Chủ quan với viêm xoang: Cảnh báo biến chứng lên mắt và não

1. Viêm xoang không đơn thuần là bệnh “khó chịu kéo dài”

Thưa BS, nhiều người cho rằng viêm xoang chỉ là bệnh dai dẳng chứ không nguy hiểm. Quan điểm này liệu có đúng không ạ?

BS.CK1 Lưu Tú Anh - Chuyên khoa Tai Mũi Họng, Hệ thống Y khoa chuyên sâu Quốc tế Bernard trả lời:

Thực tế, nhiều người cho rằng viêm xoang không nguy hiểm vì bệnh thường có triệu chứng dai dẳng, mạn tính và khá nhẹ như đau đầu nhẹ, sốt nhẹ, đau nặng mặt, nghẹt mũi, chảy mũi mức độ nhẹ. Ít khi người bệnh gặp các biểu hiện cấp tính rầm rộ như sốt cao, nên thường cảm thấy chỉ là bệnh gây phiền toái, khó chịu chứ không nghiêm trọng và dễ bị xem nhẹ, bỏ qua.

Tuy nhiên, trên thực tế, nếu viêm xoang không được quản lý và điều trị tới nơi tới chốn, bệnh hoàn toàn có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Trước hết, bệnh ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống, gây nghẹt mũi kéo dài, khó chịu. Tại vùng mũi xoang, tình trạng viêm mạn tính có thể dẫn đến hình thành polyp mũi. Dịch từ xoang chảy xuống họng có thể gây viêm họng kéo dài. Ngoài ra, nếu tắc vòi nhĩ, người bệnh có thể bị viêm tai giữa, ù tai.

Nặng hơn, viêm xoang có thể gây biến chứng lên mắt hoặc lan lên não, màng não, đây là những biến chứng cần đặc biệt lưu ý và không thể xem thường.

Bên cạnh đó, còn có những biến chứng âm thầm như mệt mỏi kéo dài, nghẹt mũi, sổ mũi dai dẳng. Một vấn đề thường gặp khác là lạm dụng thuốc, cứ mỗi khi có triệu chứng là tự ý mua thuốc sử dụng.

Tóm lại, viêm xoang thường biểu hiện nhẹ và kéo dài nên dễ bị xem nhẹ, nhưng người bệnh cần theo dõi, kiểm soát tốt, tái khám định kỳ và điều trị đúng cách để tránh biến chứng và đảm bảo chất lượng cuộc sống.

2. Nghẹt mũi kéo dài vẫn có thể gây viêm họng, viêm tai

Với trường hợp chỉ bị nghẹt mũi, đau đầu nhẹ, nhưng kéo dài nhiều tháng, nếu không điều trị, có nguy cơ chuyển thành viêm họng, viêm tai hay không?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Trường hợp này có và thực tế cũng rất nhiều người gặp phải. Tuy nhiên, vì triệu chứng nghe có vẻ “nhẹ” nên thường bị xem nhẹ, người bệnh không chú ý và không quan tâm đúng mức.

Nhưng trên thực tế, khi nghẹt mũi kéo dài, dù mức độ nhẹ, thì theo cơ chế, nó sẽ làm bít tắc các lỗ thông của xoang. Khi đó, dịch trong xoang bị ứ đọng, không thoát ra được, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm.

Dịch này không chỉ ứ trong xoang mà còn chảy xuống họng, gây kích thích và có thể dẫn đến viêm họng mạn tính. Trên đường chảy, dịch đi ngang qua vòi nhĩ (Eustachian) nằm ở vùng cửa mũi sau, nếu bị bít tắc sẽ ảnh hưởng đến tai giữa, gây ù tai, tắc tai, thậm chí viêm tai giữa.

Do đó, dù chỉ là nghẹt mũi nhẹ nhưng nếu kéo dài, vẫn cần phải quan tâm và chăm sóc đúng cách, ví dụ như rửa mũi định kỳ. Khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn, rất dễ ảnh hưởng đến xoang và các cơ quan liên quan, vì vậy người bệnh nên đi khám định kỳ và sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn để tránh biến chứng.

3. Viêm xoang có thể lan sang hốc mắt, ảnh hưởng thị lực 

Một số trường hợp biến chứng mắt, thậm chí ảnh hưởng thị lực, có liên quan gì đến viêm xoang không, thưa BS?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Về mặt giải phẫu, các xoang như xoang trán, xoang sàng và xoang hàm trên đều nằm trong khối xương vùng đầu sọ mặt và ở rất gần hốc mắt.

Khi xoang bị viêm, dịch ứ đọng bên trong, vi khuẩn phát triển mạnh, thì tình trạng viêm có thể lan sang hốc mắt theo hai con đường: xuyên qua lớp xương xoang mỏng hoặc theo đường tĩnh mạch.

Khi đó, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sưng nề quanh mắt, đỏ mắt, nhìn mờ, do tình trạng viêm đã lan đến vùng hốc mắt.

