Biến thể XEC của Omicron không nặng hơn, đừng để COVID-19 “dọa” mình thêm nữa

1. Biến thể XEC của Omicron không nặng hơn, không nên hoang mang

Thưa BS, dịch COVID-19 đã hết căng thẳng nhiều năm rồi, nhưng gần đây người dân lại bắt đầu lo lắng trở lại, trong đó có nỗi lo về biến chủng mới và truyền thông cập nhật số ca tăng. Theo BS, các biến chủng mới gần đây có điểm gì khác so với các chủng cũ về tốc độ lây lan, triệu chứng và mức độ nặng, thưa BS?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM trả lời: Thời điểm thế giới tuyên bố đại dịch COVID-19 chấm dứt đến nay cũng khá lâu rồi. Sau đó, cộng đồng cũng nhiều lần bị hù dọa về biến chủng Omicron, nhưng mọi thứ vẫn bình thường.

Do vậy, tôi khá bất ngờ khi lần này, người dân vẫn tiếp tục bị dọa. Trong đó, một số thông tin còn cho biết, không chỉ gia tăng số ca mắc mà đã có trường hợp tử vong.

Trước những thông tin này, chúng ta phải thật sự tỉnh táo để làm rõ vấn đề, chẳng hạn “gia tăng” là tăng như thế nào. Bên cạnh đó, nếu COVID-19 có chiều hướng tăng, phải kéo theo sự tăng lên của các bệnh hô hấp khác. Song, gần đây, số ca bệnh hô hấp không tăng đáng kể so với đợt cúm khoảng nửa năm trước.

Do đó, việc cập nhật số ca tăng là dựa trên số liệu xét nghiệm, cộng đồng đừng hoảng loạn.

Một vấn đề nữa, khi nghe đến việc số ca mắc tăng lên ở những nước khác, hãy tìm hiểu kỹ hơn xem họ thực hiện các biện pháp gì. Gần chúng ta nhất là Thái Lan, chính phủ nước bạn cũng chỉ khuyến cáo mang khẩu trang nơi đông người, hoàn toàn không “cấm cửa”.

Một bệnh lý hô hấp do virus, dù có phải COVID-19 hay không, đều có khả năng dẫn đến tử vong. Cúm, viêm hô hấp thông thường do siêu vi trên những nhóm đặc biệt cũng có thể gây chết người.

Phân tích ngược lại các thông tin đang gây hoang mang dư luận gần đây. Có ba vấn đề lớn cần làm rõ. Thứ nhất, chúng ta đã nhiều lần nghe về các thông tin “hù dọa” tương tự. Thứ hai, nếu mức độ lây lan khủng khiếp đến thế, vì sao mọi người vẫn sinh hoạt bình thường? Thứ ba, tử vong vì bệnh hô hấp không hiếm, nhất là ở những nhóm có nguy cơ đặc biệt.

Tổng hợp lại, chúng ta đã từng trải qua tình huống như vậy, nên đừng hoang mang. Xét trên khía cạnh khoa học, biến thể XEC của Omicron thuộc dạng “thay đổi không cần quan tâm”, vì không hề nặng hơn các chủng trước đây.

Một lẽ đương nhiên là biến chủng dễ lây lan hơn thì cũng mau hết bệnh hơn. Chính vì thế, đợt biến thể này cũng giống với nhiều biến thể khác, rồi cũng sẽ trôi qua và mọi người dần quên lãng đi.

2. Bất kỳ bệnh dịch nào do virus hô hấp, nhóm nguy cơ cao đều cần được bảo vệ

Trong ngay từ đầu dịch COVID-19 những năm trước, BS luôn nhấn mạnh phải bảo vệ những người bệnh nền, người có yếu tố nguy cơ. Với bối cảnh hiện tại, việc này nên thực hiện thế nào?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Khi có bất kỳ bệnh dịch nào do virus hô hấp, nhóm nguy cơ cao đều cần được bảo vệ, không riêng gì COVID-19.

Bản thân người bệnh nền, người có yếu tố nguy cơ cũng cần tự nhận thức rằng, khi mắc các bệnh lý hô hấp sức khỏe của bản thân có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn người khác.

COVID-19 cũng là một bệnh lý hô hấp do virus. Nhóm nguy cơ cao là những người lớn tuổi, đặc biệt là người lớn tuổi có kèm bệnh nền như phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), hen suyễn, tim mạch, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, suy thận. Bắt buộc phải bảo vệ những người này khi có dịch bệnh hô hấp.

