Tìm hiểu tế bào gốc trong việc phục hồi đột quỵ

I. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ hay còn gọi tai biến mạch máu não xảy ra khi não bị thiếu oxy và dinh dưỡng do dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn.

Tại Việt Nam mỗi năm có khoảng hơn 200.000 người đột quỵ và 50% số bệnh nhân bị tử vong hoặc tàn phế. Nhưng cho đến nay, việc điều trị chỉ giúp giảm bớt tai biến và hạn chế tử vong do hậu quả của đột quỵ, trong trường hợp được phát hiện sớm và cấp cứu trong “thời gian vàng” 4,5 giờ và 6 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Đột quỵ khiến não bộ bị tổn thương và khó hồi phục nếu không được điều trị nhanh chóng

II. Nguyên nhân nào gây ra đột quỵ?

Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ thường do cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), nhồi máu não và xuất huyết não.

Đối với TIA xảy ra do cục máu đông làm tắc nghẽn tạm thời động mạch, khiến máu không chảy được đến các bộ phận nhất định của não.Tuy nhiên, tình trạng này chỉ kéo dài trong vài phút đến vài giờ và sau đó lưu lượng máu sẽ được phục hồi. Đây là dấu hiệu cảnh báo 1 đột quỵ trong tương lai.

Đột quỵ nhồi máu não (đột quỵ do thiếu máu cục bộ) cũng xảy ra do tắc nghẽn động mạch dẫn đến não, nhưng thường do cục máu đông hoặc xơ vữa động mạch.

Đột quỵ xuất huyết não là do mạch máu bị vỡ hoặc rò rỉ làm tổn thương các tế bào não.

III. Tế bào gốc hoạt động như thế nào?

Những nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng gần đây đã cho thấy, việc sử dụng liệu pháp tế bào gốc được tiến hành trên những nạn nhân đột quỵ thực sự đã cho kết quả đáng kinh ngạc.

Tế bào gốc là một phương pháp điều trị không xâm lấn, mục đích nhằm thay thế các tế bào bị tổn thương trong cơ thể. Nó có thể được tiêm tại chỗ đến các vị trí cụ thể, tùy thuộc nhu cầu của bệnh nhân.

Tế bào gốc có thể hỗ trợ điều trị bệnh nhân đột quỵ, vì nhờ vào khả năng chống viêm và điều hòa miễn dịch. Đây là một phương pháp điều trị đột quỵ an toàn. Nó cũng có thể hỗ trợ phục hồi đột quỵ nếu được thực hiện sớm.

Tế bào gốc giúp điều trị và phục hồi đột quỵ

IV. Làm thế nào tế bào gốc có thể giúp điều trị đột quỵ?

Một lý do khiến bệnh nhân sau đột quỵ khó khăn trong việc phục hồi đó là bị tổn thương nhiều loại tế bào trong não. Do đó, tế bào gốc muốn thay thế các tế bào bị mất hoặc bị tổn thương thì cần:

Có nhiều loại tế bào não khác nhau hoặc loại tế bào gốc thích hợp để tạo ra các tế bào não mà phù hợp với bệnh nhân.

Các tế bào mới đảm bảo phát triển hoạt động bình thường.

Tế bào mới phải có khả năng hoạt động theo cách tương tự như bên trong bộ não khỏe mạnh, để tạo các kết nối trên các vùng khác nhau của não và cung cấp máu cho não.

V. Nghiên cứu về lợi ích tế bào gốc đối với bệnh nhân đột quỵ

Trường Y Stanford thuộc Đại học Stanford (TP Stanford, bang California, Mỹ) đã có thử nghiệm trên 18 cá nhân, độ tuổi trung bình là 61 bằng cách cấy ghép tế bào gốc (có nguồn gốc từ tủy xương của người hiến tặng) trực tiếp vào não.

Trong vòng vài tháng, tất cả những người tham gia đều có dấu hiệu cải thiện chức năng vận động. Các bệnh nhân cho thấy mức tăng trung bình 11,4 điểm trong đánh giá Fugl-Meyer (FMA) - một bài kiểm tra về mức độ suy giảm cụ thể do đột quỵ.

Hiện có nhiều nghiên cứu chứng minh tác dụng của tế bào gốc đối với bệnh nhân đột quỵ

Thử nghiệm đã đạt được những bước tiến to lớn trong việc chứng minh rằng tế bào gốc có thể điều trị hiệu quả các triệu chứng đột quỵ nhiều năm sau khi bệnh nhân bị đột quỵ và cũng có thể hiệu quả ở mọi lứa tuổi.

Do đó, Trường Y Stanford cũng đã chuyển sang sử dụng tế bào gốc để thử nghiệm lâm sàng trong việc chữa bệnh cho các nạn nhân đột quỵ ở các độ tuổi khác nhau và từ 6 tháng đến 3 năm sau khi họ bị đột quỵ.

Ngoài ra, một nghiên cứu khác được thực hiện bởi Michael Levy và các đồng nghiệp đã phát hiện ra rằng việc tiêm vào tĩnh mạch tế bào gốc trung mô (MSCs) sẽ giúp điều trị an toàn và hiệu quả để phục hồi sau đột quỵ.

Nghiên cứu được thực hiện trên 36 đối tượng đã từng bị đột quỵ nhồi máu não trên 6 tháng, nhưng chưa có cải thiện đáng kể về thần kinh và chức năng vận động trong 2 tháng trước khi đăng ký nghiên cứu.

Liều lượng tối đa là 150 triệu tế bào gốc trung mô. Nghiên cứu đã cho thấy tính an toàn và khả năng dung nạp ở tất cả các đối tượng được truyền vào tĩnh mạch tế bào gốc trung mô (MSCs), với những thay đổi tích cực về mặt lâm sàng trên các xét nghiệm hình ảnh và phòng thí nghiệm.