Viêm cầu thận IgA có dẫn đến suy thận?

1. Viêm cầu thận IgA có thể tiến triển rất khác nhau giữa tất cả người bệnh

Nhiều bệnh nhân băn khoăn liệu viêm cầu thận IgA có chắc chắn sẽ tiến triển đến suy thận hay không? Trong thực tế lâm sàng, những yếu tố nguy cơ nào khiến bệnh diễn tiến nhanh hơn, và đâu là những dấu hiệu cảnh báo cho thấy thận đang bị tổn thương nặng dần ạ?

TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo - Trưởng khoa Nội thận - Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM trả lời: Diễn tiến của viêm cầu thận IgA không giống nhau ở tất cả người bệnh. Có trường hợp nhanh chóng tiến triển đến suy thận chỉ sau một đến hai năm, nhưng cũng có trường hợp duy trì chức năng thận ổn định trong 20-30 năm trước khi xuất hiện suy giảm chức năng thận.

Sự khác biệt này được cho là có liên quan đến yếu tố di truyền. Trên thực tế, viêm cầu thận IgA có thể xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng một gia đình, bao gồm anh chị em ruột hoặc các thế hệ cha mẹ - con cái.

Yếu tố chủng tộc cũng ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh và tốc độ tiến triển. Theo ghi nhận, người châu Á có tỷ lệ mắc viêm cầu thận IgA cao hơn và bệnh thường diễn tiến nhanh hơn so với người da trắng hoặc các quần thể dân cư ở châu Âu, Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, viêm cầu thận IgA không đồng nghĩa với nguy cơ chắc chắn dẫn đến suy thận giai đoạn cuối. Theo các số liệu hiện có, khoảng 40% người bệnh có thể tiến triển đến giai đoạn này.

Tiên lượng bệnh phụ thuộc đáng kể vào thời điểm phát hiện và hiệu quả điều trị. Việc chẩn đoán sớm, theo dõi chặt chẽ và can thiệp đúng ngay từ giai đoạn đầu có vai trò quan trọng trong việc làm chậm tiến triển bệnh, thậm chí ngăn ngừa nguy cơ suy thận giai đoạn cuối.

2. Không phải mọi trường hợp viêm cầu thận IgA đều cần điều trị bằng thuốc

Ngoài điều trị bằng thuốc, việc theo dõi bệnh đóng vai trò rất quan trọng. Bác sĩ có thể cho biết người mắc viêm cầu thận IgA cần được theo dõi bằng những xét nghiệm và tần suất kiểm tra ra sao để phát hiện sớm biến chứng ạ?

TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo trả lời: Khi người bệnh có các dấu hiệu nghi ngờ viêm cầu thận IgA, sinh thiết thận sẽ được chỉ định để xác định chẩn đoán. Sự hiện diện của lắng đọng IgA tại vùng gian mạch trên kết quả sinh thiết là tiêu chuẩn giúp xác định bệnh.

Sau khi chẩn đoán, bước tiếp theo là đánh giá mức độ tổn thương thận thông qua chức năng thận và mức độ đạm niệu. Chức năng thận càng suy giảm hoặc lượng đạm niệu càng cao thì nguy cơ tiến triển bệnh càng lớn, đòi hỏi theo dõi và điều trị tích cực hơn.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp viêm cầu thận IgA đều cần dùng thuốc ngay. Trên thực tế, có những người bệnh chỉ có tiểu máu vi thể, tức chỉ phát hiện hồng cầu trong nước tiểu qua xét nghiệm mà chưa ghi nhận đạm niệu hoặc suy giảm chức năng thận. Với những trường hợp này, biện pháp phù hợp có thể chỉ là theo dõi định kỳ và đánh giá lại bằng các xét nghiệm chuyên môn theo từng giai đoạn.

Việc điều trị thường được cân nhắc khi người bệnh bắt đầu xuất hiện đạm niệu hoặc có dấu hiệu thay đổi chức năng thận. Khi đó, các biện pháp can thiệp sẽ được lựa chọn dựa trên mức độ tổn thương và nguy cơ tiến triển của bệnh.

Vì vậy, khi được chẩn đoán viêm cầu thận IgA, người bệnh không nên quá lo lắng hoặc hoang mang. Điều quan trọng là được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa Thận để được tư vấn về kế hoạch theo dõi, điều trị phù hợp và các biện pháp giúp làm chậm tiến triển bệnh.