Thực hiện các biện pháp bảo vệ cũng khá đơn giản. Nếu trong nhà có người thuộc nhóm nguy cơ cao, các thành viên còn lại phải cẩn thận hơn, đảm bảo không “mang” virus từ ngoài đường về nhà.

Đeo khẩu trang khi ra đường, khi đến nơi đông người; rửa tay sạch sẽ khi về nhà. Những người có nguy cơ nên hạn chế tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Nếu cần thiết phải đến nơi công cộng, phải đeo khẩu trang và vệ sinh tay kỹ khi về nhà.

Ngoài ra, có thể tăng sức đề kháng của cơ thể bằng cách ngủ đủ giấc, uống đủ nước, ăn đủ chất, tập luyện nhẹ nhàng vừa sức. Đặc biệt, cần lắng nghe cơ thể. Khi có dấu hiệu bất thường, cần phải đi khám sớm.

Các thông báo từ ngành y tế cũng nhằm mục đích bảo vệ người dân, nhất là nhóm nguy cơ cao. Trong môi trường bệnh viện luôn có những khoa, phòng đặc biệt nhiều những bệnh nhân thuộc nhóm này. Chính vì vậy, phải tuyệt đối tuân thủ các hướng dẫn của Bộ Y tế.

Đảm bảo thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp chúng ta vượt qua đợt dịch hô hấp.

3. Ám ảnh trong quá khứ khiến mọi người trầm trọng hóa mọi vấn đề liên quan đến COVID-19

Có người nói “giờ COVID như cảm cúm” nhưng có người lại nhập viện vì sốt cao, khó thở. Vậy làm sao biết ai dễ bị nặng nếu chẳng may mắc phải, thưa BS?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Trường một người mắc cúm hay các loại virus thông thường phải nhập viện do khó thở ít được quan tâm. Trong khi nếu do tác nhân virus COVID-19 thì lại nhận được sự quan tâm rất lớn.

So sánh với COVID-19, số bệnh nhân mắc cúm phải nhập viện do khó thở có phần cao hơn. Tuy nhiên, do tâm lý của mọi người bị khủng hoảng từ đại dịch COVID-19, từ đó khiến mọi vấn đề liên quan cũng trở nên trầm trọng hơn.

Cần hiểu rằng, bất kỳ bệnh hô hấp do virus nào cũng có khả năng khiến những nhóm nguy cơ phải nhập viện, thậm chí thở máy. Điều quan trọng là phát hiện bệnh kịp thời và điều trị đúng cách.

4. Tự test COVID-19 ở nhà trong thời điểm hiện tại là không cần thiết

Nếu một người có triệu chứng nghi COVID nhưng không đi test, chỉ tự uống thuốc ở nhà, thì có ổn không, thưa BS? Khi nào nên đến cơ sở y tế?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Khi biết bản thân bị bệnh hô hấp, chẳng hạn có các triệu chứng mệt mỏi, khó chịu, việc test hay không cũng không có ý nghĩa gì nhiều.

Dù mắc COVID-19 hay mắc bệnh do những loại virus khác, cách ứng xử và theo dõi đều tương tự nhau. Kết quả tự test ở nhà có thể không chính xác: Đôi khi kết quả âm trên que thử chưa chắc đúng; trong khi người nhận kết quả dương tính, cách chăm sóc không có gì khác, mà còn rước thêm lo lắng.

Suy nghĩ “test để biết và phòng ngừa cho người khác” cũng hoàn toàn sai. Ngay từ khi có triệu chứng hô hấp, nên mang khẩu trang. Theo các hướng dẫn hiện nay, cần mang khẩu trang trong 4 ngày, để virus không còn khả năng lây lan.

Do vậy, việc sử dụng kit test tại nhà là không cần thiết. Chưa chắc chúng ta mua kit test có nguồn gốc rõ ràng và thực hiện đúng thao tác. Theo tôi, việc này nên thực hiện ở các bệnh viện công uy tín. Người dân cần hết sức tỉnh táo và cẩn thận.

5. Không cách ly tập trung, không giãn cách xã hội

BS có nhận định thế nào về tình hình giường bệnh, thuốc men và công tác cách ly hiện nay?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Hiện nay, COVID-19 là bệnh lưu hành, được xếp vào bệnh truyền nhiễm nhóm B. Tất cả bệnh trong nhóm này đều phải cách ly và thu dung những trường hợp nặng, mục đích là tránh lây nhiễm chéo trong bệnh viện.

