Xông hơi: Thật sự tốt cho sức khỏe hay chỉ là trào lưu thư giãn?

Từng là nét văn hóa truyền thống lâu đời của Phần Lan, xông hơi (sauna) hiện đang lan rộng sang nhiều quốc gia khác và trở thành một xu hướng chăm sóc sức khỏe được yêu thích.

Theo Hội Xông hơi Anh, số lượng phòng xông công cộng tại nước này đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng một năm. Tại Phần Lan, nơi có tỷ lệ trung bình gần một phòng xông cho mỗi 1,6 người dân, xông hơi được xem như một phần không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật.

Tuy nhiên, khi trào lưu xông hơi bùng nổ, giới khoa học vẫn giữ thái độ thận trọng: liệu đây thực sự là một “liệu pháp sức khỏe” hay chỉ đơn thuần là một hình thức thư giãn?

Xông hơi - “bài tập giả” cho tim mạch

Bác sĩ tim mạch Setor Kunutsor (Đại học Manitoba, Canada) ví xông hơi như một hình thức “căng thẳng nhẹ có kiểm soát” cho cơ thể. Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, nhịp tim tăng, mạch máu giãn ra và tiết nhiều mồ hôi - phản ứng sinh lý tương tự như khi đi bộ nhanh. Theo ông, nếu duy trì đều đặn, những “bài tập giả” này có thể giúp cơ thể thích ứng tốt hơn với căng thẳng, giảm viêm, hỗ trợ bảo vệ não bộ và hệ tim mạch.

Một nghiên cứu nổi bật của Giáo sư Jari Laukkanen (Đại học Đông Phần Lan) trên hơn 2.300 nam giới trung niên cho thấy: những người xông hơi 2-3 lần/tuần có nguy cơ tử vong do bệnh tim thấp hơn 27% so với nhóm xông 1 lần/tuần. Với nhóm xông 4-7 lần/tuần, nguy cơ giảm tới 50%.

Một số nghiên cứu khác cũng cho thấy xông hơi thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ loạn thần gần 80% và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ khoảng 2/3.

Cần thêm bằng chứng khoa học để đánh giá tác dụng của xông hơi

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả này. Một thực tế là những người thường xuyên xông hơi ở Phần Lan có điều kiện sống tốt và lối sống lành mạnh hơn mức trung bình, có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Bên cạnh đó, đa số dữ liệu hiện có chủ yếu dựa trên nam giới trung niên châu Âu, chưa rõ liệu có áp dụng cho phụ nữ, người trẻ hay các cộng đồng khác hay không.

Để đánh giá chính xác, các chuyên gia đề xuất cần thêm nhiều thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) - tiêu chuẩn vàng của nghiên cứu y học. Một nghiên cứu RCT năm 2022 từng ghi nhận việc kết hợp xông hơi và tập luyện thể thao giúp cải thiện huyết áp và thể lực tim phổi tốt hơn so với chỉ tập luyện, nhưng một số thử nghiệm khác lại không tìm thấy lợi ích tim mạch rõ rệt từ xông hơi.

Lời khuyên

Dù có thể mang lại lợi ích, xông hơi vẫn chưa thể được xem là “thuốc tiên” cho sức khỏe. Các chuyên gia khuyến cáo, xông hơi chỉ nên là một liệu pháp thư giãn, hỗ trợ cho lối sống lành mạnh - không thể thay thế vận động thể chất hay điều trị y tế. Người có bệnh lý tim mạch, huyết áp hoặc sức khỏe đặc biệt cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng dịch vụ xông hơi thường xuyên.