3. Duy trì lối sống lành mạnh giúp hỗ trợ kiểm soát bệnh

Trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh viêm cầu thận IgA cần lưu ý những điểm gì về ăn uống, vận động, phòng ngừa nhiễm trùng và sử dụng thuốc để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển? Những sai lầm nào người bệnh hay mắc phải khiến bệnh âm thầm nặng lên?

TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo trả lời: Bên cạnh điều trị và theo dõi y khoa, lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát viêm cầu thận IgA.

Một trong những yếu tố cần đặc biệt lưu ý là hạn chế nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp và đường tiêu hóa, bởi đây là những tác nhân có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn. Để giảm nguy cơ nhiễm trùng, người bệnh nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang khi ra ngoài, đồng thời lựa chọn thực phẩm chín, đảm bảo vệ sinh và an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, người bệnh cần duy trì các thói quen sống lành mạnh như tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, xây dựng chế độ ăn ít muối, hạn chế đạm, dầu mỡ và chất béo, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây. Uống đủ nước và ngừng hút thuốc lá cũng là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tổng thể.

Đây đều là những nguyên tắc sống lành mạnh được khuyến cáo không chỉ đối với người mắc viêm cầu thận IgA mà còn có lợi cho nhiều bệnh lý mạn tính khác.

4. Người thân của bệnh nhân viêm cầu thận IgA nên được tầm soát sớm

Một vấn đề khiến nhiều gia đình lo lắng là: viêm cầu thận IgA có tính chất gia đình hay di truyền? Người thân của bệnh nhân có cần đi kiểm tra tầm soát hay thay đổi lối sống gì để phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh hay không, thưa BS?

TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo trả lời: Di truyền được xem là một trong những yếu tố có liên quan đến viêm cầu thận IgA. Tuy nhiên, đây là bệnh lý đa gen, nghĩa là không do một gen đơn lẻ gây ra mà có sự tham gia của nhiều yếu tố di truyền khác nhau.

Trên thực tế, không ít gia đình ghi nhận nhiều thành viên cùng mắc bệnh. Vì vậy, khi trong gia đình có người được chẩn đoán viêm cầu thận IgA, những người thân có quan hệ huyết thống gần, như: cha mẹ, anh chị em ruột cũng nên chủ động tầm soát bệnh thận.

Việc tầm soát tương đối đơn giản, bao gồm các xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và siêu âm thận. Những kiểm tra này có thể giúp phát hiện sớm các bất thường về chức năng thận hoặc tổn thương thận nếu có.

Trong trường hợp phát hiện bệnh, người được tầm soát sẽ được tư vấn, theo dõi và điều trị phù hợp. Ngược lại, nếu kết quả hoàn toàn bình thường, người dân có thể yên tâm tiếp tục sinh hoạt và theo dõi sức khỏe định kỳ như những người khỏe mạnh khác.

5. Tuân thủ điều trị và giữ tinh thần lạc quan là yếu tố quan trọng trong kiểm soát bệnh

Cuối cùng, nếu phải gửi đến người bệnh viêm cầu thận IgA một thông điệp quan trọng nhất - giúp họ hiểu đúng, theo dõi đúng và sống chung an toàn với bệnh trong thời gian dài - bác sĩ sẽ muốn nhấn mạnh điều gì ạ?

TS.BS Huỳnh Ngọc Phương Thảo trả lời: Bên cạnh các biện pháp điều trị, tinh thần lạc quan cũng là yếu tố quan trọng đối với người mắc viêm cầu thận IgA.

Những năm gần đây, lĩnh vực điều trị viêm cầu thận IgA đã ghi nhận nhiều tiến bộ đáng kể. Hiện có nhiều loại thuốc mới đang được nghiên cứu và phát triển, trong đó không ít liệu pháp được kỳ vọng sẽ được phê duyệt trong những năm tới. Điều này mở ra triển vọng tích cực hơn cho người bệnh so với trước đây.

Tuy nhiên, thay vì quá lo lắng về diễn tiến bệnh, người bệnh nên tập trung vào những yếu tố có thể chủ động kiểm soát. Việc tái khám đúng hẹn, tuân thủ hướng dẫn điều trị, sử dụng thuốc theo chỉ định và theo dõi sức khỏe định kỳ là những yếu tố nền tảng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả.

Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh như tập thể dục thường xuyên, điều chỉnh chế độ ăn phù hợp và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng cũng góp phần quan trọng trong việc làm chậm tiến triển của viêm cầu thận IgA và bảo vệ chức năng thận lâu dài.

>>> Đọc thêm phần 1: Bệnh thận IgA: Vì sao cơ thể tự sinh ra kháng thể "phá hủy" chính quả thận của mình?