Xương đã lành, chấn thương đã cũ nhưng vẫn đau khi vận động: Vì sao?

Nhiều người từng gặp một tình huống khá khó hiểu: chấn thương đã xảy ra từ nhiều năm trước, phim chụp cho thấy xương đã lành, khớp không còn sưng viêm, sinh hoạt hằng ngày gần như bình thường. Thế nhưng cứ mỗi lần vận động mạnh, chơi thể thao hoặc mang vác nặng, vị trí cũ lại đau trở lại.

Điển hình như một cô gái từng bị ngã xe dẫn đến nứt xương nhẹ ở chân. Sau nhiều năm, cô đi lại bình thường, không còn đau khi sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, mỗi khi chạy bộ đường dài hoặc chơi thể thao cường độ cao, vùng chân từng chấn thương lại nhức mỏi.

Tương tự, một người đàn ông trung niên từng bị đau cổ tay sau khi dùng một tay xách vật nặng. Chấn thương không nghiêm trọng, chỉ đau vài ngày rồi hết. Nhưng hơn một năm sau, mỗi lần mang đồ nặng bằng tay đó, cơn đau lại xuất hiện.

Vậy hiện tượng này gọi là gì?

Đau tồn dư sau chấn thương không phải là hiếm

Trong y học, tình trạng đau tái phát tại vị trí từng bị chấn thương sau khi mô đã lành được gọi là đau tồn dư sau chấn thương hoặc hội chứng đau sau chấn thương mạn tính.

Điều này không có nghĩa là xương chưa lành hoặc chấn thương cũ đang tái phát. Thay vào đó, các cấu trúc tại vùng tổn thương có thể chưa phục hồi hoàn toàn về mặt chức năng dù đã lành về mặt giải phẫu.

Nói cách khác, phim chụp có thể cho thấy xương đã lành, nhưng hệ thống cơ, gân, dây chằng, sụn khớp và thần kinh xung quanh chưa chắc đã trở lại trạng thái như trước khi bị chấn thương.

Vì sao đau chỉ xuất hiện khi vận động mạnh?

Khi cơ thể vận động ở mức thông thường, các mô còn lại đủ khả năng chịu tải nên người bệnh không cảm thấy bất kỳ khó chịu nào.

Tuy nhiên, khi cường độ hoạt động tăng lên, những “điểm yếu” còn tồn tại sau chấn thương bắt đầu bộc lộ.

Ở trường hợp chấn thương chân, nguyên nhân có thể liên quan đến sự thay đổi cơ học của xương, sụn hoặc hệ thống cơ quanh khớp. Dù rất nhỏ, những thay đổi này vẫn có thể khiến vùng tổn thương chịu áp lực nhiều hơn khi chạy, nhảy hoặc chơi thể thao.

Đối với cổ tay, sau một lần căng giãn quá mức, các gân hoặc dây chằng có thể lành lại nhưng độ đàn hồi và khả năng chịu lực không còn như ban đầu. Khi phải nâng vật nặng, cấu trúc này lại bị quá tải và gây đau.

Ngoài ra, hệ thần kinh tại vùng chấn thương cũng có thể trở nên nhạy cảm hơn. Đây là lý do một số người cảm nhận đau dù không có tổn thương mới rõ ràng.

Người trẻ hay cao tuổi đều có thể gặp tình trạng này

Nhiều người cho rằng đau kéo dài sau chấn thương chỉ xảy ra ở người lớn tuổi. Thực tế, người trẻ vẫn có thể gặp tình trạng này nếu quá trình phục hồi ban đầu chưa đầy đủ hoặc quay trở lại vận động quá sớm.

Sau chấn thương, phần lớn mọi người chỉ tập trung vào việc chờ hết đau hoặc chờ xương lành. Trong khi đó, việc phục hồi sức mạnh cơ, độ linh hoạt của khớp và khả năng chịu tải của mô liên kết thường bị bỏ qua.

Kết quả là vùng tổn thương tuy đã lành nhưng vẫn chưa đủ điều kiện để đáp ứng các hoạt động cường độ cao.

Có thể khắc phục được không?

Tin vui là phần lớn trường hợp đau tái phát sau chấn thương có thể cải thiện đáng kể nếu xác định đúng nguyên nhân.

Bước đầu tiên là thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng để đánh giá lại vùng đau. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, X-quang hoặc cộng hưởng từ để phát hiện các tổn thương tồn tại ở gân, dây chằng hoặc sụn khớp mà trước đây chưa được nhận biết.

Quan trọng hơn, người bệnh thường cần một chương trình phục hồi chức năng - hiệu chỉnh cơ xương khớp phù hợp nhằm tăng sức mạnh cơ, cải thiện khả năng chịu lực của mô và điều chỉnh các bất thường trong vận động.

Việc tập luyện cần được thực hiện theo nguyên tắc tăng dần tải trọng thay vì đột ngột quay lại các hoạt động cường độ cao.

Đừng xem nhẹ những cơn đau lặp đi lặp lại

Nhiều người chấp nhận sống chung với tình trạng đau mỗi khi vận động mạnh vì nghĩ rằng đó là “di chứng” không thể thay đổi. Tuy nhiên, đau là tín hiệu cho thấy cơ thể vẫn còn một vấn đề nào đó chưa được giải quyết hoàn toàn.

Nếu cơn đau xuất hiện lặp đi lặp lại tại cùng một vị trí sau chấn thương, đặc biệt khi ảnh hưởng đến thể thao, công việc hoặc chất lượng cuộc sống, người bệnh nên được đánh giá chuyên sâu. Điều trị đúng hướng không chỉ giúp giảm đau mà còn giúp phục hồi chức năng vận động, hạn chế nguy cơ tổn thương nặng hơn trong tương lai.