“Tuổi tim” cao hơn tuổi thật: Những yếu tố nào khiến mạch máu lão hóa sớm?
Tuổi thật được tính bằng số năm một người đã sống, trong khi “tuổi tim” hay “tuổi mạch máu” phản ánh phần nào mức độ nguy cơ tim mạch dựa trên các yếu tố như huyết áp, cholesterol, đường huyết, hút thuốc và cân nặng. Vì vậy, một người còn trẻ nhưng có nhiều yếu tố nguy cơ vẫn có thể có “tuổi tim” cao hơn tuổi thật.

Huyết áp cao - “kẻ bào mòn” mạch máu
Tăng huyết áp kéo dài khiến thành động mạch liên tục chịu áp lực lớn. Theo thời gian, mạch máu mất dần tính đàn hồi, trở nên cứng hơn và dễ tổn thương. Đây là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy lão hóa mạch máu sớm.
Điều đáng lưu ý là tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm. Một người cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể có huyết áp cao nếu không kiểm tra định kỳ. Vì vậy, đo huyết áp thường xuyên là cách đơn giản để phát hiện sớm một trong những yếu tố làm “già” hệ mạch.
Mỡ máu cao thúc đẩy xơ vữa động mạch
LDL-cholesterol tăng kéo dài có thể góp phần hình thành và phát triển mảng xơ vữa trong thành động mạch. Khi mảng xơ vữa lớn dần, lòng mạch bị thu hẹp, thành mạch kém đàn hồi và nguy cơ hình thành huyết khối tăng lên.
Không chỉ người thừa cân mới có cholesterol cao. Người có cân nặng bình thường nhưng chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, ít vận động hoặc có yếu tố di truyền vẫn có thể bị rối loạn lipid máu.
Đường huyết cao làm mạch máu “già” nhanh hơn
Đái tháo đường và tình trạng đường huyết tăng kéo dài có liên quan chặt chẽ với quá trình lão hóa mạch máu. Tăng đường huyết lâu ngày có thể gây tổn thương lớp nội mạc, thúc đẩy viêm và làm suy giảm chức năng của mạch máu.
Nghiên cứu về lão hóa mạch máu cho thấy kiểm soát tốt các yếu tố chuyển hóa, đặc biệt là đường huyết, có vai trò quan trọng trong duy trì sức khỏe mạch máu.
Hút thuốc - yếu tố khiến mạch máu xuống cấp nhanh
Khói thuốc chứa nhiều chất gây tổn thương mạch máu, làm suy giảm chức năng nội mô và thúc đẩy quá trình xơ vữa. Người hút thuốc lâu năm có thể đối mặt với nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ và bệnh động mạch ngoại biên cao hơn.
Không chỉ hút thuốc chủ động, thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng không có lợi cho hệ tim mạch. Vì vậy, bỏ thuốc là một trong những thay đổi quan trọng giúp giảm gánh nặng nguy cơ lên mạch máu.
Ít vận động, thừa cân và chế độ ăn thiếu lành mạnh
Ngồi nhiều, ít vận động, tăng cân hoặc béo phì thường đi cùng nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn đường huyết và mỡ máu. Đây là những yếu tố có thể cộng hưởng, khiến quá trình lão hóa mạch máu diễn ra nhanh hơn.
Ngược lại, hoạt động thể chất thường xuyên có lợi cho huyết áp, chuyển hóa và độ đàn hồi của hệ mạch. Một nghiên cứu được Hội Phẫu thuật Mạch máu Hoa Kỳ dẫn lại cho thấy luyện tập sức bền có thể làm giảm độ cứng động mạch và huyết áp.
Stress kéo dài, thiếu ngủ cũng không nên xem nhẹ
Căng thẳng kéo dài và giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng bất lợi đến huyết áp, chuyển hóa và thói quen sinh hoạt. Nếu tình trạng này đi kèm ít vận động, ăn uống mất cân đối hoặc sử dụng thuốc lá, rượu bia, nguy cơ tim mạch càng có thể gia tăng.
Ngoài các yếu tố có thể thay đổi, tuổi, giới tính và tiền sử gia đình cũng ảnh hưởng đến nguy cơ tim mạch. Do đó, không thể chỉ nhìn vào một chỉ số để kết luận mạch máu “già” bao nhiêu tuổi.
Làm gì để “trẻ hóa” mạch máu?
Trước hết, nên kiểm tra định kỳ huyết áp, đường huyết và mỡ máu; duy trì cân nặng hợp lý; ăn nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế muối, đường và chất béo bão hòa; vận động đều đặn; không hút thuốc và hạn chế rượu bia.
Với người đã có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tiền sử bệnh tim mạch, cần tuân thủ điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.
“Tuổi tim” cao hơn tuổi thật không đồng nghĩa mạch máu đã tổn thương không thể đảo ngược. Đây nên được xem như một tín hiệu cảnh báo để đánh giá lại các yếu tố nguy cơ và điều chỉnh lối sống, điều trị sớm. Các phương pháp đánh giá tuổi mạch máu hiện nay có thể dựa trên mô hình nguy cơ tim mạch hoặc những chỉ số như độ cứng động mạch, nhưng chưa có một phương pháp duy nhất được chuẩn hóa cho mọi người.
Quan trọng nhất không phải là cố “trẻ hóa” con số tuổi tim, mà là kiểm soát những yếu tố có thể thay đổi để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch trong tương lai.
Thông tin biên tập
Tác giả
Tham vấn y khoa
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
