WHO phê duyệt vắc xin sốt rét đầu tiên trên thế giới

Việc phê duyệt vắc xin sốt rét là bước đi lớn hiếm hoi trong nỗ lực đẩy lùi dịch bệnh trên toàn cầu, và nổi bật trong bối cảnh đại dịch COVID-19 vẫn tiếp tục hoành hành. Theo Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, việc phê duyệt Mosquirix là bước đi mang tính lịch sử, bởi loại vắc xin sốt rét là thứ đã từ lâu được nhân loại mong chờ nhằm bảo vệ trẻ em.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 6/10 phê duyệt vắc xin ngăn ngừa bệnh sốt rét đầu tiên, có thể cứu mạng hàng nghìn trẻ em mỗi năm.

Vắc xin có tên gọi Mosquirix, cho hãng dược GlaxoSmithKline sản xuất, kích hoạt hệ miễn dịch ngăn ngừa Plasmodium falciparum - loại ký sinh trùng sốt rét nguy hiểm nhất, phổ biến ở châu Phi.

Đây cũng là loại vắc xin đầu tiên được phát triển cho một bệnh ký sinh trùng, vốn phức tạp hơn nhiều so với bệnh từ virus hoặc vi khuẩn. Việc tìm kiếm loại vắc xin an toàn và hiệu quả ngừa sốt rét đã kéo dài hàng trăm năm.

Trong cuộc họp với các cố vấn của cơ quan y tế Liên Hợp Quốc, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus gọi việc phê duyệt vắc xin Mosquirix là "thời khắc lịch sử", theo AP.

"Việc xác nhận vắc xin sốt rét mang lại tia hy vọng cho châu Phi, nơi hứng chịu hậu quả nặng nề nhất của dịch bệnh", tiến sĩ Matshidiso Moeti, Giám đốc WHO khu vực châu Phi, nói. "Chúng tôi hy vọng nhiều trẻ em châu Phi sẽ được bảo vệ khỏi bệnh sốt rét và phát triển thành những người trưởng thành khỏe mạnh".

Mosquirix được tiêm ba liều cho trẻ em tuổi 5-17 tháng, liều thứ tư khoảng 18 tháng sau đó. Sau các nghiên cứu lâm sàng, vắc xin đã được đưa vào sử dụng ở ba nước Kenya, Malawi và Ghana trong chương trình tiêm chủng đại trà. Các nước đã tiêm 2,3 triệu liều vắc xin cho hơn 800.000 trẻ em, nâng tỷ lệ bảo vệ khỏi bệnh sốt rét từ 70% lên hơn 90%.

Tuy là vắc xin ngừa sốt rét đầu tiên được phê duyệt, nhưng thử nghiệm lâm sàng, vắc xin hiệu quả 50% chống sốt rét ác tính trong năm đầu tiêm chủng, song tác dụng giảm xuống gần bằng 0 ở năm thứ 4. Nghiên cứu không trực tiếp đo lường tác động của vắc xin với các ca tử vong, điều này khiến một số chuyên gia đặt câu hỏi hiệu đây có phải lựa chọn xứng đáng ở các nước với vô số loại bệnh tật khác hay không.

Tuy nhiên, sốt rét ác tính chiếm tới một nửa số ca tử vong vì sốt rét, vì vậy 50% là con số được xem đáng tin cậy và có thể tạo thay đổi, ó thể hỗ trợ quá trình chống lại bệnh sốt rét ở châu Phi.

"Đây là một bước tiến rất lớn. Dù không phải là vắc xin hoàn hảo, vắc xin Mosquirix vẫn sẽ ngăn hàng trăm nghìn trẻ em tử vong", Julian Rayner, Giám đốc Viện Nghiên cứu Y khoa Cambridge, nhận định.