Chụp nhũ ảnh là gì? Cách giảm khó chịu khi chụp và thời điểm nên thực hiện

Chụp nhũ ảnh là gì?

Chụp nhũ ảnh (mammography) là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp để ghi lại hình ảnh mô vú. Phương pháp này giúp phát hiện những bất thường nhỏ trong tuyến vú như khối u, vi vôi hóa, tổn thương nghi ngờ ung thư… ngay cả khi người bệnh chưa sờ thấy khối u hay chưa có triệu chứng rõ ràng.

Nhũ ảnh được xem là phương tiện tầm soát ung thư vú hiệu quả, đặc biệt ở phụ nữ từ 40 tuổi trở lên hoặc người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú, từng có tổn thương vú lành tính tăng sinh, dùng nội tiết kéo dài…

Chụp nhũ ảnh có đau không?

Đây là thắc mắc rất thường gặp. Thực tế, chụp nhũ ảnh có thể gây khó chịu hoặc hơi đau, nhưng mức độ thường chỉ thoáng qua và khác nhau ở mỗi người.

Trong quá trình chụp, mỗi bên vú sẽ được đặt giữa hai bản ép của máy để làm dàn đều mô vú. Việc ép này giúp hình ảnh rõ hơn, giảm liều tia và tránh bỏ sót tổn thương. Chính lực ép đó là nguyên nhân khiến nhiều người cảm thấy căng tức, khó chịu, nhất là nếu mô vú nhạy cảm hoặc đang gần kỳ kinh.

Tuy nhiên, cảm giác này thường chỉ kéo dài vài giây ở mỗi tư thế chụp. Đa số phụ nữ có thể chịu đựng được và không để lại đau kéo dài sau thủ thuật. Nếu quá lo lắng, chị em nên trao đổi trước với kỹ thuật viên để được hướng dẫn thư giãn, chọn thời điểm chụp phù hợp và điều chỉnh thao tác nhẹ nhàng hơn.

Những yếu tố ảnh hưởng đến cảm giác đau khi chụp

Mức độ khó chịu khi chụp nhũ ảnh không giống nhau ở tất cả mọi người. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến cảm giác đau gồm:

- Thời điểm trong chu kỳ kinh nguyệt: Vú thường căng và nhạy cảm hơn trước kỳ kinh, vì vậy nên tránh chụp vào những ngày này nếu không phải trường hợp khẩn cấp. Thời điểm dễ chịu hơn thường là khoảng 1 tuần sau sạch kinh.

- Mật độ mô vú: Người có mô vú dày hoặc vú nhạy cảm có thể cảm thấy đau hơn.

- Tâm lý căng thẳng: Càng lo lắng, cơ thể càng dễ cảm nhận khó chịu rõ hơn.

- Kỹ thuật chụp và máy móc: Hệ thống nhũ ảnh kỹ thuật số hiện nay giúp tối ưu hình ảnh, giảm thời gian và mức độ khó chịu so với trước đây.

Chụp nhũ ảnh diễn ra như thế nào?

Một lần chụp nhũ ảnh thường chỉ kéo dài khoảng 10–20 phút. Người chụp sẽ được hướng dẫn cởi bỏ trang phục phần trên, tháo trang sức và đứng trước máy. Kỹ thuật viên đặt từng bên vú vào vị trí phù hợp, sau đó ép nhẹ trong vài giây để chụp hình.

Thông thường, mỗi bên vú sẽ được chụp ít nhất 2 tư thế. Trong thời gian máy ghi hình, người bệnh cần đứng yên và nín thở ngắn để ảnh rõ nét. Sau khi hoàn tất, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ đọc kết quả và đánh giá xem có cần siêu âm vú, chụp bổ sung hay sinh thiết hay không.

Chụp nhũ ảnh có an toàn không?

Nhiều người lo ngại tia X có thể gây hại. Thực tế, chụp nhũ ảnh sử dụng liều tia rất thấp và được xem là an toàn khi thực hiện đúng chỉ định. Lợi ích phát hiện sớm ung thư vú thường lớn hơn nhiều so với nguy cơ từ tia xạ.

Dù vậy, phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai cần báo trước cho bác sĩ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể trì hoãn chụp hoặc cân nhắc phương pháp khác phù hợp hơn.

Khi nào nên chụp nhũ ảnh?

Chụp nhũ ảnh có thể được thực hiện trong hai tình huống: tầm soát định kỳ và chẩn đoán khi có triệu chứng. Chị em nên đi khám nếu có các dấu hiệu như sờ thấy khối ở vú, đau vú kéo dài một bên, tiết dịch đầu vú bất thường, tụt núm vú, da vú nhăn lõm hoặc thay đổi hình dạng vú.

Đối với tầm soát, phụ nữ từ 40 tuổi trở lên nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm bắt đầu và tần suất chụp, tùy vào tuổi, nguy cơ cá nhân và tiền sử gia đình.

Lưu ý trước khi chụp nhũ ảnh

Để việc chụp thuận lợi hơn, chị em nên:

- Chọn thời điểm sau sạch kinh vài ngày nếu còn kinh nguyệt.

- Không bôi phấn rôm, lăn khử mùi, kem hoặc nước hoa vùng nách - ngực trong ngày chụp vì có thể làm nhiễu hình ảnh.

- Mang theo kết quả chụp nhũ ảnh hoặc siêu âm vú cũ (nếu có) để bác sĩ so sánh.

- Báo với bác sĩ nếu đang mang thai, cho con bú hoặc có tiền sử phẫu thuật vú.

Chụp nhũ ảnh có thể gây hơi khó chịu nhưng thường không quá đau và chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Quan trọng hơn, đây là công cụ có giá trị trong phát hiện sớm ung thư vú - yếu tố giúp nâng cao hiệu quả điều trị và bảo tồn chất lượng sống cho người bệnh.