Thoát vị đĩa đệm: Hiểu đúng cơ chế bệnh để sống chung thoải mái suốt đời

Hiểu đúng cơ chế hình thành thoát vị đĩa đệm

Đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống, có vai trò kết nối và hoạt động như một "tấm đệm giảm chấn" giúp cột sống vận động linh hoạt. Khi chịu áp lực kéo dài, đĩa đệm có thể bị lồi, phình ra và cuối cùng là rách vòng xơ, dẫn đến thoát vị.

Nhiều người cho rằng thoát vị đĩa đệm chủ yếu xảy ra ở những người lao động nặng, thường xuyên mang vác hoặc tập luyện quá sức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ lệ này không cao bằng nhóm người có cân nặng bình thường hoặc làm việc văn phòng.

Vậy nguyên nhân là gì?

Theo BS Calvin, cơ thể chúng ta có một hệ cơ rất khỏe bao quanh cột sống. Các nhóm cơ này bám vào từng đốt sống, giúp cơ thể nâng đỡ và thực hiện các hoạt động hằng ngày. Đồng thời, cơ thể luôn có cơ chế tự bảo vệ. Khi xuất hiện chấn thương hoặc bất thường ở hệ cơ xương khớp, các cơ sẽ co lại để hạn chế vận động, tránh tổn thương lan rộng.

Sự co cơ này cũng chính là nguyên nhân gây đau, giúp cơ thể nhận biết đang có vấn đề cần được xử lý. Tuy nhiên, nếu tình trạng co cơ kéo dài, áp lực lên đĩa đệm sẽ ngày càng tăng. Quá trình này diễn ra âm thầm như "từng giọt nước làm đầy ly", khiến đĩa đệm từ lồi, phình đến khi vòng xơ bị rách và xuất hiện thoát vị đĩa đệm.

Hai mục tiêu quan trọng để sống chung với thoát vị đĩa đệm

Theo BS Calvin Q. Trịnh, để có thể sống chung với thoát vị đĩa đệm lâu dài, người bệnh cần giải quyết hai vấn đề cốt lõi:

1. Giảm đau và giảm tê để duy trì sinh hoạt, lao động bình thường.
2. Ngăn chặn quá trình thoát vị đĩa đệm và thoái hóa tiếp tục tiến triển.
   
   

Nếu không kiểm soát được sự tiến triển của bệnh, người bệnh có nguy cơ giảm sức lao động, suy giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí dẫn đến tàn phế.

Giảm đau không chỉ đơn thuần là dùng thuốc

Cơn đau ở người bị thoát vị đĩa đệm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:

• Co thắt cơ kéo dài.
• Áp lực tác động lên các đốt sống hoặc khớp liên mấu.
• Khối thoát vị chèn ép vào rễ thần kinh.
• Hẹp lỗ liên hợp do gai xương hoặc xẹp đốt sống.
  
  

Vì vậy, điều trị đau không chỉ dừng lại ở việc giảm co cơ. Người bệnh còn cần được tạo điều kiện vận động cơ học phù hợp nhằm giảm chèn ép lên rễ thần kinh, hỗ trợ dịch chuyển nhân nhầy hoặc mở rộng lỗ liên hợp.

Theo BS Calvin, việc làm giãn cơ tương đối đơn giản. Tuy nhiên, để tạo ra cơ chế cơ học phù hợp giúp giảm chèn ép thần kinh đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm lâm sàng và sự đánh giá riêng cho từng trường hợp. Do đó, hiệu quả điều trị thường không thể nhanh chóng như các trường hợp đau cơ năng đơn thuần.

Muốn ngăn bệnh tiến triển phải tái lập sự cân bằng của cột sống

Để ngăn chặn thoát vị đĩa đệm và thoái hóa tiến triển, cần đưa cột sống trở về trạng thái cân bằng gần với cấu trúc sinh lý ban đầu nhất có thể. Khi đó, cơ thể sẽ không còn phải duy trì tình trạng co cơ bảo vệ kéo dài.

Điều quan trọng là phục hồi các đường cong sinh lý tự nhiên của cột sống thông qua việc tái lập hoạt động của hệ cơ liên quan:

• Với cột sống cổ: cần chú trọng nhóm cơ cổ, ngực, vai và gáy.
• Với cột sống thắt lưng: cần phục hồi sự cân bằng của nhóm cơ thắt lưng, bụng, chậu và đùi.
  
  

BS Calvin nhấn mạnh rằng khung chậu chính là nền móng của toàn bộ hệ thống cột sống. Cột sống đứng trên khung chậu giống như một tòa nhà đứng trên nền móng. Khi nền móng lệch, toàn bộ cấu trúc phía trên sẽ bị ảnh hưởng.

Do đó, việc điều trị không thể chỉ tập trung vào vị trí cột sống bị đau mà cần đánh giá và tái lập sự cân bằng của khung chậu để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Tập đúng cách để ngăn ngừa thoái hóa và thoát vị

Khi các nhóm cơ quanh khớp hoặc một vùng cơ thể mất cân bằng, trục vận động của khớp sẽ thay đổi. Lực tác động không còn phân bố đều, dẫn đến đau, tổn thương sụn khớp và thúc đẩy quá trình thoái hóa.

Hiểu rõ cơ chế này sẽ giúp mỗi người chủ động phòng ngừa các bệnh lý cơ xương khớp bằng những bài tập vận động đúng nhóm cơ, đúng hướng và đúng kỹ thuật.

"Chỉ khi giải quyết được nguyên nhân gốc rễ gây mất cân bằng cơ - khớp, chúng ta mới có thể ngăn chặn thoát vị đĩa đệm tiến triển và sống chung với bệnh một cách thoải mái trong thời gian dài", BS Calvin Q. Trịnh chia sẻ.