Quan trọng hơn nữa là không để lây chéo cho các bệnh nhân nặng, nguy cơ cao đang nằm trong bệnh viện, như người lớn tuổi ở khu hồi sức, người bị viêm phổi hay suy giảm miễn dịch.

“Thu dung”, “cách ly” mà ngành y tế đưa ra hiện nay nhằm mục tiêu không để các dịch bệnh đang lưu hành. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tình huống cách ly như ngày trước sẽ tái diễn.

Tôi khẳng định rằng virus COVID-19 hiện nay cho đến tương lai, khi đã được xếp vào nhóm B với biến thể Omicron, sẽ không bao giờ có hiện tượng cách ly tập trung, giãn cách xã hội như trước. Vì các chủng virus về sau sẽ ngày càng nhẹ.

6. Không cần thiết tiêm phòng, tiêm nhắc lại COVID-19 trong giai đoạn hiện nay

BS có khuyến nghị gì về việc tiêm nhắc lại hay tiêm phòng trong thời điểm này?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Theo tôi, vắc xin COVID-19 đã kết thúc sứ mệnh lịch sử của nó. Trải qua nhiều chủng virus, chủng Delta có mức độ nguy hại cao, sức lây lan đủ ảnh hưởng đến toàn dân. Lúc này, vắc xin đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Thế nhưng đến chủng Omicron, triệu chứng nhẹ dần đi, cộng với miễn dịch từ chích ngừa, từ những người đã khỏi bệnh đã làm giảm vai trò của vắc xin.

Theo tôi, giai đoạn hiện nay không cần thiết phải chích ngừa, vì vắc xin cũ không đáp ứng với chủng mới, mà chủng mới có thể tự khỏi bệnh.

7. Khẩu trang chống giọt bắn, rửa tay khô... có còn cần thiết?

Về khẩu trang, nước rửa tay, giãn cách… chúng ta có cần “kích hoạt lại” các biện pháp phòng dịch như xưa không, hay chỉ cần linh hoạt theo tình hình?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Hiện nay, không cần thiết phải tìm mua loại khẩu trang quá “xịn”, quá “siêu đẳng”. Có thể dùng khẩu trang y tế 1 lớp, 2 lớp, khẩu trang vải.

Quan trọng là thời điểm mang khẩu trang và ai cần mang. Với người có sức khỏe bình thường, thành viên trong gia đình không có yếu tố nguy cơ thì có thể mang khẩu trang để chắn bụi.

Tuy nhiên, khi bị bệnh, nhất định phải mang khẩu trang để không lây cho người khác.

Trước đây, chúng ta cần nước rửa tay khô, nhưng hiện nay chỉ cần rửa tay bằng xà phòng với nước sạch là đủ. Rửa tay nhanh chỉ dành cho môi trường bệnh viện hay những người làm công việc tiếp xúc với nhiều người, không có thời gian rửa tay dưới vòi nước.

Tóm lại, cộng đồng hãy hết sức bình tĩnh, hãy dùng các vật dụng sẵn có, không cần phải “săn lùng” làm gì.

8. Bình tĩnh xác nhận chính xác những thông tin về dịch bệnh để không hoang mang

Cuối cùng, BS có thể chia sẻ lời khuyên ngắn gọn nhưng quan trọng nhất để người dân sống an toàn, không hoảng loạn trước làn sóng COVID mới?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: Người dân cần bình tĩnh khi nghe, đọc một thông tin về dịch bệnh. Hãy đặt ra 2 câu hỏi: Đây có phải là dịch bệnh thật sự mới không và nó sẽ lây theo đường nào?

Nếu đó là một dịch bệnh hoàn toàn mới và không lây qua đường hô hấp, đó không phải vấn đề cần lo lắng. Một dịch bệnh cũ chuyển dạng thành mới và lây qua đường hô hấp thì chắc chắn đã nhẹ hơn.

Lẽ đương nhiên, trong những bệnh mới xuất hiện hay biến thể, cần thiết bảo vệ những người nguy cơ cao.

Hiểu đúng và đủ những điều này sẽ giúp cộng đồng bình tĩnh, nhẹ nhàng vượt qua dịch bệnh.