Tylenol trong thai kỳ và nguy cơ tự kỷ - TS.BS Phạm Minh Triết

Tổng thống Donald Trump mới đây đã khiến dư luận xôn xao khi phát biểu rằng Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) sẽ gửi thông báo cho bác sĩ về việc dùng Tylenol (Acetaminophen) trong thai kỳ có thể liên quan đến “very increased risk of autism” (nguy cơ tự kỷ tăng rất cao). Tuyên bố này trái ngược với nhiều thập kỷ bằng chứng cho thấy thuốc này vốn được coi là an toàn trong thai kỳ [1].

Trump nói: “They are strongly recommending that women limit Tylenol use during pregnancy unless medically necessary, such as to treat fever, if you can’t tough it out.” (Họ khuyến nghị mạnh mẽ rằng phụ nữ nên hạn chế dùng Tylenol trong thai kỳ trừ khi thật sự cần thiết về mặt y khoa, chẳng hạn để điều trị sốt, nếu bạn không chịu đựng nổi).

1. Tylenol và thai kỳ: khoa học nói gì?

Tylenol, là tên thương mại của hoạt chất acetaminophen hoặc paracetamol, là một trong những loại thuốc giảm đau, hạ sốt phổ biến nhất trên toàn cầu. Tại Việt Nam, hoạt chất acetaminophen có trong các thuốc như Efferalgan, Panadol, Hapacol, …Trong thai kỳ, thuốc này thường được coi là lựa chọn an toàn nhất so với các thuốc giảm đau khác như ibuprofen hay aspirin, vốn có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, xuất huyết hoặc biến chứng [2].

Trên thực tế, phần lớn phụ nữ mang thai từng dùng Tylenol ít nhất một lần trong thai kỳ [3]. Nếu không kiểm soát, sốt và đau trong thai kỳ có thể gây hại cho cả mẹ lẫn thai nhi, ví dụ như tăng nguy cơ dị tật, sảy thai hay tăng huyết áp.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, một số nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên hệ giữa việc dùng Tylenol khi mang thai và nguy cơ rối loạn phát triển thần kinh, trong đó có tự kỷ.

• Một nghiên cứu quy mô lớn tại Thụy Điển công bố năm 2024 trên JAMA (hơn 2 triệu trẻ tham gia) cho thấy không có bằng chứng Tylenol làm tăng nguy cơ tự kỷ hay ADHD [4].

• Ngược lại, một tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp (meta-analysis) năm 2024 trên BMC Environmental Health lại cho rằng có “bằng chứng khá mạnh” về mối liên hệ, nhưng nhấn mạnh đây chỉ là liên hệ thống kê, chưa thể khẳng định nguyên nhân trực tiếp [3].

Kết luận chung của các chuyên gia là: nếu cần dùng Tylenol trong thai kỳ, hãy sử dụng với liều thấp nhất có hiệu quả, trong thời gian ngắn nhất, và dưới sự hướng dẫn của bác sĩ [3].

2. Phản ứng từ cơ quan y tế và công ty dược

Sau phát biểu của Trump, FDA và Bộ Y tế Hoa Kỳ (HHS) đã đưa ra thông điệp thận trọng hơn. Họ cho biết sẽ tiến hành bổ sung cảnh báo trên nhãn thuốc và gửi thư đến bác sĩ, nhưng cũng nhấn mạnh rằng: “a causal relationship has not been established” (mối quan hệ nhân quả chưa được chứng minh) [1].

Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Y tế, cho biết HHS sẽ khởi động chiến dịch truyền thông quốc gia nhằm cung cấp thông tin cho các gia đình. Theo ông, bác sĩ nên cân nhắc kỹ, chỉ cho dùng khi thật sự cần và luôn ưu tiên liều thấp - thời gian ngắn.

Phía công ty Kenvue - nhà sản xuất Tylenol - thì khẳng định:

“Acetaminophen is the safest pain reliever option for pregnant women as needed throughout their entire pregnancy.” (Acetaminophen là lựa chọn giảm đau an toàn nhất cho phụ nữ mang thai khi cần thiết trong suốt thai kỳ).

Họ cũng cảnh báo rằng việc làm dấy lên nỗi lo sợ có thể khiến phụ nữ phải lựa chọn giữa “suffer through conditions like fever that are potentially harmful to both mom and baby or use riskier alternatives” (chịu đựng sốt và đau - vốn có hại cho cả mẹ và bé - hoặc phải dùng thuốc khác nguy hiểm hơn) [1].

3. Phát biểu của Trump

Ngoài cảnh báo về Tylenol, Trump còn cảm ơn Kennedy vì đã đưa vấn đề tự kỷ “to the forefront of American politics, along with me.” (lên vị trí hàng đầu trong chính trường Mỹ, cùng với tôi). Ông cũng nói: “We understood a lot more than a lot of people who studied it.” (Chúng tôi hiểu nhiều hơn rất nhiều người đã nghiên cứu nó).

4. Cảm nhận của người viết: mặt tích cực và nguy cơ tiềm ẩn

Việc một chính trị gia như Trump, không có nền tảng y khoa, nhưng đưa ra quan điểm mạnh mẽ về một vấn đề y tế cộng đồng, có thể nhìn ở cả hai khía cạnh.

Mặt tích cực:

• Những phát ngôn của ông khiến dư luận quan tâm nhiều hơn đến an toàn thuốc trong thai kỳ - một chủ đề vốn ít được để ý.

• Sức ép chính trị có thể khiến các cơ quan y tế minh bạch hơn và khuyến khích thêm nghiên cứu khoa học.

Nguy cơ tiềm ẩn:

• Phát ngôn thiếu thận trọng, như việc khẳng định “very increased risk of autism,” có thể gây hoang mang, khiến nhiều phụ nữ lo lắng quá mức.

• Việc từ chối dùng Tylenol có thể dẫn đến hậu quả: sốt không kiểm soát hoặc dùng thuốc thay thế nguy hiểm hơn.

• Khi chính trị lấn át y học, công chúng có thể khó phân biệt đâu là khuyến nghị dựa trên khoa học, đâu là ý kiến cá nhân.

5. Kết luận

Đến nay, khoa học chưa chứng minh được Tylenol trong thai kỳ gây ra tự kỷ. Nhiều nghiên cứu quy mô lớn không tìm thấy mối liên hệ, trong khi một số phân tích khác chỉ ra có dấu hiệu thống kê cần theo dõi thêm. Cách tiếp cận an toàn nhất vẫn là: nếu cần dùng , hãy dùng liều thấp, trong thời gian ngắn, và luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.

Phát biểu của Trump có thể giúp vấn đề được chú ý hơn, nhưng cách diễn đạt quá cực đoan có thể gây hiểu lầm. Người dân nên dựa vào khuyến nghị chính thức từ các cơ quan y tế và bác sĩ chuyên môn thay vì lo lắng thái quá.

~~~ Tài liệu tham khảo:

1. https://edition.cnn.com/2025/09/22/health/trump-autism-announcement-cause-tylenol
2. Nakhai-Pour, H., et al. (2011). Use of nonaspirin NSAIDs during pregnancy and the risk of spontaneous abortion. CMAJ, 183(15), 1713–1720.
3. BMC Environmental Health. (2024). Systematic review and meta-analysis of acetaminophen use in pregnancy and neurodevelopmental outcomes.
4. Gustavson, K., et al. (2024). Acetaminophen use during pregnancy and risk of neurodevelopmental disorders. JAMA, 331(15), 1452–1462.