WHO tuyên bố đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu

Ngày 23/7, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố đậu mùa khỉ là trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng. Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng giám đốc WHO, đã tổ chức một buổi họp cùng hội đồng cố vấn để đưa ra quyết định này. Trong hơn hai năm, WHO đã có hai lần phải ban bố Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng Quốc tế (PHEIC). Lần trước là đối với dịch COVID-19, đến nay vẫn giữ tình trạng khẩn cấp.

WHO cho biết đợt bùng phát bệnh đậu mùa khỉ đang lan rộng ở hơn 70 quốc gia là một tình huống “bất thường” và xem đây là tình trạng khẩn cấp toàn cầu. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã đưa ra quyết định này mặc dù thiếu sự đồng thuận giữa các thành viên trong ủy ban khẩn cấp của WHO. Đây là lần đầu tiên người đứng đầu cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc có hành động như vậy.

Đậu mùa khỉ đã lây lan cho hàng chục nghìn người tại nhiều quốc gia chỉ trong vài tuần. "Đợt bùng phát đã lan nhanh khắp thế giới, thông qua phương thức lây truyền mới mà chúng ta còn hiểu biết quá ít", ông Tedros cho biết.

Tuyên bố về trường hợp khẩn cấp toàn cầu của WHO nhằm báo hiệu nguy cơ lớn về y tế, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều quốc gia để ngăn chặn dịch bệnh lây lan xa hơn. Động thái này cũng có thể khiến các nước thành viên đầu tư thêm nguồn lực vào việc kiểm soát đợt bùng phát trước mắt, bổ sung kinh phí nhằm chia sẻ vaccine, phương pháp điều trị.

Bệnh đậu mùa khỉ đã được hình thành ở nhiều nơi tại khu vực Trung và Tây Phi trong nhiều thập kỷ nhưng không có các ca bệnh lây lan ra bên ngoài châu Phi. Tuy nhiên, hồi tháng 5, các nhà chức trách báo cáo xuất hiện nhiều ca nhiễm ở châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều nơi khác.

Tính đến ngày 23/7, Mỹ ghi nhận gần 3.000 trường hợp mắc bệnh, trong đó có hai trẻ em. Tuy nhiên, các chuyên gia ước tính con số thực tế có thể cao hơn nhiều vì tình trạng thiếu hụt xét nghiệm. Số ca nhiễm ở Anh và Tây Ban Nha cũng cao tương đương.

Tại cuộc họp vào cuối tháng 6, WHO kết luận mối đe dọa từ đậu mùa khỉ ngày càng tăng, tuy nhiên virus vẫn chưa phải tình trạng khẩn cấp quốc tế. Nhiều chuyên gia cho rằng động thái này là thận trọng quá mức. Hiện thế giới ghi nhận hơn 16.000 ca mắc đậu mùa khỉ bên ngoài châu Phi, gần gấp 5 lần con số hồi tháng 6, khi các cố vấn họp bàn lần đầu. Gần như tất cả ca nhiễm đều xảy ra ở nam giới có quan hệ tình dục đồng giới.

Có hai chủng đậu mùa khỉ phổ biến. Đầu tiên là chủng Congo, biểu hiện nặng hơn, tỷ lệ tử vong là 10%. Chủng thứ hai tập trung ở Tây Phi, ít nghiêm trọng, thường gây tử vong cho 1% người mắc bệnh. Hiện các bệnh nhân trong đợt bùng phát mới mắc chủng đậu mùa Tây Phi.

Theo các quan chức WHO, gần một nửa trong số những nước phát hiện bệnh đậu mùa khỉ vào thời điểm hiện nay đã đảm bảo khả năng tiếp cận vắc xin ngừa căn bệnh này.

Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca đậu mùa khỉ nào, tuy nhiên Bộ Y tế luôn cảnh báo bệnh có nguy cơ xâm nhập. Tại châu Á, hai nước là Thái Lan và Singapore đã phát hiện các ca đậu mùa khỉ.