Viêm màng bồ đào là bệnh gì? Phân loại và triệu chứng thường gặp

Màng bồ đào là gì?

Màng bồ đào là lớp mô nằm ở giữa củng mạc (lòng trắng mắt) và võng mạc. Cấu trúc này gồm ba phần chính:

- Mống mắt: phần tạo màu mắt và điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào mắt

- Thể mi: giúp điều tiết thủy tinh thể để nhìn rõ gần - xa

- Hắc mạc (màng mạch): lớp giàu mạch máu nuôi dưỡng võng mạc

Khi một hoặc nhiều cấu trúc trên bị viêm, tình trạng này được gọi chung là viêm màng bồ đào.

Điều đáng lưu ý là màng bồ đào chứa nhiều mạch máu nên phản ứng viêm tại đây không chỉ ảnh hưởng tại mắt mà còn có thể liên quan đến nhiều bệnh lý toàn thân như bệnh tự miễn, nhiễm trùng hoặc rối loạn miễn dịch.

Viêm màng bồ đào là bệnh gì?

Viêm màng bồ đào là tình trạng viêm xảy ra trong lớp giữa của nhãn cầu. Bệnh có thể xuất hiện đột ngột (cấp tính) hoặc kéo dài dai dẳng (mạn tính), tái phát nhiều lần.

Nguyên nhân gây bệnh khá đa dạng, bao gồm:

- Nhiễm trùng: vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng

- Bệnh tự miễn: viêm cột sống dính khớp, lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp

- Chấn thương mắt hoặc sau phẫu thuật

- Một số trường hợp không xác định được nguyên nhân (chiếm tỷ lệ khá cao)

Viêm màng bồ đào không phải là bệnh hiếm gặp, nhưng thường bị nhầm với các bệnh mắt thông thường như viêm kết mạc, khiến người bệnh chủ quan và đi khám muộn.

Phân loại viêm màng bồ đào

Dựa vào vị trí tổn thương trong mắt, viêm màng bồ đào được chia thành bốn nhóm chính:

1. Viêm màng bồ đào trước

Đây là thể thường gặp nhất, ảnh hưởng chủ yếu đến mống mắt và phần trước thể mi.

Đặc điểm:

- Khởi phát nhanh

- Triệu chứng rõ ràng

- Dễ phát hiện nếu đi khám sớm

Thể này còn được gọi là viêm mống mắt hoặc viêm mống mắt – thể mi.

2. Viêm màng bồ đào trung gian

Tổn thương xảy ra chủ yếu ở vùng dịch kính và phần ngoại vi võng mạc.

Người bệnh thường ít đau mắt, triệu chứng âm thầm nên dễ bỏ sót. Bệnh có xu hướng kéo dài và tái phát.

3. Viêm màng bồ đào sau

Tình trạng viêm ảnh hưởng đến hắc mạc và võng mạc. Đây là thể nguy hiểm vì liên quan trực tiếp đến vùng tiếp nhận hình ảnh.

Bệnh thường gây giảm thị lực rõ rệt và có nguy cơ để lại di chứng lâu dài.

4. Viêm màng bồ đào toàn bộ

Khi toàn bộ các phần của màng bồ đào đều bị viêm, bệnh được gọi là viêm màng bồ đào toàn bộ. Đây là dạng nặng, cần điều trị tích cực và theo dõi lâu dài.

Triệu chứng thường gặp

Triệu chứng viêm màng bồ đào phụ thuộc vào vị trí viêm, nhưng người bệnh cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu sau:

- Đau mắt và đỏ mắt: Đây là triệu chứng điển hình ở viêm màng bồ đào trước. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc tăng khi nhìn ánh sáng.

- Sợ ánh sáng (chói mắt): Người bệnh cảm thấy khó chịu khi ra ngoài trời hoặc nhìn vào nguồn sáng mạnh.

- Nhìn mờ: Thị lực giảm là dấu hiệu quan trọng, đặc biệt trong viêm màng bồ đào sau hoặc trung gian.

- Xuất hiện chấm đen bay trước mắt: Người bệnh có thể thấy các đốm đen, sợi mờ hoặc cảm giác “ruồi bay” do tế bào viêm trong dịch kính.

- Chảy nước mắt, co đồng tử: Một số trường hợp có biểu hiện giống viêm mắt thông thường nhưng không đáp ứng với thuốc nhỏ mắt thông thường. Điểm nguy hiểm là có những trường hợp gần như không đau hay đỏ mắt rõ rệt, chỉ phát hiện khi thị lực đã giảm đáng kể.

Vì sao cần phát hiện sớm?

Nếu không điều trị đúng cách, viêm màng bồ đào có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như:

- Tăng nhãn áp thứ phát

- Đục thủy tinh thể

- Phù hoàng điểm

- Dính mống mắt

- Tổn thương võng mạc dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn

Do đó, bất kỳ triệu chứng đỏ mắt kéo dài, đau mắt hoặc nhìn mờ không rõ nguyên nhân đều cần được khám chuyên khoa mắt sớm.

Khi nào nên đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt khi có các dấu hiệu:

- Đỏ mắt kèm đau hoặc sợ ánh sáng

- Nhìn mờ đột ngột

- Xuất hiện chấm đen bay nhiều trong tầm nhìn

- Triệu chứng mắt kéo dài hơn 1–2 ngày không cải thiện

Viêm màng bồ đào là bệnh có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân. Khám mắt định kỳ, đặc biệt ở người có bệnh tự miễn hoặc từng mắc bệnh trước đó, là cách quan trọng giúp bảo vệ thị lực lâu dài.