiều. Theo bác sĩ, trong giai đoạn này người bệnh cần được hỗ trợ tâm lý như thế nào để ổn định tinh thần và tiếp tục quá trình điều trị, theo dõi ạ?

BS.CK2 Hoàng Thị Thu Huyền trả lời: Nhiều bằng chứng cho thấy phụ nữ mắc thai trứng có thể gặp các vấn đề tâm lý như lo lắng, trầm cảm và rối loạn đời sống tình dục do phải ngừa thai trong thời gian dài. Vì vậy, ngay từ thời điểm chẩn đoán thai trứng, người bệnh cần nhận được sự hỗ trợ về tâm lý từ nhân viên y tế, gia đình và đặc biệt là người chồng trong suốt quá trình điều trị và theo dõi.

Ở giai đoạn chẩn đoán và điều trị, người phụ nữ thường rơi vào trạng thái lo lắng, đặc biệt là nỗi sợ bệnh có thể tiến triển thành ung thư. Do đó, nhân viên y tế cần đồng hành, chia sẻ và đồng cảm với người bệnh trong quá trình tư vấn. Việc trao đổi cần được thực hiện một cách khéo léo, giúp người bệnh hiểu rằng thai trứng có thể gây biến chứng nhưng phần lớn vẫn nằm trong khả năng kiểm soát và điều trị.

Bên cạnh đó, cần giải thích rõ để người bệnh hiểu rằng thai trứng là một thai kỳ bệnh lý cần được điều trị và chấm dứt thai kỳ, không phải do người bệnh làm điều gì sai hoặc do đi lại nhiều hay quan hệ tình dục trong thai kỳ gây ra. Việc cung cấp thông tin đầy đủ, rõ ràng sẽ giúp người bệnh hiểu đúng về tình trạng sức khỏe của mình.

Đối với những trường hợp có nguy cơ tiến triển thành bệnh lý ác tính, bác sĩ cũng cần tư vấn cụ thể về hướng điều trị tiếp theo để người bệnh yên tâm trong quá trình theo dõi.

Đặc biệt, giai đoạn theo dõi sau điều trị là thời điểm người bệnh thường lo lắng nhiều nhất, nhất là khi phải xét nghiệm beta hCG mỗi tuần cho đến khi trở về âm tính. Phần lớn trường hợp nồng độ beta hCG sẽ giảm dần tự nhiên, tuy nhiên cũng có một số trường hợp chỉ số không giảm hoặc tăng trở lại, khiến người bệnh dễ rơi vào trạng thái căng thẳng. Đây là thời điểm rất cần sự đồng hành, chia sẻ từ nhân viên y tế và người thân.

Vai trò của gia đình, đặc biệt là người chồng, có ý nghĩa rất quan trọng. Người chồng nên cùng người phụ nữ đi khám, tái khám và đồng hành trong quá trình điều trị để giúp họ an tâm hơn.

Ngoài ra, người chồng và gia đình cũng không nên tạo áp lực về vấn đề sinh con trong giai đoạn theo dõi. Do người phụ nữ cần ngừa thai trong thời gian này, gia đình cần động viên và hỗ trợ lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp. Người chồng cũng nên chủ động trong việc áp dụng các biện pháp tránh thai như sử dụng bao cao su hoặc hỗ trợ người vợ tuân thủ kế hoạch tránh thai để đảm bảo hiệu quả tốt nhất.

Nếu vượt qua được giai đoạn này, quá trình điều trị của người phụ nữ thường sẽ thuận lợi và an toàn hơn.

>>> Đọc thêm phần 1: Thai trứng: Hiểu trọn vẹn về cơ chế hình thành và nhóm nguy cơ cao?

>>> Đọc thêm phần 3: Cẩm nang sau thai trứng: Cách ngừa ung thư, chuẩn bị đón thai kỳ khỏe mạnh

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.