Từ ca đột quỵ 15 tuổi ở Phú Thọ: Đột quỵ ở trẻ em có gì khác biệt?

Trường hợp thiếu niên 15 tuổi tại Phú Thọ đột ngột bị nhồi máu não diện rộng do tắc động mạch cảnh trong mới đây đã khiến không ít phụ huynh bàng hoàng. Việc một đứa trẻ đang hoàn toàn khỏe mạnh bỗng dưng ngã gục, liệt nửa người khiến nhiều người lo sợ: Liệu con em mình có thể gặp nguy cơ tương tự hay không?

Đột ngột thấy choáng, thiếu niên 15 tuổi bị đột quỵ

Một thiếu niên 15 tuổi đột ngột yếu liệt nửa người, ngã trong nhà vệ sinh, được xác định bị nhồi máu não diện rộng do tắc động mạch cảnh trong.

Ngày 22/7, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết người bệnh trước đó khỏe mạnh. Theo gia đình, em đột ngột yếu nửa người trái, choáng rồi ngã trong nhà vệ sinh.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não phát hiện nhồi máu não diện rộng bán cầu phải. Khi nhập viện, bệnh nhân lơ mơ, không tiếp xúc được, liệt mặt trung ương bên trái và liệt hoàn toàn nửa người trái.

Sau thăm khám và thực hiện các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, bác sĩ Trung tâm Đột quỵ xác định bệnh nhân bị nhồi máu não diện rộng bán cầu phải do tắc động mạch cảnh trong - một dạng tắc mạch máu não lớn. Người bệnh được đưa đến bệnh viện khoảng 2,5 giờ sau khi khởi phát triệu chứng.

Hiện bệnh nhân vẫn còn tình trạng liệt nửa người trái. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ

Nhận định đây là trường hợp đột quỵ tối cấp, êkíp điều trị lập tức chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và can thiệp lấy huyết khối để tái thông mạch máu não. Sau can thiệp, người bệnh được hồi sức tích cực, đồng thời thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu nhằm tìm nguyên nhân và kết hợp phục hồi chức năng sớm.

Hiện bệnh nhân tỉnh táo, giao tiếp tốt, các chức năng sống ổn định, song vẫn còn liệt nửa người trái và tiếp tục điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng.

Nguồn Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ

Để không rơi vào tâm lý hoang mang, phụ huynh cần hiểu rằng: Đột quỵ ở trẻ em và thanh thiếu niên có bản chất, nguyên nhân và cách nhận biết hoàn toàn khác biệt so với đột quỵ ở người lớn.

Nguyên nhân: Không phải do xơ vữa, mà do bất thường cấu trúc và dòng máu

Ở người trưởng thành hoặc người cao tuổi, đột quỵ thường là hệ quả tích tụ nhiều năm từ lối sống: xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu.

Tuy nhiên, đối với lứa tuổi học đường như bệnh nhân 15 tuổi nói trên, cơ chế gây bệnh hoàn toàn khác. Đột quỵ ở trẻ em chủ yếu xuất phát từ các yếu tố bẩm sinh hoặc tổn thương cấp tính:

Bóc tách động mạch: Các chấn thương nhẹ vùng đầu - cổ khi đá bóng, tập võ, vặn cổ quá mạnh hay thậm chí do ngã có thể làm rách lớp trong của thành mạch, tạo ra cục máu đông gây tắc mạch lớn (như động mạch cảnh).
Bất thường mạch máu bẩm sinh: Dị dạng động tĩnh mạch (AVM) hoặc bệnh Moya-Moya làm thành mạch yếu, dễ rách hoặc hẹp dần.
Bệnh lý tim mạch bẩm sinh: Trẻ có dị tật tim (như còn lỗ bầu dục PFO) có thể tạo ra cục máu đông từ nơi khác rồi trôi thẳng lên não.
Rối loạn đông máu & Bệnh tự miễn: Các bệnh lý di truyền khiến máu dễ đông hơn bình thường hoặc tình trạng viêm mạch máu sau nhiễm trùng.

2. Yếu tố kích hoạt từ lối sống hiện đại

Dù nguyên nhân gốc rễ thường là bệnh lý nền ẩn giấu, lối sống không lành mạnh ở giới trẻ hiện nay đóng vai trò như "giọt nước tràn ly" kích hoạt đột quỵ sớm.

Thói quen thức khuya kéo dài, căng thẳng học tập, lầy giường thiếu vận động, béo phì, hay việc lạm dụng nước tăng lực (chứa caffeine liều cao) và thuốc lá điện tử (vaping) đều gây co thắt mạch máu, tăng huyết áp đột ngột và thúc đẩy hình thành cục máu đông.

3. Dấu hiệu nhận biết: Đột ngột và dễ bị bỏ qua

Trẻ em hiếm khi biết than phiền về các triệu chứng thần kinh. Nhiều trường hợp đột quỵ ở trẻ bị chẩn đoán nhầm thành trúng gió, hạ đường huyết, hoặc ngất xỉu thông thường.

Phụ huynh cần cảnh giác cao độ nếu thấy con xuất hiện đột ngột các dấu hiệu quy tắc FAST:

F (Face - Mặt): Méo miệng, nụ cười lệch sang một bên.
A (Arms - Tay chân): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân, vô tình làm rơi đồ vật, đi đứng xiêu vẹo hoặc ngã bất ngờ.
S (Speech - Lời nói): Nói ngọng, nói khó, hoặc lơ mơ không hiểu lời người lớn.
T (Time - Thời gian): Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ ngay lập tức trong "giờ vàng" (3 - 4,5 giờ đầu). Tuyệt đối không cạo gió, bấm huyệt hay chờ trẻ "tỉnh lại".

Lời khuyên cho cha mẹ

Đột quỵ ở trẻ em tuy cực kỳ hiếm gặp nhưng hậu quả vô cùng nặng nề. Phụ huynh không nên quá hoảng loạn, nhưng cần chủ động đưa trẻ đi khám nếu gia đình có tiền sử bệnh lý đông máu/tim mạch, hoặc khi trẻ từng gặp chấn thương vùng cổ và có biểu hiện đau đầu dữ dội kéo dài. Đồng thời, việc hướng dẫn con duy trì lối sống khoa học chính là tấm lá chắn tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.