Đây là biến chứng không thường gặp, nhưng không phải là không có, đặc biệt ở những trường hợp viêm xoang không được kiểm soát tốt, điều trị không đúng hoặc bỏ điều trị giữa chừng. Khi đã xuất hiện biến chứng này, đây được xem là tình trạng khá nặng, người bệnh cần đi khám và điều trị tích cực để tránh ảnh hưởng đến thị lực và các biến chứng nghiêm trọng hơn.

4. Viêm xoang có thể gây viêm màng não, áp xe não nếu không điều trị đúng cách

Viêm xoang có thể lan đến hệ thần kinh gây viêm màng não hay áp xe não không? Dấu hiệu cảnh báo nào cần đặc biệt lưu ý, thưa BS?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Biến chứng lên hệ thần kinh của viêm xoang là rất hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra, và đây là những trường hợp cần cấp cứu.

Do các xoang nằm rất gần não và màng não, nên khi bị viêm, vi khuẩn có thể lan sang vùng não và màng não, gây ra các tình trạng như áp xe não hoặc viêm màng não. Đây là biến chứng cực kỳ nguy hiểm, thường gặp ở những trường hợp không điều trị, điều trị không đúng cách hoặc bỏ điều trị giữa chừng.

Đặc biệt, trong trường hợp viêm xoang do nấm, mức độ nguy hiểm còn cao hơn. Nấm có khả năng phá hủy xương, làm mất đi lớp ngăn cách giữa xoang và não hoặc màng não. Khi hàng rào này bị phá vỡ, nguy cơ viêm não và viêm màng não sẽ tăng lên rõ rệt. Vì vậy, nếu được chẩn đoán viêm xoang do nấm, thường sẽ có chỉ định phẫu thuật để xử lý triệt để.

5. Lạm dụng kháng sinh không giúp “dứt xoang”, còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc

Có nhiều người tự ý dùng kháng sinh kéo dài để "dứt xoang". Việc này có thể gây ra hậu quả gì, thưa BS?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Đây là một quan niệm khá phổ biến nhưng không đúng. Trước hết, cần xác định rõ viêm xoang do nguyên nhân nào thì mới điều trị đúng nguyên nhân đó. Ví dụ, nếu viêm xoang do dị ứng, thì cần điều trị yếu tố dị ứng mới là chính để kiểm soát bệnh.

Không phải tất cả các trường hợp viêm xoang đều cần dùng kháng sinh, đặc biệt là viêm xoang do virus thì việc dùng kháng sinh không có hiệu quả.

Việc lạm dụng kháng sinh hoặc dùng kéo dài khi chưa xác định đúng tác nhân, chưa làm kháng sinh đồ để lựa chọn thuốc phù hợp, sẽ không đạt được mục đích điều trị. Ngược lại, nó còn gây ra nhiều hệ lụy.

Thứ nhất, kháng sinh có thể gây tác dụng phụ, đặc biệt là ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và có thể kéo theo những vấn đề sức khỏe khác.

Thứ hai, nếu dùng sai thuốc hoặc không đúng nguyên nhân, bệnh không những không giảm mà có thể nặng hơn.

Quan trọng hơn, việc lạm dụng kháng sinh sẽ làm tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến việc điều trị về sau trở nên khó khăn hơn.

6. Chẩn đoán đúng - điều trị đúng giúp kiểm soát bệnh lâu dài

Cuối cùng, bác sĩ có thể đưa ra vài lời khuyên tổng kết giúp khán giả hiểu rõ hơn tầm quan trọng của việc điều trị đúng cách viêm xoang?

BS.CK1 Lưu Tú Anh trả lời:

Khi chúng ta xác định đúng bệnh, thì việc điều trị đúng cách sẽ mang lại hiệu quả rất tốt. Ngược lại, nếu đi sai hướng điều trị thì kết quả chắc chắn sẽ không như mong muốn.

Ví dụ, nếu viêm xoang do dị ứng hay do nguyên nhân khác, thì cần điều trị đúng nguyên nhân, từ đó mới kiểm soát được bệnh. Khi điều trị đúng, chúng ta sẽ ngăn bệnh chuyển sang mạn tính và hạn chế các biến chứng về sau.

Bên cạnh đó, điều trị đúng còn giúp giảm tần suất tái phát và mức độ tái phát cũng nhẹ dần theo thời gian. Với những trường hợp đã mạn tính, bệnh vẫn có thể tái phát, nhưng nếu được kiểm soát tốt thì mỗi lần tái phát sẽ ít hơn, nhẹ hơn và dễ điều trị hơn.

Quan trọng hơn, khi được điều trị và theo dõi đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể sống chung với viêm xoang như một người khỏe mạnh bình thường.

Tóm lại, viêm xoang là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu chẩn đoán đúng - điều trị đúng - theo dõi đúng, từ đó giúp cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống.